Dehieu vi day la dat thuoc vuon quoc gia  Cat Tien voi nhung loai cay goquy tu nhien  tuoi tho hang tram nam, nhung hang dong chim sau tronglong dat, da hon da tang co nguon goc phun xuat thach lo dien, muongthu va ca sau voi nhung bau nuoc thieng va nhung voi rung, ho bao, chimtroi ra bat moi, tam mat. Rung Cat Tien co dien tich hon 73.000 hectava vung rung dem co dien tich tuong tu trai tu cuoi cao nguyen Dac Nongtoi ria Nam Lam Dong. Trong vung con co rung cam Cat Loc, diem cung voidao Java (Indonesia) la noi cu tru cuoi cung cua loai te giac mot sung.Cat Loc con khoang 6 con, cac nha khoa hoc  trong qua trinh tim kiem  chigap duoc nhung dau chan thu, neu luom duoc chut phan co the coi nhudieu may man.

Lo dau... vang

Tubo song, dai dat thap trung ben nhung ngon doi cach 30km ra huyen ly DaHuoai tren duong di  Da Lat tu nam 1980 duoc chon lam vung kinh te  moidua nguoi tu khap tinh thanh mien Trung, mien Bac den lap nghiep, nhieunam sau hinh thanh len hai huyen moi la Cat Tien va Da Teh. Nam 1984,nhung luu dan o xa Quang Ngai khi dao dat lam ray ven mot chan doi satbo song da tinh co gap duoc nhung manh vang khac chu ky la. Dan chungkhao nhau di dao boi tim vang. Nhung tu nguon tin nay, tu nam 1985,nhung nha khao co phoi hop voi bao tang tinh Lam Dong da tham sat themnhieu diem quanh khu vuc  va xac dinh day la mot khu di tich lon mangdau vet den thap va mo tang duoc kien truc bang gach da chua xac dinhduoc nien dai. Nhieu di vat gom, do dong, sat, tuong tron bang thuytinh, da ban quy va thach anh da duoc tim thay. Thay nhieu net tuongdong voi nhung di chi da gap o Ba The (An Giang), Go Thap (Dong Thap)va thap Binh Thanh (Tay Ninh) nen nhieu nguoi doan rang day la dau vetcua nen van minh Oc  Eo ma chu nhan la vuong quoc Phu Nam, mot de quoctrai rong suot ca dia gioi Nam bo, Campuchia  va nhieu quan dao phia nambien Dong - vinh Thai Lan  hien nay.

Nhungphong doan nay lap tuc da bi nhieu nguoi bac bo, vi vuong quoc Phu Namda bi tieu diet vao khoang the ky  thu VI, thu VII, cac bo toc sau do ditan khap noi, hinh thanh nen nhieu tieu quoc nhu Chan Lap, Chiem Thanh,Lam Ap... Nhieu nguoi tam goi day la khu thanh dia Ba La Mon.

Chu nhan mo mit bong

Nhung la vang co vat

Quanghien cuu ve kien truc, cac di tich Cat Tien co nien dai tu dau the kythu VIII den cuoi the ky  thu IX. Pham vi cac cum di tich tap trung trenmot dien tich uoc rong 15km vuong. Xa hon ve huong dong va nam, thuocdia ban Dong Nai  nguoi ta cung dan da tim duoc cac di vat chum lo, congcu voi vat lieu va cau truc tuong tu. Khac voi cac thap Cham, cac chatlieu gach xay dung  noi day co phan vung ve hon nhung duoc dieu hoa boi ket cau cua cac khoi da granit nhu be khung, diem cua duoc cham tro hoavan kha tinh vi. Cac khu den thap deu nam tren go doi, quay mat vehuong chinh dong, trung tam  ngoi den bao gio cung la cho dat bo sinhthuc khi Linga - Yoni cua tin nguong phon thuc. Ngac nhien  nhat laLinga lon nhat Dong Nam A  da duoc tim thay o day, voi chieu cao 2,1m,duong kinh 0,7m. Dac biet la co nhieu Linga bang vang hoac vang bit baccung da duoc phat hien. Co mot bau vat khong noi nao co la Linga bangda thach anh trong suot, nang 3,5kg, co do thau quang va do cung khacao.

Tongcong den nay da co bon cuoc khai quat di tich dien ra tai Cat Tien.Cuoc khai quat lan thu hai  nam 1998 tai di chi Phu My lai tim ra them150 hien vat kha nguyen ven. Nhieu nhat la cac ban xoa do gom hinh nam,cac doi xe chi, khuon duc dong bang da, bi gom, riu da co hoa van hinhthu. Cac nha khoa hoc  lai ket luan rang nien dai cua di chi Phu My phaico tu 2.500 - 3.000 nam, thuoc thoi dai dong thau, rat lau truoc niendai cac  di chi co o xa Quang Ngai!

Dangluu y nhat la nhung manh vang tim thay o di chi Quang Ngai, trong cacthap tho. Di tich 1A nam tren doi Khi cao 50m so voi mat ruong. Ngoithap tho (Kalan) xay bang gach ket hop voi cac bo cua lon, long thaprong gan 40m vuong, cua quay ve huong dong, nhin ra san rong co duongdi xuong ben song. Cac hien vat vang deu duoc dat o day thap, trongphan cuoi cung cua tru gach xay giua long thap duoc goi la tru gioi. Covai la vang mong khong co hoa van kich thuoc  nho, duoc dat giua cac lopgach xay trong long thap khong theo mot quy luat nao, nhu mot su catgiau ngau nhien.

Nhieula vang o day trang tri voi hinh anh  cac vi than, tu si, hoa sen, hoachanh, Linga - Yoni, cac vat than nhu Nandin, Hamsa, voi, ngua, rua,ran, van tu... Co hien vat co hinh voi va hinh hoa sen no. Bo hien vatvang gop phan khang dinh tinh chat Ba La Mon giao cua khu di tich. Tongiao nay tu truoc co anh huong manh voi dan toc  Chiem Thanh va ChanLap. Vay thi chu nhan that su cua cac den dai phe tich Cat Tien la dantoc nao?

Coi than linh thieng

Bo sinh thuc khi Linga – Yoni

Toinay nhieu y kien nghieng ve xu huong chu nhan no chinh la tieu quoc Manam giua Chan Lap va Chiem Thanh. Co the dung vi tu Cat Tien qua quoclo 20 toi dia ban Binh Thuan khong xa. Ve phia tay no lai noi lien voi cac tinh Kratie, Mondulkiri cua Campuchia  hien nay. Dong toc nguoi Mavan con day, chiem quy mo dan cu lon nhat trong so cac dan toc  itnguoi. Tieng Ma con co tu phat am la Bun Pang - coi cua cac than linh.Nhung trong nep song, sinh hoat va dau an van hoa, tin nguong, nguoi Malai khong con chut gi cua nen van minh co xua, tu ky thuat  lam gach,xay nha den che tac kim loai. Vi sao vay? Theo con loc cua lich su, motdan toc neu cu co minh lai khong mo cua giao thuong thi co the lam vaocanh tut hau va dan den suy tan. Den dai di tich Cat Tien la loi canhbao cua qua khu.

 Tuhuyen Da Teh, qua khoi con doc cao, huyen Cat Tien nhu mot long chaogiua trung diep cay rung. Ba mat huyen la song. Long song Dong Nai  othuong nguon Da Dong rong chua toi 100m, mat nuoc do ngau phu sa bazan.Heo hut, hoang vang la cam giac co tu nui rung. Cay mai duong (caytrinh nu My) ram rap loi di. Loai cay ngoai lai nay la nhu la mac conhung lon gap ba, nguoi hoac vat cham vao la cung cup lai, cay tua tuagai nhon, khong con chim, con thu nao luon, chui qua duoc. Tai VietNam, cay mai duong xuat hien dau tien va nhieu nhat la tai vuon quocgia Tram Chim giua vung ngap nuoc Dong Thap. Hinh nhu mua lu cuon notan tu dong Me Kong cac nuoc sa xuong, tap vao bo. Nhieu nghien cuu  timcach huy diet no nhung cuoi cung hat cay van theo bay chim hoang dai vanuoc lu cuon troi lan  toa ra nhieu mien, nay da len toi thuong nguonsong Dong Nai.

Cuoicon duong nay ngay xua la mot ben song que. Ben kia bo la xa Dang Hahuyen Bu Dang cua tinh Binh Phuoc. Tu do co duong 40km dan ra quoc lo14 tai thi tran Duc Phong, tiep giap voi mien cao nguyen Dak R'Lap.

Tunam 2001 chinh quyen  hai dia phuong da thoa thuan phuong an cung lammot chiec cau noi hai bo song de dan hai ben cung qua lai, giao thuongthuan loi, du lich  phat trien. Cong trinh duoc khao sat, thi cong dongcoc, lam da dam cau  tu nam 2001 nhung roi ngung nua chung. Dam cauduoc thiet ke  thap qua nen lu len se lam ngap cau. Dau nam 2007  thietke da duoc chinh sua, cau da di vao su dung noi gan nhung con duong  tuPhuoc Long - Bu Dang tren quoc lo 14 qua quoc lo 20 di Bao Loc, Da Lat

Vieckhao sat cac phe tich van chua hoan chinh, di san den dai chua xuat lohet de co the gia cong  khoi phuc nguyen ven, nhung Cat Tien da duoc duavao danh sach de nghi UNESCO cong nhan la di san van hoa the gioi. Hothuy loi Da Kho lon nhat huyen, giua ho co nhieu oc dao da duoc to diemlam noi thuong ngoan. Cong ty  co phan  du lich  Saigon Madagui thuoc hethong Saigontourist  cuoi 2007 da co mot hop dong voi UBND  huyen CatTien de dau tu  ho Da Kho. Cac diem du lich  sinh thai moc len, khachquoc te den dong thi nen van minh da chon vui trong lich su  se cang hapdan. Thoi gian  se roi duong cho phe tich.

Ban co y kien gi ve bai viet Bi an Cat Tien nay? Hay goi suy nghi, binh luan, danh gia, loi khuyen ... cua ban ve bai viet Bi an Cat Tien ban tai day.