Vị ngọt quê hương - Bản có dấu.
Vi ngot que huong - Bản không dấu.

Ngôi chợ nhỏ vùng ngoại ô Sài Gòn  những ngày giáp Tết cũng chộnrộn hơn lệ thường. Hàng hóa bắt đầu mang hơi hướm của Tết với mứt cácloại, củ kiệu tươi và nếp ngon. Tôi bắt gặp một chị dáng lam lũ, giọngchào mời mang âm hưởng miền Tây ngồi bên thúng tôm khô còn già nửa. Tômnày mà chần qua nước sôi, trộn củ kiệu thì còn gì bằng! Sà vào hỏi giárồi lân la bắt chuyện, tôi nhận ra người đồng hương  Sóc Trăng. Phảirồi, tôm Sóc Trăng vốn được ưa chuộng trên thị trường  bởi vị ngọt đậmđà mà thanh tao. Lại nhớ đến những ngày còn bé, tôi hay ngồi nhìn másàng tôm. Theo đà sàng sảy của má, những vụn vỏ tôm rơi dần xuống lớpbáo lót, để lộ ra những con tôm chắc nụi màu cam như đang rượt đuổinhau trên chiếc sàng thưa mắt tạo thành một cơn lốc nhỏ cứ xoay tròn... 

          
    Má tôi kể, tôm ngày xưa dùng làm tôm khô thường là tôm sắt, đánhbắt từ biển. Loại tôm này thịt thơm ngon nhưng vỏ rất cứng, không chếbiến món gì được ngoài việc nấu lên với muối rồi phơi thật khô, đập vỏvà sàng sảy lấy thịt để dành nấu canh. Cách chế biến tôm khô côngnghiệp ngày nay cũng không khác là mấy. Có khác chăng là công đoạn phơiphóng được rút ngắn thời gian  bằng cách sấy khô trong lò.

     Các tỉnh ven biển nước ta hầu hết đều xem tôm khô là đặc sản quêmình, nhưng tuỳ vùng biển mà chất lượng  có khác. Tuy nhiên, sau này, domùi tanh đặc trưng của tôm biển nên tôm khô sông - thường làm từ tômbạc đất - lại được ưa chuộng hơn vì mùi thơm ngon, không bị lợn cợncát. Các bà nội trợ truyền cho nhau bí quyết chọn tôm ngon: tôm có màuđỏ tự nhiên, sạch chân và mang, hình dáng con tôm no tròn và săn chắc,bốc lên có cảm giác khô ráo, không dính tay; khi bóp nhẹ, tôm khôngmềm, cũng không bị gãy vụn. Tôm phơi không được nắng khi gặp thời tiếtẩm dễ bị "đổ nhựa", trở mùi khai hoặc mùi mắm ruốc, đôi khi biến màu vàkhông còn ngọt nữa. Tốt nhất chỉ nên lưu trữ  tôm khô trong vòng một nămđổ lại. Con tôm càng mới, vị càng ngon và ngọt. Để lâu, tôm sẽ dần mấtmùi đặc trưng. 

      Con tôm khô khá phổ biến trong bữa cơm gia đình  người Việt. Nóđược dùng như một nguyên liệu  để nấu nước dùng, cho tô canh có vị ngọtthay thế thịt cá các loại. Chẳng thế mà hầu như bà nội trợ nào cũngthích mua một lọ tôm khô để dành ăn dần. Chiều đi làm về vội vàng, lắmkhi không kịp đi chợ, chỉ cần lục tủ lạnh xem còn bất cứ loại rau nào,đem nấu với tôm khô thế là được một tô canh mát ngọt. Nhiều người ưachuộng nấu canh với tôm hơn nấu với thịt băm, bởi món canh thường có vịngọt nhẹ nhàng, lại không vấy mỡ, trông thanh cảnh dễ ăn, đặc biệttrong tiết trời nóng nực hoặc lúc mệt nhọc sau một ngày làm việc.

     Khi các ông cần gấp ít mồi đưa cay nhanh thì tôm khô củ kiệu cũnglà một giải pháp lý tưởng mà các bà nội trợ hay chọn lựa. Lại có nhữngmón ngon phải dùng tôm khô mới đúng điệu, tôm tươi không thể nào thaythế. Có thể đơn cử món xôi mặn. Đĩa xôi trắng ngà, dẻo thơm ăn với nhânlà tôm khô đã ngâm cho nở mềm, xào với hành tím tóp mỡ, thêm nắm hànhlá xắt nhuyễn cho xanh xanh đỏ đỏ. Đó là sự kết duyên giữa vị ngọt củahạt nếp đồng xanh quyện cùng vị ngọt của con tôm biển khơi. Sớ tôm dai,càng nhẩn nha nhai càng thấy béo bùi thơm ngọt.

     Tôm khô cũng có thể làm thành món chà bông (ruốc) độc đáo. Làm chàbông từ tôm tươi thì khi giã rồi sao, món chà bông không giữ được sớdài mà hơi vụn. Chà bông làm từ tôm khô loại ngon, con to sẽ cho sợidài, màu hồng bóng đẹp và hương vị thì miễn bàn! Thế nên chà bông tômmới đắt nhất trong các loại chà bông, bởi vị ngon vượt xa chà bông làmtừ thịt heo, thịt gà hay cá.

      Với những người xa quê, tôm khô là quà tặng quý giá  nhất. Nó nhưchính khí trời hương đất quê nhà. Nó là sự chắt lọc của nắng, của biển,của con nước lợ, con nước ngọt Việt Nam. Về thăm nhà dịp Tết Nguyênđán, trở lại xứ xa bà con kiều bào thường dạo quanh các chợ tìm mua đặcsản. Có người thích cá khô, có người lại chỉ thích mực. Riêng tôm khôlà lựa chọn chung cho mọi loại sở thích. Món tôm khô luôn được trântrọng, gói ghém kỹ lưỡng và là ưu tiên số một trong hành trang  củanhững người xa xứ. Có người mang rất nhiều, không chỉ để dành ăn dần màcòn làm món quà quý cho những người bạn đồng hương  không có dịp về quê. 
     
      Những ngày cuối năm âm lịch, mua ký tôm khô chuẩn bị cho Tết nămmới mà lại miên man nghĩ đến cái tài của ông cha ta, của những ngườikhai hoang khẩn đất xưa kia đã khéo sáng tạo ra món tôm khô mang hươngvị sông biển, lại thêm vị ngọt của nắng sắc lại khiến con tôm thơm ngonhẳn. Có lẽ màu cam ưng ửng cũng từ đấy mà ra chăng? Bởi đó là kết tinhcủa màu tôm đỏ son sắt cùng màu nắng vàng nồng nàn tỏa đều, trải dàitrên những góc sân quê.

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Vị ngọt quê hương!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Vị ngọt quê hương này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Vị ngọt quê hương bạn tại đây.