Ẩm thực cung đình - Bản có dấu.
Am thuc cung dinh - Bản không dấu.

 
 
Món lạ tiến vua
     Đến tận bây giờ, vẫn còn những loại rau quả mang cái tênchung chung như chuối ngự, đậu ngự, rau tiến vua… bởi chúng đã mất hẳntên nguyên thủy, sau một thời gian  dài dâng vua ngự dùng. Cũng còn đónhững câu ca dao, tục ngữ nhắc nhớ bao sản vật đặc sắc tiến vua:
“Vải Quang, húng Láng, ngổ Đầm, Cá Rô đầm Sét, Sâm cầm Hồ Tây”
 Hay
“Dơi Sài Sơn, Chép Cấn Xá, Cua Khánh Hiệp, Muống Linh Chiều”
     Ngày xưa, mỗi địa phương đều phải dâng món ăn đặc sắc nhất của quêmình cho vua khi đến mùa. Những sản vật trở nên gắn liền với địa danhvà khiến cho những nơi này cũng trở nên nổi tiếng. Người ta không thểnào quên nhãn Hưng Yên, bưởi Đoan Hùng hay sâm cầm Hồ Tây. Ngoài việcmón ăn đó, loại rau củ đó là thơm ngon đặc sắc nhất, thì người ta cònchú ý đến tính bổ dưỡng trong món ăn dâng vua. Chim sâm cầm, loài chimăn sâm nên rất bổ, tất nhiên không thể thiếu trong danh sách hàng loạtmón ăn vua ngự thiện. Cá anh vũ cũng là loài được “săn lùng” bởi thịtcá, môi cá được cho là có tác dụng bổ dưỡng, tráng dương thần kỳ. Lạicó những món quý hiếm và lạ, có tác dụng bồi bổ cơ thể như đuông chàlà, sâu chít, sâu mây hay lõi trúc xanh…

     Nhưng nhắc đến ẩm thực cung đình là phải nhắc đến bát trân - támmón ăn quý hiếm - đó là nem công, chả phượng, da tây ngưu, bàn tay  gấu,gân nai, môi đười ươi, thịt chân voi và yến sào. Đây không phải lànhững món ăn huyền thoại  mà đều có thật và đều cho rằng chúng ít nhiềuđều mang những đặc tính, hoặc rất ngon, hoặc có tính giải độc, hoặc cótính bổ dưỡng, xứng đáng là món tiến vua.

     Dân dã thăng hoa
     Nhưng nói vậy không có nghĩa là vua chúa ngày xưa chỉ dùng nhữngmón ăn quý hiếm, lạ kỳ và đắt tiền. Thực đơn của vua cũng có thể bắtnguồn từ rất nhiều món ăn dân dã, bởi mỗi vua cũng có một sở thích, mộtcá tính riêng, như vua Gia Long, Duy Tân ăn uống rất đơn giản, thậm chíđạm bạc. Các thành viên  trong hoàng tộc, nhất là những người xuất pháttừ cuộc sống  dân dã vẫn rất ưa chuộng những món ăn bình dân như cá kho,canh rau dại và thậm chí cả các loại mắm… Nhưng những buổi yến tiệcchiêu đãi các sứ thần, sứ đoàn thì vẫn mang một nét chung là rất nhiềumón ăn, bởi đây đã là những nguyên tắc, những nghi lễ xã giao được nânglên thành một nghệ thuật - nghệ thuật ẩm thực cung đình.

     Trong những buổi chiêu đãi ấy, cỗ cũng được chia hạng, cỗ sangnhất có đến 60 món, ít nhất cũng 30 món với đủ loại thức ăn chính, khaivị, bánh mặn bánh ngọt, xôi chè và mứt, trái cây v.v… Thực đơn khôngchỉ có sơn hào hải vị như yến sào, gân hươu, bào ngư, vi cá… mà còn gồmnhững món dân gian chọn lọc, được nấu nướng theo những quy chuẩn vệsinh và mỹ thuật khắt khe, tinh xảo khiến cho món ăn vừa đẹp vừa ngon,lại an toàn. Những loại rau dưa tỉa tót khéo léo, tỉ mỉ thành nhữngbông hoa, hay những chiếc bánh đậu xanh nặn hình trái cây, pha màu nhưthật đã khiến sứ khách nước ngoài  không ít phen trầm trồ thán phục.Điều đặc biệt là không như những triều đình phương Tây hay Trung Hoathường lấy việc săn bắn làm thú vui giải trí, vua chúa Việt Nam  ít đisăn và cũng ít ăn thịt thú rừng. Sử sách ghi chép cho thấy, thịt dã thúchỉ thấy trong cỗ cúng với số lượng  rất hạn chế. Đây cũng là một nétvăn minh trong ẩm thực cung đình Việt Nam. 

     "Vua chúa" ngày nay
     Thời nay, thực khách cũng được thưởng thức nền ẩm thực phong phú,bổ dưỡng và đặc sắc không thua gì vua chúa xưa. Những buổi tiệc buffetvới hàng trăm món ăn tưởng như lạ, nhưng cũng chỉ nhắc nhớ đến nhữngbuổi tiệc yến trong triều đình vào các dịp lễ Tết xưa. Các loại hảisâm, vi cá, yến sào tuy vẫn đắt tiền nhưng không quá xa lạ với ngườiViệt Nam, không phải dành riêng cho một tầng lớp nào. Các đầu bếp trongcác nhà hàng  ngày nay có thể chế biến rất nhiều món ăn công phu, cầu kỳvà sang trọng tưởng như chỉ có thể xuất hiện trên bàn tiệc cung đìnhxưa. Món ăn bây giờ không chỉ chú trọng đến lượng, mà còn chú ý nhiềuđến chất, đến việc trình bày sao cho đẹp mắt, hương thơm sao cho quyếnrũ, thậm chí đến cả khung cảnh sao cho dễ chịu, thoải mái mà ấm cúng.Người yêu thích của ngon vật lạ cũng dễ dàng tìm được nơi phục vụ nàođuông chà là, rượu sâu chít, lõi trúc xanh… với đủ cách chế biến mỗingày một phong phú hơn. Nói thực khách hiện đại "ăn như vua" cũng được,bởi điều ấy không xa kiểu ăn của vua chúa cách đây vài trăm năm là mấy!

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Ẩm thực cung đình!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Ẩm thực cung đình này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Ẩm thực cung đình bạn tại đây.