Den cho bien gioi Tinh Bien (An Giang), hoi toi Khong mu gioi nghe mua ban  bo, ai cung biet. Mot ong chu quan chao ten Minh vui ve noi voi chung toi: “Cha nay gioi lam. Hai mat bi mu nhung coi bo co tieng. May nguoi sang mat chang sanh bang”. Noi xong, ong Minh chi duong cho chung toi  tim den nha cua nhan vat  dac biet nay.

Tuoi tho co cuc

Bang qua con duong  nhua moi xuyen qua chan nui Dat, vuot may doan cua uon luon ngoan ngoeo, chung toi  moi den duoc cho can tim. Nha ong Khong nam nep ben ve duong, thuoc vung O Ta Ban cua khom Xuan Phu, thi tran Tinh Bien, huyen Tinh Bien. Dang ngoi uong nuoc tra voi nguoi anh  ruot, nghe co tieng xe may  dung truoc nha, ong Khong biet ngay co khach la. Ong nhoen mieng cuoi than thien don khach, du khong nhin thay chung toi.

Ong ten that la Tran Van Khong, sinh nam 1958, nguoi o day thuong goi la Nam Khong, Khong mu hay Khong lai bo. Hop ngum nuoc tra, Nam Khong bat dau ke lai cuoc doi minh: La con trai  thu nam trong gia dinh  ngheo co toi 6 anh em. Cha mat som, khi ay cau be Khong moi len 10. Mot minh ba me goa buon ganh ban bung, lam thue lam muon nuoi dan con nho nheo nhoc. Vi nha ngheo, cau be Khong phai nghi hoc giua chung de di giang cau, luoi ca kiem tien  giup me.

Xot xa thay, gan mot nam sau khi cha mat, Khong cung vinh vien khong con thay anh sang cuoc doi. Do la vao thang 8-1969, trong lan di dao trun lam moi cau ca loc o cap bo song Cay Mit, nhat cuoc dinh menh trung ngay dau dan M79, khien be Khong bi hat tung ca nguoi ra xa va bat tinh. Gia dinh  tuc toc dua di cap cuu, nhung chi giu duoc mang song cho cau be, con anh mat  thi khong.

Chang trai mu va co gai  tieu thu

Cung tu sau lan tro ve tu coi chet ay, Nam Khong nhan thay trong con nguoi  minh tro nen khac la. Duong nhu cau be cam nhan minh co kha nang phan doan duoc nhung vat xung quanh. Biet vay, hang ngay Khong hoc ghi nho nhung gi tay so duoc, roi tap lam cong viec  trong nha. Mat khoang 3 nam, moi ngo ngach trong nha, ngoai san Khong deu thuoc long va di lai tu nhien  nhu nguoi sang mat.

Luc bay gio, Khong da co the thay me nau com, giat quan ao, ganh nuoc... Nhung nam 1977 - 1978, khi Pol Pot tan cong  bien gioi Tay Nam, Nam Khong theo gia dinh  chay ve kenh xang Vinh Tre, o nho nha nguoi di Ut. Cung chinh cuoc bien loan nay da dua day Nam Khong gap nguoi ban tram nam la co Nguyen Thi Le.

Khi do, co Le vua hoc het lop 9 thi nghi, ve nha theo cha lam ruong. Co gai  xu cu lao Phu Tan nay la con gai  cung trong mot gia dinh  kha gia, ne nep. Gia dinh  co Le lam gan 100 cong ruong o Hao De Lon, kenh xang Vinh Tre. Chinh nhung ngay ve day, co da gap va dem long yeu men chang trai mu chiu kho.

Boi le, tuy mu nhung Nam Khong biet lam du moi viec giup cho di Ut, tu giang cau luoi, nho co, cat lua, bat oc, hai rau... “Thay ong mu ma gioi, chiu lam an, vay la “ngon” hon nguoi sang mat. Vi the, toi da... manh dan ngo loi yeu ong truoc. Nhieu nguoi da nghi ngo tinh cam cua chung toi. Ho con loi ra tieng vao voi cha toi, nhung thay toi cuong quyet lay anh mu, cha toi cung danh chiu ”- ba Le ke.

Vuot qua bao thu thach, moi tinh dac biet cua co gai  Phu Tan va anh chang  mu keo dai den 3 nam sau moi tien den chuyen cuoi hoi. Nhung ngat noi, gia dinh  Nam Khong qua ngheo nen lam gi co tien lam le cuoi. Va the la doi vo chong tre ay danh dat diu nhau ve Tinh Bien chung song nhu vo chong. Tu do, cuoc doi anh mu nhu mo sang trang moi voi nguoi vo hien chung vai chia se  buon vui cua cuoc doi.

Tro thanh lai bo

Nam 1980, Nam Khong dua vo ve che tam tup leu cap Quoc lo 91, ngay dau duong vao O Ta Ban ngay nay. Tup leu lop bang la dua tuoi, chi co moi bo vat tre la tai san. “Rau chao lay lat qua ngay, toi di lam thue, lam muon. Ai muon gi toi cung lam, ke ca che cui, dao dat du tien bac  chang co bao nhieu”- Nam Khong ke.

Nho di lai lam muon ma Nam Khong quen biet nhieu  ba con dan toc  Khmer trong cac phum soc o O Ta Ban. Luc nay co nhieu nguoi o Cho Moi, Phu Tan (An Giang) va Cao Lanh, Sa Dec (Dong Thap) tim ve vung Bay Nui mua bo cay ruong. Ho tim den nha Nam Khong nho dat moi, coi bo. Du bi mu nhung ong Nam Khong ganh nuoc nhu nguoi sang mat

Moi cap bo mua ban  thanh cong, ben mua thuong cho Nam Khong 15.000 dong. Tu do, cai nghe lai bo, dat moi bo da gan voi Khong mu nhu mot dinh menh. Tieng lanh don xa, nen ngay cang co nhieu moi lai o Ben Tre, Dong Thap, Tien Giang... tim den nho Nam Khong. Trong so do co nguoi la lai bo nhieu kinh nghiem, nhung cung den tim Khong mu.

Phan vi ho muon thu “nghe” coi bo cua Nam Khong, phan vi ho khong quen thuoc dia ban vung phum soc. Va lai, truoc day, O Ta Ban khong co duong nhu bay gio, toan la duong o, di lai rat kho khan nhung Nam Khong chua lan nao bi vap te. Ong thuoc den tung ngon co, bo muong.

Noi ve tai coi bo, nguoi ta phai phuc ong... sat dat. Chi can so tay vao minh bo la ong co the doan duoc con nay nang bao nhieu ky. Kho nhat la coi bo cay, bo keo. Tuy khong sang mat, nhung Nam Khong chi can so tay vao dam long xoay bo la biet ngay tot - xau. “Bo cay ky nhat la cac xoay: cu cho (tu mong den sau dit bo), xoay sa tinh (xoay mat ngang mi mat), xoay dap dau va lo duoi. Bo co cac xoay nay la khong cay keo gi duoc”- Nam Khong cho biet.

Con chuyen mua bo thit doi voi ong de nhu tro ban tay. Chi can so nhe than lung va vuot nhe vao dui bo, Nam Khong biet ngay bo nao se cho nhieu thit. Hoi ve bi quyet coi bo cua Nam Khong, ong noi rat chan tinh: “Toi vao nghe mot cach tinh co. Khi do toi co 40.000 dong lam von mua cap nghe het 39.000 dong. Dem ve cot truoc san nha thi co nguoi toi hoi mua lai, thay co loi, toi ban. Vao nghe, toi tu hoc, lang tai nghe nguoi ta danh gia, coi bo de hoc hoi”. Nam Khong con khiem ton rang minh khong phai la nguoi co tai can gi. Chi co dieu, vi mu nen khi so vao con bo thi phai tap trung cao do ca xuc giac lan tri luc. De y nghe ca tieng buoc chan, nghe bo rong, khit mui la ong co the biet con nay hay do the nao. Lam nghe, tiep xuc riet voi bo, ong quen luon.

Den nay, Nam Khong da co tham nien hon 30 nam trong nghe lai bo. Cung chinh cai nghe nay da thay doi cuoc doi va hoan canh  song gia dinh  ong. Hien tai, Khong mu co mot cap bo cay duoc tra 30 trieu dong, nhung ong chua ban. Ngoai 10 cong dat ruong moi nam thu hoach tren 250 gia lua, Nam Khong con co ba con bo cai de toan nam mot va mot con bo duc phoi giong cho bo cai khap O Ta Ban va nhieu phum soc.

Nhu nguoi sang mat

Nguoi ta biet nhieu  den Nam Khong khong chi moi cai nghe gioi mua bo, ma ho con phuc ong o kha nang lam duoc nhieu viec nhu nguoi sang mat. Cai gieng phia sau nha nam duoi chan dat ruong cung mot tay ong dao roi tu dat ong cong xuong ma khong nho den su giup do cua vo va hai cau con trai.

Nhu de chung minh, Nam Khong di thang den quo ngay don ganh, ganh cap thung ra gieng sau he lay nuoc. Hai thung nuoc day nang quan, nhung Nam Khong vung buoc tren de nhu the nguoi sang mat.

Truoc khi chia tay, chung toi  con duoc mot nguoi dan  noi day qua quyet rang: O Tinh Bien co rat nhieu thuong lai mua ban  bo so luong  lon thuoc hang dai gia, nhung Nam Khong van duoc nhieu nguoi ton xung la nguoi “Lai bo mu cu phach”.

Ban co y kien gi ve bai viet Lai bo mu cu phach nay? Hay goi suy nghi, binh luan, danh gia, loi khuyen ... cua ban ve bai viet Lai bo mu cu phach ban tai day.