Trừ các vương quốc vùng vịnh Ba Tư dân ít, dự trữ tài chính  khổng lồ  là vẫn tỏ ra bình tĩnh, những nước khác như Nga, Venezuela, Iran, Iraq, Algeria, Nigeria  và Angola từng sống khỏe nhờ giá dầu tăng cao (có lúc lên đến 175,40 USD/thùng) đang rầu rĩ. Bởi, nếu kinh tế  toàn cầu  tiếp tục suy thoái thì giấc mơ  thịnh vượng và những tham vọng quốc tế  của họ sẽ tan vỡ. Hậu quả là các vấn đề chính trị và xã hội  sẽ đè nặng lên vai chính phủ. Xưa nay, chính phủ  các nước này đứng vững nhờ phân phối lại lợi nhuận  kinh doanh  dầu thô. Bây giờ lợi nhuận  không còn lớn như xưa nên chính phủ  các nước này sẽ chịu áp lực rất nặng.

Dự báo bi quan

Lần đầu tiên kể từ năm 1983, nhu cầu dầu thô của năm 2008  đã giảm trung bình 200.000 thùng/ngày. Theo Cơ quan  Năng lượng quốc tế  (IEA), trong năm tới mức cầu sẽ tiếp tục giảm ở mức 400.000 thùng/ngày. Vị chi, mỗi ngày toàn cầu  chỉ cần 85,7 triệu thùng/ngày, giảm 150.000 thùng/ngày so với năm 2008. OPEC và Cơ quan  Thông tin  năng lượng còn bi quan hơn: Mức cầu tại các nước công nghiệp  - nhất là tại Trung Quốc  và Ấn Độ  – sẽ giảm mạnh làm giá dầu cũng rớt theo.

Ngày 17-12 vừa qua, tại cuộc họp ở Oran (Algeria), OPEC đã đồng lòng “cắt giảm mạnh” nguồn cung. Các nhà phân tích  cho rằng OPEC sẽ cắt giảm thêm 2 triệu thùng/ngày. Cộng với 2 triệu thùng/ngày cắt giảm hồi tháng 9, OPEC hy vọng sẽ nâng giá dầu thô lên cho dù không trông đợi sẽ giữ được giá cao lâu dài. Nhưng nếu Nga  gia nhập OPEC thì mọi chuyện có thể khác.

Ngày 11-12, Tổng thống  (TT) Nga  Medvedev đã có những lời lẽ đáng chú ý: “Chúng ta cần bảo vệ những quyền lợi của chúng ta. Dầu thô và khí đốt là nguồn thu của chúng ta. Biện pháp tự vệ có thể bao gồm việc cắt giảm nguồn cung, gia nhập các tổ chức cung cấp dầu cũ và mới”. Trước đó, Thủ tướng  Putin cũng từng tuyên bố: “Nước Nga  không thể đứng ngoài việc hình thành giá cả”.

Việc Nga  gia nhập OPEC hay tổ chức nào khác tất nhiên sẽ làm IEA, Tổ chức Thương mại  Thế giới  (WTO) và G8 rầu lòng. Kể từ khi thành lập, OPEC bị nhiều nước coi là một thế lực kìm hãm tự do thương mại. Nếu có thêm thành viên  mới là Nga  (nước sản xuất dầu thô lớn thứ hai  trên thế giới  ngang hàng với Ả Rập Saudi) thì OPEC sẽ chiếm 55% nguồn cung toàn cầu, tăng cường ảnh hưởng và thế lực trên thị trường  dầu thô. Chính phủ  Nga  đang nắm chiếc vòi dầu thô và khí đốt thông qua Công ty  Transneff và Gazprom. Sự hiện diện của Nga  trong OPEC sẽ biến tổ chức này thành một thế lực chính trị và kinh tế  đáng gờm.

Bất ổn

Từ năm 2000, nền kinh tế  Nga  cất cánh nhờ kinh doanh  dầu khí. Giá cả hai loại năng lượng này – theo TT Medvedev – là “vấn đề sinh tử” nếu muốn phát triển. Nhật báo Pháp Le Monde dẫn lời các chuyên gia  kinh tế, cho biết Nga  cần giá tối thiểu 75 USD/thùng dầu thô để phát triển chính sách chính trị và kinh tế. Nay với giá dầu chỉ còn chưa tới 40 USD/thùng, vốn đầu tư  nước ngoài  đội nón ra đi vì cơn bão tài chính  thế giới, tỉ lệ thất nghiệp gia tăng và giá các loại nguyên liệu  sụt giảm, nước Nga  đang gặp rất nhiều khó khăn.

Không chỉ có Nga, những nước sống chủ yếu nhờ dầu khí khác như Nigeria  và Iraq  cũng phải cắt giảm chi tiêu ngân sách trong năm 2009. Tại Venezuela, mặc dù nước này còn 30 tỉ USD  dự trữ, các nhà kinh tế  dự báo  rằng những chương trình  xã hội  rất tốn kém của TT Hugo  Chavez chắc chắn sẽ gặp nhiều trở ngại do nguồn thu từ dầu lửa đã giảm mạnh. Bằng chứng là Chính phủ  Venezuela  buộc phải giảm tốc độ quốc hữu hoá các khu vực  chiến lược (ngân hàng, xi măng, luyện thép v.v...). Công ty  Standard&Poor còn dự báo  cán cân thanh toán của Venezuela  sẽ bị thâm hụt lớn vào năm 2009. Năm nay, mức thâm hụt đã ở mức 12,5%.

Nói chung, năm con trâu sẽ không thuận lợi cho các nước xuất khẩu  dầu khí. Giá dầu thấp, mức cầu thấp, tình hình kinh tế  suy thoái lan  rộng khắp năm châu trong năm 2009  sẽ là một bài toán đau đầu cho chính phủ  các nước từng một thời hốt bạc nhờ giá dầu cao chót vót.

Hợp tác năng lượng Nga-Serbia

Ngày 24-12, Nga  và Serbia  đã ký một hiệp định hợp tác năng lượng. Theo đó, Gazprom - tập đoàn khí đốt khổng lồ  của Nga  với vốn của nhà nước  chiếm 51% – sẽ kiểm soát công ty  độc quyền  khí đốt NIS của Serbia  và đường ống dẫn khí đốt South Stream, đoạn đi ngang qua Serbia. Nga  sẽ dùng đường ống này để vận chuyển khí đốt đến miền Nam châu Âu.

Nhờ hiệp định này, Gazprom sở hữu 51% vốn của NIS. Gazprom cũng cam kết đầu tư  500 triệu euro  vào NIS từ nay đến năm 2012 và xây dựng  một trạm khí ở Banatski Dvor, miền Bắc Serbia. Gazprom cũng tài trợ công trình lắp đặt 400 km đường ống dẫn khí South Stream trên đất Serbia.

Đường ống nói trên rất quý giá  với Nga, bởi nó cho phép Gazprom né được Ukraine  vốn đang có quan hệ rất xấu với Nga. 80% khí đốt Nga  cung cấp cho châu Âu  hiện nay phải đi qua lãnh thổ Ukraine. Năm nào Ukraine  và Nga  cũng tranh cãi  về giá vận chuyển khí đốt. Tình hình này sẽ chấm dứt khi đường ống dẫn khí South Stream đi vào hoạt động  từ năm 2013. Gazprom và đối tác RNI của Ý đã thỏa thuận dự án vận chuyển khí đốt trị giá 10 tỉ euro  từ Kafkaz và Balkan qua ngã Biển Đen  đến Nam Âu.

Gazprom, hiện sở hữu 1/4 dự trữ khí đốt thế giới  và cung cấp 26% khí đốt cho châu Âu, đang có một dự án khác thiết lập đường ống dẫn khí North Stream cung cấp khí cho Bắc Âu từ Nga  và Đức qua ngả biển Baltic.

Theo nhật báo Nga  Kommersant, hiệp định hợp tác Nga-Serbia nói trên thực chất là một cuộc thỏa hiệp chính trị. Nó chứng tỏ Serbia  hoàn toàn tin tưởng ở Nga, trao an ninh năng lượng của mình cho Moscow. Ai cũng biết Nga  là đồng minh  lâu đời của Serbia. Gần đây nhất, Nga  cương quyết ủng hộ  Serbia  không công nhận nền độc lập  của Kosovo, nguyên là một tỉnh của Serbia.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Dầu thô 2009: Cầu tiếp tục giảm này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Dầu thô 2009: Cầu tiếp tục giảm bạn tại đây.