Những di vật khảo cổ khác baogồm hàng trăm đồng tiền đồng. Tất cả những phát hiện này khiến cho cácchuyên gia phải xem xét lại lịch sử  của khu thờ phụng lớn nhất từ thờiAi Cập cổ. Các nhà khảo cổ đặc biệt chú ý vào khám phá về bức tường đê,vì đây là chứng cứ đầu tiên cho thấy dòng sông Nile từng chảy dọc theoĐền thờ.

Khu vực thờ thần Amun-Re này có diện tích khoảng 81héc-ta gần thành phố  Luxor ngày nay và cách sông Nile hiện nay khoảng200m. Các nhà khảo cổ đã tình cờ phát hiện ra bức tường đê khi đang xâydựng một quảng trường và tiến hành bảo quản gần mặt tiền ngôi đền.Những di vật khác được phát hiện trong quá trình khảo sát bức tường.

Mansour Boraik, Giám sát trưởng thuộc Hội đồng Cổ vật tối cao ở Luxor cho biết: “Khámphá về bức tường không chỉ làm thay đổi quang cảnh của Luxor mà còn làmthay đổi giả thiết của chúng tôi  về sự hình thành Luxor và thậm chí làgiả thiết về quá trình xây dựng  ngôi đền.”

Thay đổi lịch sử 

Zahi Hawass, Tổng thư ký  Hội đồng cổ vật tối cao AiCập, đồng thời là thành viên  của National Geographic tại Ai Cập  chobiết bức tường sa thạch cao khoảng 7m và rộng khoảng 2.5m nhưng có thểcòn cao hơn trong quá khứ. “Đây là bức tường đê lớn nhấttừng được xây dựng  ở Ai Cập  cổ. Công trình này đặc biệt quan trọng  vìnó bảo vệ Đền trước những cơn lũ hàng năm của sông Nile.” Phát hiện tường đê này khiến các nhà khoa học  phải xem xét lại những giả thiết về mặt tiền của ngôi đền trong quá khứ.

Những giả thiết về mặt tiền và khoảng sân trước Đềnđược xây dựng  dựa trên những hình vẽ minh họa trong những hầm mộ tư cóniên đại từ triều đại thứ 18 (1550 – 1295 trước Công nguyên).

Hình vẽ tìm thấy trong hầm một của Neferhotep, mộtviên chức vào thời đó, miêu tả cái hồ chữ nhật lớn phía trước ngôi đền,được nối với sông Nile bằng một kênh đào.Các nhà khảo cổ phát hiện mộtphần của bức tường lần đầu vào những năm 70 nhưng cho rằng nó thuộc hồnước trên. Giả thiết này vẫn đứng vững cho đến tháng Giêng hồi đầu năm,một nhà khảo cổ Ai Cập  phát hiện một phần nữa của bức tường cách đấyvài mét, quá xa để có thể là một phần của hồ.

Hiện tại các nhà khoa học  tin rằng hồ nước xuất hiệntrong các bức họa cổ đã bị lấp và người ta đã mở rộng ngôi đền ngaytrên hồ nước cũ gần sát bờ sông Nile của cách đây 3.000 năm.

Giả thiết mới đã được chứngminh bằng những phân tích  mẫu trầm tích của chân tường. Kết quả chothấy sự hiện diện của phù sa và cát ở các mức độ khác nhau, chứng tỏ đãcó một dòng nước chảy qua đó.

Dựa trên các hình trang trí và các bức họa trên bứctường, các chuyên gia  cho rằng công trình này được khởi công vào triềuđại thứ 22 (khoảng năm 945 – 715 trước Công nguyên) và hoàn thành vào giữa thế kỷ  thứ IV trước Công nguyên.

W. Raymond Johnson, nhà Ai Cập  học thuộc Viện nghiêncứu Phương Đông, Đại học  Chicago  đã đến nghiên cứu  và cho biết khám phánày thể hiện trình độ cao của những người thợ xây Ai Cập  cổ. “Họ lànhững kỹ sư tài năng và thực tế. Họ biết rằng nếu muốn xây dựng  mộtcông trình lớn trên bờ sông Nile thì họ cần phải xây một công trìnhkhác gia cố ngay phía trước nó. Điều này cũng giữ cho sông Nile khôngbị xói mòn.”

Khám phá này hé lộ thêm về thành phố  cổ Thebes mà Karnak từng là trung tâm  tôn giáo. Nhà khảo cổ Johnson cho biết: “Chúng tôi từng cho rằng quang cảnh của Thebes cổ vẫn không hề thay đổi nhưng bây giờ chúng tôi  phải xem xét lại điều đó.”

Hiện trường khai quật. (Ảnh: National Geogrphic)

Những phát hiện mới

Trong quá trình khai quật bức tường, các nhàkhảo cổ cũng phát hiện ra hai bồn tắm công cộng  và một chiếc bình chứahơn 300 đồng tiền có niên đại từ thời Macedonia cai trị Ai Cập, khoảng thế kỷ  thứ IVđến thế kỷ  thứ I trước Công nguyên.

Một bồn tằm khá rộng, hình tròn đã được khai quậthoàn toàn. Đáy bồn được lát bằng gạch khảm và có thể chứa 16 người. Bồncòn lại đang được khai quật và có chỗ ngồi được xây trên những bứctượng cá heo. Hai bồn tắm này được tìm thấy phía ngoài bức tường, vàcác nhà khoa học  cho rằng nó được xây dựng  trên bãi phù sa còn lại saukhi sông Nile chuyển hướng chảy về phía tây.

Bình chứa tiền đồng được phát hiện gần bồn tắm vàđang được tẩy rửa đề nghiên cứu  các hình khắc. Trên các đồng tiền làhình vẽ khá giống với vua Macedonia Ptolemy I, II và III.

Những bồn tắm có lẽ được sử dụng với mục đích tẩy uế cho khách viếng đền trước khi đặt chân vào nơi linh thiêng này.

Nhiều chuyên gia  khác cho rằng, có thể có một khu dân cư rộng lớn hơn chưa được khám phá.

Các nhà khảo cổ vẫn đang khai quật một con đường  rộng dẫn thẳng vào Đền được khắc tên pharaoh Taharka(hay Taharqa), cai trị Ai Cập  khoảng cuối thế kỷ  thứ VII trước Côngnguyên. Lối đi này là nơi ra vào riêng biệt của nhà vua. Lối đi dẫn rathằng sông Nile để Pharaoh có thể vào Đền ngay từ thuyền của mình. Điềunày làm dấy lên khả năng những chiếc thuyền Ai Cập  cổ có thể bị chônvùi đâu đó trong lòng sông trước kia, bao gồm những chiếc thuyền rồngkhổng lồ chuyên chở biểu tượng của các vị thần trong các nghi lễ tôngiáo.

Johnson cho rằng một khi sông Nile đã chuyển hướngvề phía tây, các thế hệ khảo cổ gia và Ai Cập  học có thể sẽ phát hiệnthêm nhiều chi tiết khác. “Bất kỳ điều gì vẫn còn nằm dưới lớp đất kia cũng là một món quà vô giá.”

Bạn có ý kiến gì về bài viết Phát hiện mới về Đền cổ Ai Cập làm thay đổi lịch sử này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Phát hiện mới về Đền cổ Ai Cập làm thay đổi lịch sử bạn tại đây.