Theo ghi chu cua nhom cac nhakhoa hoc thuoc Dai hoc  Washington  nghien cuu  co che huy diet te bao.Mot so cai chet doi voi te bao don gian chi la bo di nhung te bao khongcan thiet mot cach tham lang.

Tuy nhien, ho cho biet them co mot loai chet gay baodong doi voi nhung te bao nguy hiem, vi du nhu nhung te bao bi nhiemkhuan Salmonella. Nhung te bao nay khi hap hoi se phat ra nhung tinhieu hoa hoc va nhan lai phan hoi bao ve. Dieu do gay ra chung viem,khien co the khoi dong co che tu bao ve, doi khi cung di qua tac dungva tieu diet nhung te bao quan trong.

Nhom nghien cuu  do Tien si Brad T. Cookson, giangvien nganh vi sinh hoc va y khoa phong thi nghiem, dat ten cho loai tebao chet la "pyroptosis", tu tieng Hy Lap  nghia la “dot chay trong lua”. Cai chet te bao khong gay ra sung, viem duoc goi la "apoptosis": roi bo nhe nhang nhu la rung.

Mot loai enzyme ben trong te bao, duoc goi lacaspase-1, dong vai tro toi quan trong  trong trong ca chung sung viemco hai va trong viec chong lai su lay nhiem. No khong chi chiu trachnhiem cho cai chet cua te bao ma con cho su san sinh ra nhung proteinviem do cac te bao chet thai ra. Chuot thieu caspase-1 de bi lay nhiembenh nhung chong lai duoc soc doc, ton thuong mo do thieu oxy va benhviem ruot.

Phong thi nghiem Cookson da thuc hien nhieu cuocnghien cuu tren caspase-1 va cach thuc dieu hoa cai chet te bao dosung. Nghien cuu  gan day nhat duoc xuat ban trong tuan tu 10 den 14thang 3 tren an ban online  cua Proceedings of the National Academy of Sciences. Nghiencuu khao sat hai loai kich thich doc khac nhau, benh than va khuanSalmonella, sinh ra chet te bao do caspase-1 dieu khien. Hai nghien cuu  sinh cua Dai hoc  Washington  Susan  Fink va Tessa Bergsbaken tien hanh cong trinh nay.

Sodo minh hoa co che chet te bao pyroptosis. Khi duoc kich hoat bang motchat doc hoac mot can benh, enzyme caspase-1 khoi dong mot so phan ungben trong te bao, mot so phan ung nay dan den pha huy ADN, nhung phanung khac phong thich ra cac hoa chat truyen tin hieu suy giam tencytokines va con nhung phan ung hinh thanh o mang te bao cac lo nho chonuoc tran vao. Te bao se bi sung, vo ra va tran cac chat ben trong. (Anh cua David  W. Ehlert va Brad Cookson, DH Washington)

Cac nha nghien cuu  phat hien moi loai kich thich nayco cach kich hoat chat caspase-1 khac nhau. Tuy nhien, hai co che tachbach cuoi cung cung dan ve mot cach chet te bao giong nhau. Cach do baogom su phan tach ADN cua te bao, kich hoat cac chat hoa hoc truyen tinhieu sung viem, va su ru bo cuoi cung cua te bao. Dieu nay xay ra khicac lo kich co nano hinh thanh trong mang te bao, tuong tu nhu cac domnho trong mot bong bong nuoc.

Theo Cookson, phat hien se giup tao ra nhung maunghien cuu cac cach thuc quan trong  trong cai chet te bao do sung.Nhung phat hien nay ung ho  cho khai niem:nhieu can benh khac nhau cothe su dung nhung co che khac nhau de kich hoat con duong  nay.

Cookson cho biet: “Kiem tra he thong  co the cungcap kien thuc  ve co che gay ra cai chet te bao, ca co loi hay benh ly,va chien luoc nhung can benh truyen nhiem nguy hiem su dung de thaotung phan ung cua co the. Cong trinh nghien cuu  truoc cua nhom veYersinia, nguon benh dich, tiet lo co che lam chet te bao co the duocdieu khien tu mot cach thu dong, khong viem sang mot cach co loi hon.Cong trinh cho thay kha nang chua benh bang cach dieu khien cai chet tebao."

Ngoai viec co vai tro bao ve trong chong lai benhtat, caspase-1 cung dong vai tro quan trong  trong nhieu dieu kien y tedac trung cua te bao chet va sung viem. Nhung dieu kien nay bao gom tonthuong co quan  nhu tim, than, nao, phoi, than kinh va than. Hieu duocco che chet te bao do sung viem co the dan den lieu phap chua tri nhungcan benh chet nguoi nhu dau tim, ung thu, dot quy va cac benh lay nhiemnghiem trong.

Cookson la thanh vien  cua Trung tam  Khoa hoc  su songvi mo do Vien nghien cuu  suc khoe  quoc gia  bao tro, lien minh giua cacnha khoa hoc  va ky su thuoc Dai hoc  Washington, Dai hoc  Arizona, Trungtam nghien cuu  Ung thu Fred Hutchinson va Dai hoc  Brandeis. Cac nhakhoa hoc hop tac de kham pha co che co ban trong su hinh thanh, phattrien va suy yeu cua te bao nguoi. Muc tieu cua ho la phat trien congnghe sinh hoc chong lai benh dich lay lan  va cac nguy hiem moi truongdoi voi suc khoe  con nguoi.

Ban co y kien gi ve bai viet Co che canh bao va tu huy cua te bao khi nhiem doc hoac benh tat nay? Hay goi suy nghi, binh luan, danh gia, loi khuyen ... cua ban ve bai viet Co che canh bao va tu huy cua te bao khi nhiem doc hoac benh tat ban tai day.