Cac di vat xuong tu mot thanh pho  bien mat o mien trung Ai Cap tiet lo nhieu dan thuong da chet o tuoi thanh nien  va phai song cuoc doi day nhuc hinh. Rat nhieu nguoi bi ton thuong cot song, dinh duong ngheo nan va cham phat trien.

Nhung di tich nay duoc phat hien o Amarna, tung la mot thu do  duoc xay dung  theo lenh cua Pharaoh Akhenaten cach day 3.500 nam. Chu viet tuong hinh tu thoi nay ghi lai rang Pharaoh - cha cua Tutankhamun, buoc phai xay dung  mot thanh pho  moi de ton vinh vi than Aten ma ngai ton kinh voi nhung den tho, dinh thu va lang mo.

Cung voi hoang hau Nefertiti, ngai tu bo thu do  Thebes, bo lai sau lung nhung vi than va thay Tu te va dieu hanh nguoi cua minh len phia bac den mot sa mac kho can ben canh song Nile.

Thanh pho nay co suc chua 50.000 nguoi, duoc xay dung  trong vong 15 nam. Nhung chi trong vong vai nam sau khi ngai bang ha, thanh pho  nay bi bo mac cho gio cat.

Hon mot thap ky nay cac nha khoa hoc  da tim kiem  bat cu mot dau vet nao ve su sup do cua Armana nhung vo ich. Tuy nhien gan day cac nha khao co thuoc mot nhom cua Anh da lam mot buoc dot pha khi tim ra nhung mau xuong nguoi trong sa mac khi lu da quet sach vung nay. Day la nhung mau xuong dau tien duoc xac dinh ro rang la cua cong nhan  song trong thanh pho  va chung tiet lo cai gia kinh hoang ma ho phai tra de hoan thanh giac mo  cua bac De vuong.

Giao su Barry Kemp dan dau doan khao co phat bieu: “Nhung mau xuong nay tiet lo mat toi tam cua cuoc song, mot su trai nguoc den sung sot voi hinh anh  ma Akhenaten muon tao dung ve mot cuoc tron thoat khoi anh duong va thien nhien.”

Tranh ve tren tuong tim thay trong ham mo cua nhung vien chuc cap cao tu thoi nay cho thay nhung cai ban chat dong thuc an. Nhung xuong cua nhung thuong dan song trong thanh pho  lai tiet lo mot cau chuyen khac.

Giao su Jerry Rose, Dai hoc  Arkansas, My va nhom cua minh dang phan tich  nhung mau xuong tu Amarna: “Nhung mau xuong chung toi  tim thay khong tuong thich voi loi song do. Thuc an khong he thua thai va chac chan cung khong co gia tri  dinh duong cao. Day khong phai la mot thanh pho  duoc quan tam.”

Dan so cua Amarna la thap nhat trong lich su  ghi chep lai cua Ai Cap nhung co le ho con phai lao dong  vat va de hoan thanh du an tham vong cua nha vua ve mot thu do  moi.

Den dai dinh thu doi hoi hang nghin cac khoi da lon, lam viec  trong cai nong 40oC mua he, cong nhan  co le phai lay da va van chuyen quang duong 2,5 km ve thanh pho.

Di vat xuong cho thay nhieu cong nhan  bi ton thuong cot song va nhieu chan thuong khac. Giao su Rose cho rang: “Nhung nguoi nay phai lao dong vo cung cuc nhoc o tuoi doi con rat tre va phai tai nang. Ti le chet tre giua nhung nguoi Amarna cao den muc sung sot. Khong nhieu nguoi song qua tuoi 35. Hai phan ba dan so  chet truoc tuoi 20.”

Nhung co le lich lam viec  khung khiep nay chua du de giai thich su chet choc o Amarna.

Con trai cua Akhanaten - Tutankhamen, chet o tuoi 20 va cac nha khao co bat dau tin tuong rang co the co mot tran dich o day. Gia thiet nay trung voi nhung ghi chep lich su  cua nguoi Hittie, ke thu cua nguoi Ai Cap, ke ve su tan pha cua mot tran dich lay lan  tu nhung nguoi Ai Cap  bi bat lam tu binh trong thoi dai tri vi cua Tutankhamen. Co the tran dich nay la nguyen do cuoi cung huy diet nguoi dan  cua Amarna.

Ban co y kien gi ve bai viet Nhung bi mat tan khoc dang sau mot thanh pho Ai Cap nay? Hay goi suy nghi, binh luan, danh gia, loi khuyen ... cua ban ve bai viet Nhung bi mat tan khoc dang sau mot thanh pho Ai Cap ban tai day.