TT - Trong khi dân nghèo co kéo từng đồng chi tiêuhằng ngày, các ngành giáo dục, y tế... luôn kêu thiếu tiền lại khôngthể giải ngân hết hàng trăm tỉ đồng kinh phí được chia. Miếng bánh ngânsách phình nhanh bởi tiền thu về từ cho thuê đất và hóa giá công sảnphải chăng chỉ có vị ngọt, và chút lộc nếu có ấy liệu có được cùng chiacùng hưởng giữa các tầng lớp dân cư?

Như cha mẹ lo liệu kiếm tiền  và chi tiêu cho cả giađình, lo kiếm nguồn thu ổn định cho ngân sách quốc gia  và chi dùng củacông có lẽ cũng là một việc hệ trọng mà ông chủ nhân dân cần được biết.

Thay mặt cho dân, vì lẽ ấy cơ quan  dân cử phải có quyền đáng kể trong quản lý và chi dùng của công.

Như người ta thường bảo ngân sách gồm có các nguồn thuvà các khoản chi. Xén từng lô đất rồi cho thuê, khoản thu bán quyềndùng đất ấy đang tăng trong túi tiền các địa phương, song  đất đai vàtài nguyên đều có hạn, có vẻ như nguồn thu thuế từ lời lãi của các côngty, từ thuế điền sản mới là những cái đích xa hơn. Cũng như thế, cổphần hóa thực chất là hóa giá của công và bán chúng cho các cổ đông,thu một lần để vĩnh viễn bàn giao quyền cho chủ mới, những khoản thunhư thế có thể giúp tăng tức thời ngân sách địa phương song  không thểlâu bền. Để cơ quan  dân cử cùng biết, cùng bàn và cùng quyết định  vềnhững nguồn thu cơ bản ấy, ngân sách địa phương phải thể hiện đầy đủcác khoản thu; công sản và hiệu quả của đầu tư  công phải được tranhluận công khai.

VN tăng trưởng, rạo rực những con số thu hút vốn đầutư nước ngoài, điều đáng tự hào ấy cũng ẩn chứa vô số lời cảnh tỉnh.Nhà tư bản nào chẳng thèm muốn các nguồn tài nguyên  (đất đai, bờ biển,nhân công rẻ, trả giá rẻ  cho sự hủy hoại môi trường...), tiền bán quyềnsử dụng đất liệu có xứng với những dòng sông đang hấp hối. Bờ xôi ruộngmật mất dần, một ngày kia đồng bằng co cụm khi nước biển dâng cao,cường quốc xuất khẩu  gạo liệu có còn lo được cho an ninh lương thực củachính mình.

Nếu không có tranh luận, không phân tích  đa chiều,miếng bánh ngân sách đang phình to tức thời bởi tiền cho thuê đất mộtngày kia có thể sẽ mất dần vị ngọt. Cơ quan  dân cử tranh luận về ngânsách bởi vậy trước hết phải nhắm tới các tác động lâu dài của các khoảnthu, hơn chỉ là phê bình năng lực  dự báo  của ngành tài chính.

Duy trì nguồn thu lâu dài và bền vững đã khó, việcchia bánh lại càng khó hơn. Nhận ủy nhiệm từ người dân, cơ quan  dân cửphải có quyền xác lập các chính sách ưu tiên và kiểm định liệu các ưutiên đó đã được thể hiện trúng trong dự toán hay chưa. Đề bài có đặttrúng mới mong có lời giải hay. Việc chi không hết ngân sách được phânbổ, thêm một lần nữa, hối thúc xem xét lại qui trình làm ngân sách ởnước ta.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Người dân và miếng bánh ngân sách này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Người dân và miếng bánh ngân sách bạn tại đây.