Các nhà nghiên cứu  thuộc Trungtâm hàng không Marshall ở Huntsville, Alabama phóng chương trình  vệtinh SERVIR vào đầu năm 2005 để khắc phục  các vụ cháy rừng, cải thiệnviệc sử dụng đất và nghiên cứu  các thảm họa thiên nhiên. Tuy nhiên,chương trình cũng phát hiện ra những dấu tích của nền nông nghiệp  gặpthảm họa trong quá khứ của người Maya, hiện đã bị thời gian  vùi lấp.Những bài học này được dùng để giúp nhân loại  hiện tại đối mặt với thayđổi khí hậu.

Theo các nhà phát triển  dự án Tom  Sever  và DanielIrwin, SERVIR cảnh báo các nhà lãnh đạo  ở Trung và Nam Mỹ  về khả năngthay đổi khí hậu có thể gây ra những tổn thất vô cùng khắc nghiệt lênhệ sinh thái và đa dạng sinh học của vùng này. Nếu chính quyền  thực sựcoi trọng những cảnh báo này, dữ liệu  thu được sẽ là phương tiện giúpbảo vệ sự sống.

Những nông trại bí ẩn

Có hơn một trăm lý do  giải thích cho sự sụp đổ củangười Maya bao gồm bão, quá tải dân số, bệnh tật, chiến tranh  và nổiloạn của nông dân. Nhưng Sever, nhà khảo cổ học duy nhất của cơ quanNASA đưa ra bằng chứng cho một lời giải thích mới. Trong cuộc họp Hộiđồng Vì sự tiến bộ khoa học  Mỹ diễn ra ở Boston, Massachusetts vào đầutháng này, Sever  phát biểu: “Nghiên cứu gần đây của chúng tôi  cho thấy thay đổi khí hậu có thể cũng là một nguyên nhân.”

Một giả thiết thường gặp cho rằng người Maya canhtác theo kiểu đốt rừng lấy đất nông nghiệp  nhưng Sever  và các cộng sựcho rằng phương pháp đó không thể giúp duy trì dân số  hơn 60.000 vàothời kỳ đỉnh cao của nền văn minh này.

Các nhà nghiên cứu  cho rằng người Maya cũng khaithác thêm các bán đầm lầy mang tên bajos, địa hình chiếm 40% khu vựcPeten, nơi định cư của đế chế này. Trong phần lớn các trường hợp nghiêncứu thì các thành phố  Maya bao xung quanh bajos vì vậy các nhà khảo cổhọc cho rằng nó không có tác dụng gì. Nhưng những hình ảnh  đột phá chụptừ vệ tinh  lại chỉ ra những kênh đào thoát nước của bajos cổ và nhữngcánh đồng từng khá màu mỡ.

Dữ liệu cho thấy sự kết hợp giữa nông nghiệp  theolối nương rẫy và chuyển đổi những khu đầm lầy đã gây ra hạn hán cục bộvà nhiệt độ tăng cao. Đây có thể là khởi nguồn của những yếu tố giảthiết dẫn đến sự sụp đổ của người Maya, thậm chí những yếu tố có vẻkhông liên quan như bệnh tật và chiến tranh.

Các nhà nghiên cứu  SERVIR đangthông báo giả thiết của họ cho người dân, đưa ra những hình ảnh  vệ tinhvề nạn phá rừng và những vùng đất còn màu mỡ cho dân làng và nhà lãnhđạo.

Hiện nay, Quốc hội Guatemala đã xây dựng  Khu dự trữsinh quyển Maya, khu vực  được bảo vệ lớn nhất Trung Mỹ, sau khi xem quanhững hình ảnh  vệ tinh  và thấy được sự khác biệt  giữa những cánh rừngcủa họ và khu vực  trơ trụi phía bắc.

SERVIR được sự ủng hộ  của USAID và Ngân hàng  thếgiới, đã chứng tỏ được tính hiệu quả của mình kể từ khi cơ quan  chủquản của chương trình  được thiết lập tại Panama thuộc Trung tâm  nướccho các khu vực  Nhiệt đới  ẩm của Mỹ La-tinh và Ca-ri-bê (CATHALAC).

Vào năm 2006, Thủ tướng  Panama Martin Torrijos sửdụng văn phòng  của SERVIR làm nơi làm việc  trong thời gian  lũ lụt lanrộng và ông đã rất chú ý khi công nghệ  của SERVIR cảnh báo trước nhữngtrận lở đất. Vào năm trước, chính quyền  các nước Trung Mỹ cũng thamkhảo SERVIR về những dự báo  về các cơn bão Dean và Felix, bão nhiệt đớiNoel.

Gánh nặng của các nước Trung Mỹ

Mặc dù chính quyền  địa phương đã hết sức nỗ lựctrong quản lý môi trường, các nước Mỹ  La-tinh đang phải đối diện vớinhững gánh nặng do thay đổi khí hậu gây ra. Sever  cho biết, hiện nay, ởkhu vực Petén trời không mưa như dự đoán. Những cư dân địa phương chobiết những cây chicle của họ đang cho ít quả hơn và mây hình thành ởkhu vực cao hơn và muộn hơn, đôi khi không sinh mưa.

Thông qua SERVIR, Sever  và nhóm của mình đang khảosát phản ứng của đất và thực vật đối với điều kiện sống thay đổi. Họcũng đang xây dựng  những bản đồ  cho các bộ trưởng môi trường  và nôngnghiệp của một số nước.

Nhà khoa học  cấp cao của CATHALAC - Emil Cherringtonthuộc Belize, đang sử dụng những thông tin  này để dự báo  ảnh hưởng củathay đổi khí hậu lên quê hương của ông trong tương lai. “Belize là nước thích hợp với bảo tồn đa dạng sinh học.”

Cherrington cho biết lượng mưa sẽ bị giảm nhiều nhấtở vùng núi và nhiệt độ sẽ tăng nhiều nhất ở bờ biển. Dữ liệu  của SERVIRdự đoán một số loài chim và động vật có vú sẽ tuyệt chủng, nhưng loàilưỡng cư sẽ chịu tổn thất nhiều nhất. Nếu những dự đoán lượng mưa quavệ tinh có thể được đưa đến cho nông dân, họ sẽ quyết định  sản xuất baonhiêu dựa trên lượng nước họ cần.

Các nhà khoa học  SERVIR cũng hy vọng mở rộng công nghệ  dựa trên hàngkhông vào lĩnh vực khác. Họ đang nghiên cứu  phát triển chỉ số chấtlượng không khí đối với Trung Mỹ là tiêu chuẩn trong những báo cáo thờitiết Mỹ. Và ngành công nghiệp  đã đưa ra những ứng dụng mà các nhà khoahọc SERVIR vốn chưa nghĩ ra. Một công ty  Panama đang xây dựng  những tấmthu năng lượng mặt trời đã xin ý kiến của SERVIR về nơi tốt nhất để thuđược ánh mặt trời.

Cherrington cho biết: “Những thông tin  dựa trên công nghệ  hàng không có thể giúp ta quyết định  tốt hơn, điều này thật đáng ngạc nhiên.”

Bạn có ý kiến gì về bài viết Thay đổi khí hậu dẫn đến sự sụp đổ của nền văn minh Maya này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Thay đổi khí hậu dẫn đến sự sụp đổ của nền văn minh Maya bạn tại đây.