Tren chuyen ghe vao rung Can Gio, chung toi  choang ngop truoc nhung canh rung duoc ngut ngan noi tiep nhau phu ken day tren vung dat sinh lay dac huu. “Tho dia” dua chung toi  vao rung la Hat truong Hat Kiem lam huyen Can Gio Vo Van Duc, nguoi da 26 nam nay lan lon voi nhung cay duoc o day.

Gan tuoi xuan voi rung

Von la mot thanh nien  TP chinh hieu, song  ong Duc da danh ca tuoi xuan cua minh cho vung dat ngap man nay. Cung chung toi  di qua tung dia danh  nghe ten cu thay ron ron, nhu Tac Doi No, Lach Sau Nam..., ong Duc giai thich: “Xua kia, cop va ca sau thuong ra day bat nguoi de “doi no”, vi da xam lan dat dai, giet hai dong loai cua chung nen moi co nhung dia danh  nay”.

Toan khu vuc  rung Can Gio co 7 chot kiem lam, den nay ong Duc da trai qua het thay, moi chot 2 nam troi. Hai muoi may nam o giua rung, duoi nuoc la ca sau, tren bo la muoi mong...; cai an, cai mac cung vat va, thieu thon tram be, vay ma ong Duc van khong chao long, qua that dang kham phuc. Ong Duc nho lai: “Thieu nhat la gao, muoi, con cac thu khac co the luom lat trong rung de dap doi qua ngay. Nam 1988, khi con duong  Rung Sac tu Can Gio ve TPHCM  vua thong, du chi bang duong dat, toi lien muon xe dap chay mot mach ve TP cho da chan. Bao nam loi sinh, cheo ghe, chan tay cu nhu bi bo lai”.

Rung duoc noi day cung gan lien voi mot nguoi khac: Tien si Le Duc Tuan, Giam doc  Trung tam  Nghien cuu  rung ngap man Can Gio. Tu mot chang sinh vien  lam nghiep cua nhung nam 1980, bo lai sau lung bao co hoi tien than xan lan o TP, ong Tuan quyet dinh  gan doi minh voi rung duoc. Ca tram de tai nghien cuu  cua ong, tu thuo sinh vien  cho den khi da thanh mot tien si, deu lien quan den rung ngap man. Nam 2005, cong trinh nghien cuu  “Khoi phuc va phat trien ben vung he sinh thai rung ngap man Can Gio (1978-2000)” cua tien si Tuan va mot nhom tac gia  da duoc trao Giai thuong Ho Chi Minh  ve khoa hoc  va cong nghe.

Noi tiep mot the he

Voi nhung canh rung duoc trai rong hon 35.000 ha, viec quan ly rung Can Gio het suc vat va. Rung duoc chia thanh 24 tieu khu va anh em  kiem lam cung can bo quan ly phai tuc truc 24/24 gio. Chung toi  den Can Gio vao ngay con bao so 10 dang hoanh hanh ngoai khoi, co nguy co de doa cac tinh phia Nam. Ong Cat Van Thanh, Pho Ban Quan ly rung phong ho Can Gio, tu sang som da tuc truc tai trung tam, chi dao nhan vien  dien thoai  gap rut cho cac anh em  dang o trong rung phai tro ve. Voi 25 nam song voi rung, ong Thanh hieu ro, neu bao vao dat lien thi rung Can Gio la noi ganh chiu toan bo su phan no cua thien nhien. Rat may, con bao so 10 da khong vao Can Gio.

Cach trung tam  TPHCM  khong xa, song  cuoc song  o cac tieu khu quan ly rung Can Gio gan nhu biet lap. Dem den, cac nhan vien, can bo kiem lam cu song voi ngon den dau tu mu giua rung that dang so. Gan day da co dien mat troi, nhung thieu nang thi cung bo tay. Moi chot tram co duoc chiec tivi, nhung phan lon la loai den trang, su dung 1 -2 gio thi phai tat, vi... het dien.

Cuoc song kho khan la vay, nhung hang tram con nguoi  van kien tri bam tru voi rung. Ong Thanh cho biet: “Thu nhap binh quan cua nhan vien  noi day khoang 2 trieu dong/thang nen cuoc song  rat eo hep. Nhung kho khan nhat la phai song xa nha. Anh em  nao co gia dinh  thi con cai khong duoc su day do cua cha; nguoi chua vo con thi song thui thui voi rung. Mot the he ke tiep day nhiet huyet nhung cung nhieu thiet thoi khi gan voi rung”.

Tai Trung tam  Nghien cuu  Rung ngap man Can Gio, nhieu ky su tre cung thieu thon tram be khi song o day de tien hanh nghien cuu  rung. Thu nhap  thap nhung ho phai tu tuc ve moi mat. Mot ky su lam sinh cho biet: “Chi rieng tien xang dau de vao rung thoi cung khong du, noi gi den chuyen khac”. Cung that dang kinh ngac, trong dieu kien thieu thon nhu the nhung tai trung tam  nay, hang nam deu co ca chuc cong trinh nghien cuu  duoc thuc hien, vua cua ca nhan  vua hop tac voi cac nha khoa hoc  nuoc ngoai.

“Cay duoc gia” rung Sac

Sau chien tranh, rung Sac Can Gio gan nhu bi xoa sach, chi con lai toan sinh lay. Tren chuyen ghe vao rung, chung toi  duoc gap mot nhan chung song cua vung dat nay, nam nay da hon 65 tuoi. Ong la Nguyen Van Tam, moi 15 tuoi da vao rung Sac lam giao lien cho bo doi. Hang chuc nam chien dau giua canh rung ngap man nay, gan nhu chang co luong nuoc nao ma ong chua loi qua.

Ong Tam hoi tuong: “Rung Sac nay la can cu dia cua Doan 10 dac cong anh hung. Con rung Sac thi My- nguy khong the song yen on o dat Sai Gon, nen chung quyet “lot da” rung bang bom dan va hoa chat. Tu nam 1964 tro di, My - nguy da rai xuong rung Sac ngap man hang trieu lit hoa chat, khien dat bi xoi mon, cay coi chet guc, tom ca, cua oc noi lenh benh”.

Nam 1978, UBND  TPHCM  tien hanh khoi phuc rung Can Gio. Ong Tam lai loi bun trong lai tung cay duoc. Khong chi co ong ma mo hoi cua hang ngan nguoi dan  Can Gio da do xuong noi day de nhung than duoc vuon vai song day. Ong Tam cho biet 4 nguoi anh  trai va hang chuc ban be, dong doi cua ong da nam lai duoi tan rung Sac nay. Ho la mot phan khong the thieu cua rung Sac hom nay.

Hien nay, bat chap tuoi gia, ong Tam lai tinh nguyen lam huong dan  vien du lich  de ke chuyen rung, chuyen danh My- nguy cho du khach den tham khu di tich rung Sac. Moi nguoi quen goi ong la “cay duoc gia” kieu hanh, kien cuong cua rung Sac.

Nhu mot phep la

Theo tai lieu  cua Hoi Khoa hoc  ky thuat  lam nghiep TPHCM, tu nam 1964-1970, rung Can Gio da hung chiu gan 1,1 trieu gallons chat khai hoang, trong do co 62,2% la chat da cam, cung hang chuc ngan tan bom dan. Toan bo he sinh thai cua rung da bi huy diet, trong do co toi hon 4,7 trieu m³ go mat di. Theo mot so nha sinh thai hoc cua My tung den tham Can Gio, nhu: Pfeifer, Wasting..., phai can 100 nam moi phuc hoi lai he sinh thai rung ngap man nay. Song, nho su no luc, dong tam cua chinh quyen  va nhan dan TPHCM, rung Sac Can Gio da hoi sinh nhanh chong nhu mot phep la. Ngay 21-1-2000, Uy ban  MAB/UNESCO da cong nhan rung ngap man Can Gio la Khu Du tru sinh quyen cua the gioi.

Ban co y kien gi ve bai viet Quen minh cho rung duoc hoi sinh nay? Hay goi suy nghi, binh luan, danh gia, loi khuyen ... cua ban ve bai viet Quen minh cho rung duoc hoi sinh ban tai day.