Bắc cầu chiếc đũa mà trao ân tình - Bản có dấu.
Bac cau chiec dua ma trao an tinh - Bản không dấu.

    Khác với phương Tây dùng thìa nĩa, ăn cơm bằng đũa là thói quen củanhiều dân tộc  Châu Á nhà văn hóa  học giải thích rằng ăn bằng thìa nĩalà học theo cách ăn của các loài vật ăn thịt sống dưới đất, còn ăn bằngđũa là học theo cách ăn của các loài chim. Việt Nam  là xứ sở nhiệt đới,có nhiều loài chim mỏ dài cư trú như cò, vạc, sếu... Những loài chimnày gắn bó với cuộc sống  nhà nông, đi vào ca dao, dân ca, thành cả biểutượng điêu khắc trên trống đồng - kết tinh văn hoá thời cổ đại. Bởi thếnên người dân  Việt Nam  từ thời thủy tổ đã học được cách ăn của các loàichim này chăng? Song  có lẽ cũng nên xét tới nguyên nhân  thành phầnchính trong bữa ăn phương Tây là bánh mì và thịt nên dùng thìa nĩa, daosẽ ăn dễ dàng. Còn thành phần chính bữa ăn Việt Nam  là cơm, rau, cá hayngười Trung Quốc  ăn cơm, ăn mì thì dùng đũa tiện lợi hơn trong việc gắpthức ăn.     Bên cạnh sự tiện lợi ấy, xung quanh đôi đũa còn là nhữngcâu chuyện dài. Thuở còn thơ bé, những ai từng được bà, được mẹ kể chonghe câu truyện cổ tích "Cây tre trăm đốt" hẳn đều thương anh Khoaithật thà, chăm chỉ bị lão phú ông thách cưới bằng việc vào rừng tìm vềcây tre trăm đốt. Cây tre ấy sẽ dùng để vót đũa cho đám cưới  anh Khoaivới con gái  phú ông. 
  
  Những đôi đũa cưới có thể đem lại niềm hạnh phúc  mà cũng có thể làmmất đi giấc mơ  đẹp nhất cuộc đời anh. Ông Bụt tốt bụng thương ngườihiền lành đã giúp anh Khoai biến giấc mơ  đó thành sự thật với câu thầnchú "khắc nhập, khắc xuất" diệu kỳ. Tôi vẫn từng tưởng tượng trong ngàyđám cưới anh Khoai, những đôi đũa vót từ cây tre trăm đốt sẽ được đặttrang trọng trên mỗi mâm cơm, là minh chứng cho hạnh phúc  của chàngtrai nghèo khó ấy. 

Khôngphải ngẫu nhiên mà đôi đũa thường được dân gian ví với hình ảnh  đôi vợchồng. Hai chiếc đũa luôn đi liền với nhau thì mới làm được điều cóích, cũng như hai vợ chồng khi đồng tâm cộng lực thì có thể cùng nhautát cạn cả biển Đông. Người con gái  bị mẹ ép gả vào nơi không tươngxứng, phải lấy người mình không yêu thương đã thốt lên lời than cayđắng:
          "Bây giờ chồng thấp vợ cao
       Như đôi đũa lệch so sao cho bằng"

Chuyện vợ chồng trăm năm quan trọng  là thế, vậy mà có khi dân gian đánhgiá không bằng chuyện một đôi đũa: "Vợ dại không hại bằng đũa vênh".Vậy mới biết người dân  mình cẩn trọng đến thế nào trong việc lựa chọnnhững chiếc đũa sao cho tương xứng với nhau. Rất nhiều lời khuyên bổích khác được xây dựng  bởi hình tượng đôi đũa như: So bó đũa chọn cộtcờ, Vơ đũa cả nắm, Đũa mốc lại chòi mâm son... Bài học đầu tiên tôiđược học khi ngồi trong mâm cơm là bài học về đôi đũa. Phải cầm đũa saocho đúng, gắp được thức ăn mà không làm rơi vãi lung tung. Ngày đầutiên được cầm đôi đũa là một ngày khá trọng đại với một đứa bé "thíchlàm người lớn" bởi chỉ người lớn mới đủ khéo léo để điều khiển đôi đũathật nhanh nhẹn, nhịp nhàng. Bố tôi cầm đũa tay trái nên thường ngồiđầu nồi hoặc ngồi cách xa người bên cạnh để hai bên không chạm vàonhau. Những đôi đũa không chỉ có một loại mà bao gồm đũa để ăn cơm, đôiđũa dài cho mẹ nấu nướng, đôi đũa cả dùng để xới cơm. Ngày nay khi nhànhà đều dùng nồi cơm điện, có lẽ nhiều đứa trẻ sẽ lớn lên mà không biếtvề những đôi đũa cả đã từng tồn tại. Như khi xưa tôi được mẹ dặn rất kỹrằng trước khi xới cơm thì nhúng đũa sơ qua vào nước cho khỏi dính. Xớicơm xong dùng chiếc nọ gạt cơm khỏi chiếc kia chứ không được gõ vàonhau thành tiếng bởi âm thanh ấy là dấu hiệu gọi ma đến nhà. Đũa ăn cơmkhông được cắm thẳng lên bát bởi người ta chỉ làm thế trong đám ma. Đứatrẻ con khi ấy là tôi nghe nói đến ma chay là khiếp vía, chẳng bao giờdám không làm theo lời mẹ.

Rồinhà tôi cũng chuyển sang dùng nồi cơm điện. Ngày gói đôi đũa cả bóngloáng nước tre, mòn vẹt cả một đầu cất vào góc sâu nhất trong chạn bát,tôi thấy trong mắt mẹ thoáng chút ưu tư. Ngày bố mẹ ra ở riêng tronggian tập thể bé xíu của cơ quan  bố, hành trang  hai người chỉ có mộtvaly quần áo. Trong đó đựng luôn cả chục bát ăn cơm, chục đôi đũa convà một đôi đũa cả. Mười một đôi đũa ấy chính tay bà ngoại đã vót cho mẹmang theo để mỗi bữa ăn còn lưu lại chút hình ảnh  của quê hương. Hơnchục năm trời mẹ ngồi đầu nồi xới cơm cho cả gia đình  rồi hướng dẫn  cáccon cách xới cơm sao cho đúng mực, đôi đũa cả đầu tiên bà ngoại cho đãkhông còn. Nhưng đôi đũa nào cũng in dấu bàn tay  mẹ, cũng là chứng nhâncho những bữa cơm gia đình  đầm ấm, rộn vang tiếng chuyện trò, cười nói.Cất đi một đôi đũa là gói lại trong lòng bao nhiêu kỷ niệm. Mẹ đã từngnhắc bố không bao giờ được dùng đũa cả để răn đe các con như nhiều giađình khác vẫn làm. Khi con mới lớn, biết chơi chuyền, chơi chắt, conlen lén về lấy trộm chục đũa của mẹ làm chuyền. Biết được mẹ không hềla mắng, chỉ dặn con rằng không được dùng đũa ăn cơm để nghịch bởi đôiđũa gắn với miếng ăn trong miệng, phải trân trọng giữ gìn. Vậy mà cũngchính tay mẹ đã vót cho con đôi que đan đầu tiên trong đời bằng một đôiđũa mới, bởi giữa thành phố  thật khó tìm được đốt tre ưng ý, mà con thìsốt ruột, muốn học rồi phải được đan ngay bằng chính que đan củamình...

    Có lẽ đôi đũa đầu tiên người Việt  Nam sử dụng chỉ là hai nhánh câynào đó nhưng loại đũa truyền thống  đầu tiên được nhớ đến là làm bằngtrúc, bằng tre. Bàn tay  người Việt  Nam khéo léo biến những ống tre già,thẳng thành những đôi đũa thơm tho, lâu mối mọt. Những ngày hè về thămông nội, tôi vẫn thường ngồi xem ông vót đũa, bàn tay  ông nhanh thoănthoắt thật tài tình. Vừa vót đũa ông vừa kể chuyện ngày xửa ngày xưa màkhông hề làm sai một chút. Bây giờ mỗi lần đi siêu thị, mắt hoa lên vớihàng chục loại đũa không chỉ từ tre mà còn làm bằng nhựa, bằng i-nốc,bằng gỗ mun, gỗ kim giao, gỗ dừa..., không chỉ đũa Việt Nam  mà còn nhậpvề từ các nước, tất cả đều làm bằng máy, thẳng đều tăm tắp, tôi lại nhớvề những đôi đũa mộc mạc của ông bà năm xưa. Ngày ông mất, bác cả tựtay vót đũa cắm trên bát cơm quả trứng đặt lên quan tài cho ông. Nhớ vềký ức đau buồn  ấy, tôi vẫn thấy hiện lên chùm nan tre loăn xoăn của đôiđũa thấp thoáng trước tấm ảnh ông hiền hậu như đang muốn mỉm cười. Đôiđũa gắn bó với con người  khi còn sống và cũng theo con người  đi về nơian nghỉ cuối cùng.

     Rồi mai đây trở thành người mẹ, trong bữa cơm đầu tiên con đượcdùng đôi đũa, tôi sẽ kể với con rằng: Con có biết xung quanh đôi đũa làbao nhiêu câu chuyện, bao nhiêu nét đặc trưng của văn hoá Việt Nam  ta...

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Bắc cầu chiếc đũa mà trao ân tình!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Bắc cầu chiếc đũa mà trao ân tình này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Bắc cầu chiếc đũa mà trao ân tình bạn tại đây.