Có nhiều cách dễ dàng tìm ra điểm đáng chê trách ở Windows XP  và Vista: chỉ cần đếm số lỗ hổng bảo mật  hay những cơn ác mộng kinh nghiệm  người dùng. Khi bạn là gã khổng lồ  Goliath của thế giới  OS (hệ điều hành), mọi người đều muốn tìm ra cớ nào đó để lật đổ bạn. Nhưng còn về chàng David, hay trong trường hợp này là hãng máy tính  Apple  của hệ điều hành  Mac  OS X mà ai cũng biết thì sao? Tìm kiếm  lỗ hổng trong hệ điều hành  của Apple  giống như chọn lựa trên một gã tý hon vậy. Hiện nay Apple  xây dựng  rất tốt giao diện  người dùng  cho hệ điều hành  của mình và có nền tảng bảo mật  khá vững chắc.

Sau hơn 18 tháng ra đời, thậm chí cho đến nay, Mac  OS X 10.4 hay Tiger của Apple  vẫn được chú ý hơn XP và Vista. Song  hệ điều hành  này chưa phải là hoàn hảo. OS X có một số lỗi và lỗ hổng  riêng, một số điểm gây khó chịu nhỏ. Một số chức năng trong Mac  không thật sự linh hoạt, dễ dùng và tiện lợi như Windows.

Trước đây đã có những bài như "20 điểm bạn không thích về Windows  Vista", vì thế tìm hiểu về điểm yếu của Tiger cũng không có gì là không công bằng. Những điểm chúng tôi  chỉ ra sau đây không phải là muốn biến hệ điều hành  của Apple  hoạt động như Windows. Tất cả chỉ nhằm giúp Mac  cải tiến tốt hơn trong điều kiện và phong cách  riêng của chính mình.

Có nhiều thành phần và tính năng Apple  đã và sẽ bổ sung thêm vào OS X. Nhưng trong bài này chúng tôi  không đề cập đến thành phần thiếu mà chỉ tập trung vào 15 điểm yếu nhỏ đã có trong OS X, cần đến sự tinh tế hơn hoặc cần suy nghĩ lại. Các điểm khó chịu này được rút ra từ kinh nghiệm  sử dụng Mac  hằng ngày của nhiều người dùng được tập hợp lại.

Ở tất cả các thành phần tiện ích, một trong những điểm dữ liệu  rõ ràng nhất mà cả Mac  và Windows  đều thực hiện một cách khá phù hợp là hiển thị thông tin  ngày hệ thống. Bạn đã biết hôm nay là thứ Năm hay thứ Sáu, nhưng bạn không dám chắc là ngày mùng 7 hay mùng 8 tháng mười hai? Chẳng có thông tin  nào mà con người hay quên hơn là ngày hôm nay thứ mấy, hôm nay là ngày bao nhiêu. Vì có khi bạn vừa hỏi, nhưng mải làm việc  khác lại quên và hỏi lại tới cả chục lượt trong cùng một ngày. Rõ ràng đây là thông tin  máy tính  rất nên hiển thị.

Apple có cung cấp thông tin  ngày tháng màu xám trên menu. Nó sẽ mở ra khi bạn kích vào mặt đồng hồ  ở mặt bên phải của menu chính. Còn Windows  thể hiện nó trên một pop-up (dòng thông tin  hiện lên) khi bạn trỏ chuột vào đồng hồ  trên thanh taskbar. Nhưng ở Vista, Windows  vẫn không có bộ lịch riêng. Mọi người vẫn phải sử dụng hộp thoại cấu hình thiết lập thời gian, đồng hồ  của Windows XP  để kiểm tra ngày tháng trong lịch. (Kết quả là họ thường thay đổi dữ liệu  ngày tháng hệ thống một cách tình cờ, khiến họ có thể phải nhận cảnh báo chống sao chép lậu từ chương trình WGA (Windows Genuine Advantage) khá khó chịu của Vista).

Ở Apple  có hai sự lựa chọn. Nếu có thể (và chúng tôi  nghĩ là nên), bổ sung thêm một vùng ngày tháng 6  chữ số cơ sở vào thanh menu chính của đồng hồ. Nó có thể hiển thị là Dec-07, hoặc 07-Dec. Xem xét tới tất cả các chương trình  khác có gắn biểu tượng vào khu vực  này, Apple  sẽ không thấy hối tiếc khi dùng không gian đó để hiển thị ngày hệ thống. Bỏ qua ngày trong tuần nếu bạn phải làm điều đó, hoặc để cho nó thành tuỳ chọn. Hoặc bạn có thể đặt biểu tượng iCal vào Dock để hiển thị động thông tin  ngày tháng hôm nay vào bất kỳ lúc nào. Thông tin  sẽ được hiển thị tự động mỗi khi iCal chạy. Ý tưởng này quả không tồi chút nào.

Bảng đồng hồ  (dashboard) rất đẹp, nhưng cách thức "tất cả hoặc không có gì" của nó lại khá bực mình. Chúng ta muốn kéo và thả các winget riêng vào desktop? Giả dụ như chúng ta không muốn có quá nhiều trên màn hình? có thể bạn sẽ thấy thích hơn nếu chúng không quá rộng. Dashboard (bảng đồng hồ) trông khá tuyệt, nhưng đôi khi muốn dùng bảng tính để tính toán, bạn sẽ không có được đầy đủ tính năng như ý nguyện. Cũng có một số chức năng kiểu readout (dữ liệu ra) có thể bạn sẽ thích. Sidebar của Windows Vista  tốt hơn một chút so với Dashboard vì nó có thể hiển thị tuỳ chọn tại bất kỳ thời gian  nào, hoặc bạn phải đặt Sidebar Gadgets riêng trên desktop.

Apple nên cho phép sử dụng toàn bộ menu ngữ cảnh trong Finder và các phần mềm  Apple khác. Chúng tôi  không nói rằng Apple  nên dùng chỉ một mình menu ngữ cảnh ngay cả trên các khía cạnh nhỏ bé của giao diện  người dùng, đó là sai lầm của Windows và các nhà phát triển  thuộc nhóm thứ ba. Nhưng menu ngữ cảnh là các shorcut chương trình  hữu ích trực quan hơn cho người dùng  giàu kinh nghiệm. Không ai ép buộc phải dùng chúng, vì thế chẳng có lý do  gì mà người dùng  Mac  phải buồn về thay đổi này ở OS X. Họ hoàn toàn có thể lựa chọn một trong hai cách làm việc  ưa thích phù hợp với mình.

Dock làm một công việc  thông minh  là khởi động và theo dõi các ứng dụng  đã được khởi động. Nhưng nhược điểm của nó bộc lộ khi theo dõi các cửa sổ văn bản  và các phiên hoạt động  của chương trình. Bạn có thể kích phải chuột lên chương trình  đang chạy trên Dock để xem và chọn giữa các cửa sổ mở kết hợp với chương trình  đó, nhưng bạn chỉ có một cách duy nhất để làm và một số ứng dụng  không hỗ trợ điều này. Xin được nhắc lại là: menu ngữ cảnh không bao giờ chỉ nên là giao diện  người dùng (UI) cho mục đích truy cập  một thứ gì đó. Dock ở tất cả các phần khác khá tinh tế và thậm chí còn được đánh giá  là "khéo léo". Nhưng trong trường hợp này thì nó khá tệ hại.

Chương trình quản lý cửa sổ khá cứng ngắc. Người dùng  thậm chí không thể thay đổi kích thước  cửa sổ chỉ bằng cách kéo nó. Ở Microsoft  Word, bạn có thể kéo bất kỳ một trong số bốn cạnh khung làm việc. Hơn nữa bạn còn có thể co giãn cả hai cạnh cửa sổ cùng một lúc từ một góc bất kỳ trong bốn góc của nó. Có một số lần, khi kéo một mặt cửa sổ đơn, bạn có thể loại trừ được cả hai yếu tố điều chỉnh trên Mac: cửa sổ được xác định lại kích thước  theo sau bởi một cửa sổ di chuyển. Khi dùng cả hai hệ điều hành  có thể bạn sẽ thấy rõ rằng Mac  không tiện lợi hơn so với Windows  khi muốn thay đổi lại kích thước  cho cửa sổ. Nhưng cách thức Windows thực hiện một số đòi hỏi yêu cầu điều khiển chuột chính xác  cũng có thể gây phiền hà khá nhiều cho người dùng.

Đây là ý tường khá đơn giản và có thể giải quyết được 80% vấn đề. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu Apple  tạo cả hai góc thấp hơn cho cửa sổ có thể kéo của Mac? Chuyện gì sẽ xảy ra nếu thực hiện cho cả bốn góc? Chỉ là ý tưởng gợi ý, có thể nó không đáng kể gì.

Thế giới có hàng triệu máy tính  có phím Backspace (xoá trái) và Delete (xoá phải). Nhưng trong máy tính  xách tay của Mac  thì chỉ có một phím Backspace (còn gọi là "Delete" trong Mac). Điều này gây khá nhiều bực mình cho người sử dụng, nhất là các biên tập viên và nhà văn. Dù biết rằng Fn-Delete cũng thực hiện chức năng xoá phải nhưng đó không phải là giải pháp hữu hiệu cho những người đánh máy.

Từ lâu thế giới  đã thừa nhận bàn phím  của IBM  là tiêu chuẩn phù hợp và phổ biến rộng rãi nhất. Vì sao Apple  lại không chấp nhận tiêu chuẩn đó? Có lẽ là vì chưa có ai thực sự kêu ca về bàn phím  Apple.

Đối với người dùng  Windows  thì lại khác. Họ thực sự bực mình với bàn phím  Mac  notebook, nhất là vấn đề thiếu phím xoá phải. Chúng tôi  khuyên bạn nên sử dụng phần mềm miễn phí  Preference Pane có tên gọi "Double Command" do Michael  Baltaks viết.

Sử dụng chương trình  này bạn có thể biến đổi một phím thành phím Delete. Giữ phím Function (chức năng) và ấn phím muốn chuyển đổi có ký hiệu gạch chéo, bạn sẽ không bị mất chức năng đó. DoubleCommand cũng cho phép bạn chuyển tổ hợp phím Shift-Delete thành phím xoá sau. Còn có nhiều tuỳ chỉnh khác có thể bạn cũng sẽ thích.

Chương trình cấu hình máy in trong OS X dễ gây nhầm lẫn. Bởi vì các màn hình  cấu hình máy in làm việc  không hề giống như phong cách  Mac  của Apple. Bạn có thể thực hiện tốt hơn nó.

Mở iTunes, Safari  và Mail  ra, cả ba chương trình  này đều là của Apple, nhưng chúng trông lại khá khác nhau. Safari  giống như các ứng dụng Apple  khác (Finder, Address Book) sử dụng giao diện  kiểu brushed-metal (trải theo kiểu đường tàu). iTunes lại có khung xám theo kiểu gun-metal (kiểu súng) và các thanh cuộn không bóng. Mail  thì kết hợp cả màu xám của brushed-metal và gun-metal với các thanh cuộn màu xanh sáng bóng truyền thống. Apple  được cho là ông vua giao diện  trong nhiều lĩnh vực. Nhưng ba ứng dụng từ cùng một công ty  được dùng rộng rãi này có nên trông quá khác nhau? Đôi khi tính nhất quán cũng rất đáng quan tâm.

Bạn có thể thay đổi chế độ ánh sáng màn hình  trong Energy Saver, thiết lập nó mờ dần trước khi máy tính  tắt. Hoặc bạn có thể thiết lập để sử dụng ánh sáng yếu hơn khi pin  mạnh. (Đó là một cách tiết kiệm  năng lượng cho pin  laptop). Nhưng đáng tiếc không phải lúc nào các thiết lập bạn thực hiện cũng hoạt động  như ý muốn. Màn hình  sẽ vẫn mờ đi trong khoảng 3-4 phút cho dù bạn can thiệp, sử dụng pin mạnh hay nguồn điện AC hay không. Đến nay có thể nói rằng chế độ mờ hoá tự động màn hình  không thể cấu hình cho người dùng. Apple  xây dựng  chức năng mờ dần khi tắt khá thông minh  ngay cả nếu bạn đang xem một đĩa DVD. Nhưng đáng tiếc nó lại gây ra sự bực mình mà người dùng  có thể thẳng tay bỏ nó đi.

Chức năng "xem cột" (view columns) của Finder cung cấp cấu trúc hiển thị có thứ tự cho các thư mục liền kề khá đẹp mắt và tiện dụng. Bạn có thể thấy và hiểu được ngay lập tức. Nó cũng có thể cuộn tự động đúng tới điểm bạn kích ở từng mức nối tiếp. Nhưng có ba khía cạnh khó chịu ở đây. Thứ nhất là đôi khi phạm vi cột mở ra quá hẹp khiến bạn khó đọc nội dung  thư mục và file của nó. Apple  chỉ đặt các điểm chốt ở cuối từng cột. Nên thiết lập toàn bộ bộ phận tách cột. Ít nhất cũng nên có các điểm chốt ở đầu và cuối từng cột.

Vấn đề thứ hai  là các cột cố gắng  tự động mở rộng kích thước  để hiển thị đầy đủ (hoặc đầy đủ hơn) tên các thư mục và file bên trong chúng. Nếu bạn ấn phím Option (tuỳ chọn) khi đang kéo một điểm chốt sang phải hoặc trái, Finder sẽ mở rộng tất cả cột cùng một lúc. Đó là một số giúp đỡ hữu ích, nhưng không phải là lý tưởng.

Vấn đề thứ ba  có thể xuất hiện khi cửa sổ "Column view Finder" (xem cột) được mở ra như là một phần của hộp thoại ứng dụng. Trong thiết lập này, khi đi sâu vào cấu trúc phân bậc thư mục, có thể bạn sẽ thấy rằng mặt bên trái của cửa sổ Finder được đưa ra khỏi màn hình. Đó là do các điểm bắt đầu được neo chặt trong vị trí của hộp thoại ứng dụng. Đôi khi bạn cũng sẽ thấy rằng các nút cần ấn (như Save, Open, New Folder, …) thường nằm trong các màn hình  tắt ở một nơi nào đó mỗi khi bạn định hướng để chuyển tới vị trí phù hợp trong các thư mục có thứ bậc. Dù điều đó không xảy ra thường xuyên nhưng như thế cũng là khá tệ.

Không có cách nào để Cut (cắt) một file trong Finder. Cách dùng phổ biến trong Windows là Edit > Cut và Edit > Paste để chuyển một file từ vị trí này sang vị trí khác. Còn Finder thực hiện tương đối dễ bằng cách kéo và thả. Nhưng đôi khi cách đó rất bất tiện, nhất là trên các màn hình  Mac  nhỏ. Trong trường hợp đó, để cắt được một file trên một cửa sổ, bạn nên xác định hướng tới cửa sổ khác và dán file với nhiều khả năng tuỳ chọn. Dù Finder cung cấp câu lệnh Cut trong menu Edit của nó nhưng câu lệnh này không làm việc  trên file. Nếu bạn dùng lệnh bàn phím để thay thể (Ctrl+X và Ctrl+V chẳng hạn), nó sẽ để lại file ban đầu đúng chỗ. Nói cách khác lúc đó nó thực hiện câu lệnh Copy  chứ không phải Cut.

Một trong những chức năng tốt nhất của Mac  là hầu hết các thay đổi bạn thực hiện đều có hiệu quả ngay lập tức và tự động được update  động cho tất cả mọi hệ điều hành mở. Ở nhiều nơi trong hệ điều hành, bạn không phải kích vào "Save" hay "OK" hay khởi động lại máy tính  để các thay đổi có tác dụng. Chỉ một chỗ chúng tôi  tìm ra rằng nó không đồng bộ như các thành phần khác của Finder, không thể tự động update  động các thay đổi đã có trong hệ điều hành  mở. Nếu có thể, thiết nghĩ Apple  nên nâng cấp  để toàn bộ thành phần đều update  tự động được 100%. Nếu các nhà chế tạo Mac  không thể làm điều đó, ít nhất họ cũng nên bổ sung thêm tuỳ chọn Refresh cho Finder.

Bạn có ý kiến gì về bài viết 15 điều không nên có trong hệ điều hành Mac OS X này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết 15 điều không nên có trong hệ điều hành Mac OS X bạn tại đây.