10 khám phá khoa học nổi bật năm 2008 - Bản có dấu.
10 kham pha khoa hoc noi bat nam 2008 - Bản không dấu.

Cỗ máy gia tốc hạt khổng lồ  lần đầu tiên vận hành, tìm ra bắc cực của Sao hỏa, phát hiện nhiều hành tinh  ngoài hệ mặt trời là những khám phá khoa học  nổi bật của thế giới  năm qua.

Dưới đây là 10 khám phá khoa học  tiêu biểu năm 2008, theo đánh giá  của tạp chí  Time (Mỹ):

Máy gia tốc hạt lớn (LHC) 

Một phần của cỗ máy gia tốc hạt lớn (LHC).

Cỗ máy LHC mạnh và hiện đại nhất thế giới  với chiều dài 27 km được vận hành lần đầu tiên dưới độ sâu 100 mét tại biên giới Pháp - Thụy Sĩ, tháng 9  vừa qua. Cơ quan  nghiên cứu  hạt nhân  châu Âu  (CERN) sở hữu cỗ máy trị giá hơn 4 tỷ USD  này hy vọng sẽ tái tạo vụ nổ Big Bang, xác định sự tồn tại của hạt Higgs có vai trò quan trọng  trong mô hình chuẩn của vật lý hạt, để từ đó giải thích quá trình hình thành vũ trụ.

Nhiều người lo ngại cỗ máy trên hoạt động  có thể tạo ra các lỗ đen nuốt chửng cả thế giới. Ban đầu mọi thứ diễn ra đúng kế hoạch  sau khi máy LHC khởi động trước sự chú ý của giới khoa học  toàn cầu. Chùm tia thí nghiệm đầu tiên đã hoàn thành quãng đường tuần hoàn 27 km của máy LHC. Nhưng 10 ngày sau sự cố xảy ra, khi một lượng lớn heli lỏng bị rò rỉ vào đường hầm khiến nó phải ngừng hoạt động.

Công việc sửa chữa đang được tiến hành và cỗ máy LHC có thể vận hành trở lại từ tháng 6  năm tới, trước sự chờ đón của giới khoa học  xung quanh cỗ máy "tiền tỷ" này.

Khám phá bắc cực của sao Hỏa 

Mô hình robot thăm dò sao hỏa Phoenix của NASA.

Trước tàu Phoenix, tất cả các robot thăm dò sao Hỏa đều chưa từng tới được vùng cực phía bắc của hành tinh  đỏ, nơi có thể tìm thấy sự tập trung lớn nhất của băng và nước, những bằng chứng về sự tồn tại sự sống. Bước ngoặt đã xảy ra vào tháng 5  vừa qua khi tàu Phoenix của NASA đáp xuống khu vực  gần cực bắc của sao Hỏa và bắt đầu xem xét và lấy mẫu tại đây.

Tàu Phoenix không tìm thấy bất cứ thứ gì đột phá có thể thay đổi hình ảnh  sao Hỏa vốn được nhìn nhận như một hành tinh  chết, nhưng những gì nó thu thập được đã củng cố giả thuyết  rằng hành tinh  đỏ đã từng có thời ẩm ướt và tồn tại sự sống. Nhưng do điều kiện khí hậu và địa hình khắc nghiệt đã không cho Phoenix cống hiến lâu và nó gửi về trái đất những tín hiệu cuối cùng hồi tháng 11  vừa qua, trước khi chấm dứt sứ mệnh trên hành tinh  đỏ.

Sự sống nhân tạo 

Nhà di truyền học J. Craig Venter. Ảnh: Time.

Nhà di truyền học J. Craig Venter, một trong hai người lập bản đồ  gien người, đã tạo ra được nhiễm sắc thể hoàn toàn mới  từ hóa chất trong phòng thí nghiệm, bằng cách kết hợp 582.000 cặp liên kết đôi để hình thành vi khuẩn sống nhân tạo đầu tiên trên thế giới. Tế bào này cũng có một phần sự sống tự nhiên  và có khả năng nhân bản. Mục tiêu tiếp theo là khởi động hệ lập trình ADN trong vi khuẩn nhân tạo này để xem nó có thể đảm đương hoạt động  của cơ quan  sinh vật hay không.

Người Trung Quốc  bước ra ngoài vũ trụ 

Tàu Thần Châu VII được phóng lên vũ trụ với chuyến hành trình lịch sử  kéo dài 64 tiếng. Ảnh: Reuters

Trung Quốc trở thành quốc gia  thứ ba  trên thế giới  sau Nga  và Mỹ tự đưa người lên vũ trụ vào năm 2003. Hai năm sau họ lại tiếp tục phóng tàu có người lái và lần thứ ba  diễn ra trong năm nay với tàu Thần Châu VII, chứng kiến lần đầu tiên phi hành gia Trung Quốc  có chuyến đi bộ ngoài không gian. Đây là sự kiện đánh dấu sự phát triển vượt bậc trong chương trình  vũ trụ của quốc gia  đông dân nhất thế giới  này.

Số lượng phi hành gia trên các tàu của Trung Quốc  cũng liên tục tăng từ tàu một chỗ ngồi năm 2003, tăng lên hai chỗ ngồi năm 2005 và đến năm 2008  là tàu chở 3 phi hành gia cùng một lúc. Mới đây, tàu thăm dò không người lái mang tên Hằng Nga  I của Trung Quốc  đã bay quanh quỹ đạo Mặt trăng và Bắc Kinh  lên kế hoạch  sẽ đưa người lên vệ tinh  của trái đất này vào năm 2020.

Dân số khỉ đột nhiều hơn dự đoán 

Một chú khỉ đột con ở châu Phi. Ảnh: Times.

Một cuộc khảo sát mới tiến hành mùa hè năm nay do Hiệp hội  bảo tồn thiên nhiên  hoang dã (WCS) cho thấy, số lượng  còn lại của khỉ đột ở vùng thấp phía tây châu Phi  lớn hơn rất nhiều so với dự đoán của các nhà khoa học. Các cánh rừng và đầm lầy tại miền bắc CH Congo đang là địa bàn sinh sống của khoảng 125.000 con khỉ đột, lớn gấp đôi so với ước tính trước đây.

Đây là một tin tốt hiếm hoi về tình trạng động thực vật tại khu vực  này nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Nguyên nhân  vì cuộc nội chiến tại nước láng giềng CHDC Congo (quốc gia có diện tích lớn hơn nhiều CH Congo) đang lan  sang khu vực  Công viên  quốc gia  Virunga, đe dọa đến sự tồn tại của cộng đồng  khỉ đột núi có 350 con tại đây, chiếm một nửa tổng số của loài này trên thế giới.

Những hành tinh  ngoài hệ Mặt trời 

Ảnh chụp một hành tinh  ngoài hệ mặt trời. Ảnh: Time.

Các nhà khoa học  luôn khẳng định vũ trụ còn có rất nhiều hành tinh  với các ngôi sao  quay xung quanh nằm bên ngoài hệ Mặt trời mà chúng ta đã biết. Nhưng phải đến tận năm 1995 họ mới bắt đầu tìm thấy những hành tinh  xa lạ này. Tới tháng 6  vừa qua, nhà thiên văn Thụy Sĩ Michel Mayor đã tìm thấy 45 hành tinh  hoàn toàn mới. Tất cả chúng đều khá nhỏ và rất nóng.

Tới tháng 11, hai nhóm các nhà thiên văn học đến từ Mỹ và Canada  đã chụp được hình ảnh  của 4 hành tinh  xa lạ này. Đây là những bức ảnh  đầu tiên cho thấy một thế giới  bên ngoài hệ Mặt trời tồn tại hữu hình.

Sức mạnh tàng hình 

Chiếc áo tàng hành của cậu bé phù thủy Hary Potter trong loạt phim  ăn khách. Ảnh: Time.

Các nhà khoa học  tại Đại học  California công bố họ đã phát minh ra chiếc áo tàng hình và sẽ cho ra mắt trong tương lai, nhờ hai loại vật liệu mới siêu mỏng có khả năng bẻ cong đường đi  của ánh sáng, khiến sóng ánh sáng đi vòng quanh vật thể rồi hội tụ ở phía sau giống như dòng nước chảy quanh một tảng đá.

Tuy nhiên khả năng tàng hình vẫn đang trong quá trình thử nghiệm  và giá thành chế tạo quá lớn sẽ rất khó ứng dụng rộng rãi công nghệ  này trong thực tế. Trong khi đó các nhà khoa học  của Đại học  California vẫn còn một chặng đường dài, trước khi có thể làm tàng hình những vật thể có kích thước  lớn hơn cấp độ nano.

Tái tạo bộ gien voi ma mút lông dài 

Mô hình Loài voi ma mút lông dài. Ảnh: Time.

Tháng 11 vừa qua, giáo sư hóa sinh Stevan Schuster công bố đã tái tạo được 80% bộ gien của loài voi ma mút lông dài đã tuyệt chủng từ lâu, bằng cách sử dụng các nhúm lông còn sót lại của loài vật cổ đại khổng lồ. Công việc  này không chỉ bao gồm việc ráp lại với nhau hơn 3 tỷ chuỗi ADN, mà còn đòi hỏi phải đảm bảo không có bất cứ mẫu vật nào được sử dụng xuất phát từ vi khuẩn hay các cơ thể sống khác bám trên đám lông của voi ma mút.

Công bố của giáo sư Schuster đưa đến câu hỏi  về việc liệu có tái tạo được Công viên  kỷ Juras như chúng ta thường nghe hay không. Câu trả lời là không và chúng ta sẽ không thể sớm chứng kiến cảnh những chú voi ma mút lông dài đi lại bằng xương bằng thịt được.

Gia đình đầu tiên trên hành tinh 

Bộ xương gia đình  hạt nhân  được phát hiện tại Đức gồm hai người lớn và hai trẻ em. Ảnh: Time.

Phát hiện mới tại khu vực  bang Saxony-Anhalt ở miền trung nước Đức có thể là hình ảnh  cổ xưa nhất trên thế giới  về một gia đình  hạt nhân  (hình thái gia đình  gồm cha mẹ và các con). Các nhà khảo cổ tại đây đã khai quật khu mộ tập thể 4.600 tuổi của một nhóm người thời đồ đá, có dấu hiệu bị giết cùng nhau trong một vụ đột kích.

Trong số những di cốt được tìm thấy có một nhóm 4 người chôn cùng nhau, gồm một người nam và một người nữ trưởng thành cùng hai bé trai. Hai di cốt trẻ em  này được xác định gồm một ở độ tuổi từ 8 đến 9 và bé còn lại độ tuổi từ 4 đến 5. Phân tích  các bằng chứng phân tử ADN, các nhà khoa học  nhận định đây là một gia đình  và có thể là gia đìnhcổ xưa nhất trên thế giới  từng được phát hiện.

Trình độ khoa học  của người Mỹ 

Ảnh: Time.

Từ năm 1979 đến 2006, tỷ lệ những người trưởng thành tại Mỹ có kiến thức  về khoa học  đã tăng gấp đôi lên 17%. Một cuộc điều tra diễn ra năm nay do giáo sư ngành chính trị học tại Đại học  Michigan tiến hành, cho thấy tình hình đã được cải thiện nhưng không đáng kể.

Theo đó có 25% dân số  Mỹ, đất nước  đã sáng chế ra máy bay, bóng đèn và đưa người lên mặt trăng, đạt chuẩn "kiến thức khoa học  dân sự". Các nhà điều tra xã hội  học kết luận cứ 4 người trưởng thành tại Mỹ mới có một người có thể đọc và hiểu các bài báo trên mục khoa học  của tờ The New York  Times. Đây được coi là phát hiện gây bất ngờ về trình độ khoa học  chung của người Mỹ.

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết 10 khám phá khoa học nổi bật năm 2008!

Bạn có ý kiến gì về bài viết 10 khám phá khoa học nổi bật năm 2008 này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết 10 khám phá khoa học nổi bật năm 2008 bạn tại đây.