Hồ Đắc Di - Bản có dấu.
Ho Dac Di - Bản không dấu.

Giám đốc Vụ Đại học  và Trunghọc chuyên nghiệp, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học  và Kỹ thuật  Nhà nước, Chủtịch Hội Hữu Nghị Việt-Pháp, Uỷ viên Uỷ ban Trung ương mặt trận Tổ quốcViệt Nam, Chủ tịch  Tổng hội Y học Việt Nam, Huân chương Độc lập hạngnhất, Huân chương Kháng chiến hạng nhất và hai hạng ba, Huân chương LaoĐộng hạng nhất và hạng hai, Huy chương  Vì thế hệ trẻ, Chiến sĩ thi đuatoàn quốc nǎm 1952 và 1956. Giáo sư Hồ Đắc Di đã được tặng Giải thưởngHồ Chí Minh. GS. từ trần ngày 25-6-1984.

Ông là nhà phẫu thuật đầu tiên, xứng đáng là bậc thày đầu tiên với cáccông trình mở đường cho những hướng nghiên cứu  sau này, xứng đáng đượchội đồng giáo sư (toàn người Pháp) đánh giá  cao và được bầu chọn làgiáo sư người Việt  đầu tiên

Ônglà nhà phẫu thuật đầu tiên, xứng đáng là bậc thày đầu tiên với các côngtrình mở đường cho những hướng nghiên cứu  sau này, xứng đáng được hộiđồng giáo sư (toàn người Pháp) đánh giá  cao và được bầu chọn là giáo sưngười Việt đầu tiên

Giáosư là người bác sĩ y khoa đầu tiên, người sáng lập  Trường đại học  Y HàNội và làm Chủ tịch  Tổng hội Y học Việt Nam  từ ngày thành lập tới 1984.Nǎn 1918, Giáo sư sang học tại Pháp và trở thành trợ giáo Trường Đạihọc Y khoa Pa ri. Trong thời gian  ở Pháp, được tiếp súc với đồng chíNguyễn ái Quốc và một số trí thức  Việt Nam  yêu nước khác, Giáo sư đãcảm thấy nỗi đau đớn tủi nhục của người dân  mất nước và muốn đem khảnǎng của mình phục vụ đồng bào. Trở về Tổ quốc, Giáo sư làm bác sĩ phẫuthuật tại bệnh viện  Huế  và Phủ Doãn. Sau Cách mạng  tháng Tám, Giáo sưđược Chủ tịch  Hồ Chí Minh  và Chính phủ  giao nhiều trọng trách Tổngthanh tra y tế, Tổng giám đốc  Đại học  vụ, Hiệu trưởng  trường Đại học  Y- Dược khoa và nhiều chức vụ quan trọng  khác. Tuy bản thân  tham giacông tác lãnh đạo, Giáo sư vẫn liên tục làm công tác  đào tạo  và nghiêncứu khoa học...

Cuộc đời và tác phẩm  của GS. Hồ Đắc Di

Giáosư Hồ Đắc Di sinh nǎm1900, là một người nhân hậu, vị tha, yêu nước,trọn đời hiến dâng cho cách mạng  và chủ nghĩa xã hội, là một nhà y họcvà thày giáo mẫu mực.

Theolời khuyên về bác sĩ Thiroux, ngự y của triều đình Huế, gia đình  đãchọn nghề y cho Hồ Đắc Di và đưa sang Pháp du học (1918-1932). Đầutiên, anh đến bệnh viện  Cochin, học ở bệnh khoa của giáo sư FerdinandWidal, lúc này đang là niềm tự hào của y học lâm sàng nước Pháp.

Đỗbác sĩ nội trú, Hồ Đắc Di làm phẫu thuật một thời gian  ở bệnh việnTenon, rồi về nước. Những mong đem trí thức  khoa học  cứu chữa đồng bào,nhưng khi anh về bệnh viện  Huế, thực dân Pháp chỉ cho anh làm bác sĩtập sự. sau bị đổi về Quy Nhơn.

Lúcnày, ở bệnh viện  Phủ Doãn, và cả Đông Dương chỉ có hai bác sĩ ngườiPháp là Leroy des Barres (Hiệu trưởng trường Đại học  Y khoa Hà Nội) vàCartoux độc quyền  phẫu thuật. Là giảng viên đại học  y (chargé decours), bác sĩ Hồ Đắc Di đấu tranh mãi mới được phép mổ xẻ. Hồi ởParis, Hồ Đắc Di đã được gặp nhà yêu nước Nguyễn ái Quốc đến trụ sở Hộisinh viên (số nhà 15 phố Sommerard, thuộc Khu la tinh), và cùng sinhviên đi bán báo Le Paria cho quần chúng lao động.

Làmviệc dưới quyền bọn htực dân, bác sĩ Hồ Đắc Di thấy uất ức và tủi nhục:"Là thày thuốc mà tôi như là một người bệnh: người bệnh về tâm hồn".

Nhàtrí thức yêu nước đón mừng Tổng khởi nghĩa tháng 8-1945 với nhận thức:"... Tất cả những ai trải qua những ngày nhọc nhằn, day dứt về lươngtâm dưới chế độ cũ ắt sẽ lao vào cơn lốc của cách mạng, mỗi khi ánh lửacủa nó rọi sáng tâm hồn. Đối với những người trí thức  cũ thì sự đổi đờibắt đầu từ sự chọn lựa nơi mà lương tâm mình được yên ổn nhất" (Hồi ký).

SauCách mạng thánh 8-1945, giáo sư Hồ Đắc Di gánh vác nhiều trọng tráchnhư Hiệu trưởng  Trường Đại học  Y Dược, giám đốc  Bệnh viện  Đồn Thuỷ,Tổng thanh tra y tế, Tổng Giấm đốc Đại học  vụ. Và khi kháng chiến toànquốc bùng nổ, giáo sư cùng gia đình  tản cư rời khỏi thủ đô.

Ngày6-10-1947, Trường Đại học  Y kháng chiến khai giảng tại Chiêm Hóa, TuyênQuang, trường có hai giáo sư và 11 sinh viên  xung phong. Một ngày saulễ khai giảng, Pháp nhảy dù Bắc Cạn, đốt nhà giáo  sư, vác loa gọi đíchdanh: "Bác sĩ Di, Bác sĩ Tùng về làm việc  với chính phủ  Pháp, sẽ đượctrọng đãi". Nhưng giáo sư kiên quyết: "Chết thì chết, không để bọn Phápbắt lại" .

Giáosư Hồ Đắc Di thuộc lớp những bác sĩ đầu tiên của trường đại học  y dướichế độ mới. GS. là chủ tịch  đầu tiên của Tổng hội Y học Việt Nam  vàđương nhiệm cho đến khi qua đời, nǎm 1984.

Disản khoa học  quý giá  của Giáo sư Hồ Đắc Di gồm mấy chục tiểu luận, diễnvǎn, bài giảng, lời phát biểu, Trường Đại học  Y Hà Nội  đã tập trungthành mấy tập để lưu, một số ít bài đã đǎng báo.

Trongkháng chiến chống Pháp, giáo sư đã trước tác những công trình có giátrị khoa học  và tư tưởng như: Diễn vǎn của tổng giám đốc  Đại học  vụngày khai giảng trường đại học  nǎm 1947, Bàn về vǎn hoá và tinh thầnkhoa học (30-11-1948); Diễn vǎn trong lễ khai mạc Hội nghị y tế toànquốc (1949); Bài giảng sinh học và bệnh học đại cương (5-1950)...

Trởvề Hà Nội, giáo sư biên soạn: Y học dưới ánh sáng chủ nghĩa duy vậtbiện chứng (1956), Bàn về học, v.v… Đó là những công trình tổng luậndài 20-30 trang, viết rất tinh, ý hàm súc, lời bóng bảy, hùng biện vàgợi cảm, giàu thông tin; tư tưởng rất khái quát, với những danh ngônchọn lọc; có bình luận  chặt chẽ.

Tácgiả đọc rộng biết nhiều, nhưng chỉ viết ít điều nghiền ngẫm từ lâu,nhuần nhuyễn thành chính kiến độc đáo của riêng mình. Vì thế, toàn bộcác tác phẩm  của Hồ Đắc Di đều toát lên một dòng tư tưởng nhất quán,rất đặc sắc, trong những lời bình chính trị giàu lòng yêu nước cũng nhưnhững luận đàm học thuật.

Nhiềutác phẩm được viết ở chiến khu Việt Bắc, hầu như đóng cửa với thông tinkhoa học nước ngoài, nhưng tác giả  đã nắm bắt và khái quát được sự pháttriển của y học, gắn y học với vǎn hóa, khoa học  nói chung, và có nhiềuý kiến tiên tri. Những bài ấy có tính triết lý sâu sắc và ý nghĩa nhânvǎn cao cả, mang nặng những suy nghĩ thiết tha về con người, về nghề y,nghề dạy học, về đạo đức thày thuốc, phong cách  nhà nghiên cứu.

Nhữngtrước tác lý luận này của Giáo sư Hồ Đắc Di đều viết bằng tiếng Pháp,là thứ ngôn ngữ  quen dùng hơn để trình bày những suy tư học thuật phứctạp và tế nhị của mình.

Từngày miền Bắc được giải phóng, ở Hà Nội, Giáo sư Hồ Đắc Di viết thêmmấy bài dài về học thuật, tiếp tục phát triển tư duy, y học của mình.GS. cũng phát biểu những bài ngắn gọn, có tính thời sự, với một thứ vǎnmộc mạc, đại chúng hơn, để chỉ đạo công tác  cụ thể, giáo dục tư tưởng,bám sát những quan điểm  đường lối của Đảng. Kho tư duy y học này có ýnghĩa phương pháp luận trong việc đào tạo  cán bộ y tế.

Thành tích Nghiên cứu  khoa học  và đào tạo  của GS. Hồ Đắc Di

Trongluận án tốt nghiệp bác sĩ y khoa làm tại Paris, Giáo sư Hồ Đắc Di làngười đầu tiên sáng tạo một phương pháp mổ dạ dày (nối thông dạ dày-tátràng) để điều trị chứng hẹp môn vị do bệnh loét dạ dày- tá tràng gâyra, thay thế cho phương pháp cắt bỏ dạ dày vẫn dùng trước đó. Đây làcách điều trị bảo tồn, được mang tên Ông, được nhiều sách giáo khoa,nhiều công tình nhắc đến và thừa nhận giá trị  trong suốt 30-40 nǎm.

Cáccông trình khoa học  sau này của GS. Hồ Đắc Di (1937-1945) thường đứngtên chung với đồng nghiệp (như GS. Huard, GS. Meyer-May…), với cộng sựvà học trò (Vũ Đình Tụng, Tôn Thất Tùng…) với nội dung  giải quyết cácbệnh rất đặc trưng của một nước nhiệt đới  nghèo nàn và lạc hậu. Viêmtụy có phù cấp tính do Ông phát hiện từ 1937 đã mở đường cho các kếtquả nghiên cứu  rực rỡ sau này của Tôn Thất Tùng vào những nǎm sau. Cáchđiều trị bằng phẫu thuật các biến chứng viêm phúc mạc do thương hàncũng có đóng góp lớn trong mở đường nghiên cứu  thủng túi mật, hoặc nêumột phương pháp mổ mới, trong phẫu thuật sản khoa. Các phân tích  thốngkê phẫu thuật, cùng với Huard, được đǎng ở báo Y học Viễn ĐôngPhẫuthuật điều trị viêm phúc mạc ở Bắc KỳPhẫu thuật chữa loét dạ dày-tátràng ở Bắc Kỳ (1944). Tạp chí  Viện Hàn lâm phẫu thuật đǎng Thủng túimật hiếm gặp, 1937; viêm phúc mạc do thủng ruột trong thương hàn,1939…); báo Y học Hải ngoại của Pháp đǎng Một kỹ thuật  mới mổ lấy thainhi. ấn hành ở Paris, rất được các nước nhiệt đới  coi trọng và thamkhảo rộng rãi. Giáo sư là người đầu tiên ở nước ta nghiên cứu  tìnhtrạng sốc do chấn thương, được báo trên đǎng tải (1944) cùng nhiều côngtrình có giá trị  khác, như (1944),

Với21 công trình hiện tìm được trong 37 công trình đã công bố, Ông là nhàphẫu thuật đầu tiên, xứng đáng là bậc thày đầu tiên với các công trìnhmở đường cho những hướng nghiên cứu  sau này, xứng đáng được hội đồnggiáo sư (toàn người Pháp) đánh giá  cao và được bầu chọn là giáo sưngười Việt đầu tiên.

Trongkháng chiến chống Pháp, Giáo sư cùng học trò của mình - Bác sĩ Tôn ThấtTùng, đã có một quyết tâm và một quyết định  lịch sử  mà đất nước  ta nhớơn: duy trì và phát triển Trường Đại học  Y-Dược khoa nhằm trực tiếp  đápứng nhu cầu cấp bách của cuộc kháng chiến: đó là cung cấp cho nhân dânvà quân đội  một đội ngũ cán bộ y tế có trình độ cao, với số lượng  gấpbốn lần tổng số bác sĩ mà ta có, khi bước vào cuộc kháng chiến này.

Phươngchâm đào tạo  nổi tiếng mà giáo sư đề ra lúc đó đã được lịch sử  thừanhận là khoa học  và hiệu quả: "Đi phục vụ chiến dịch, về trường tổngkết, lại đi chiến dịch: từ thực tiễn, thông qua thực nghiệm khoa học,lại trở về thực tiễn". Từ phương châm này, nhà trường đã đào tạo  đượctrên 250 bác sĩ, gần 100 dược sĩ phục vụ kháng chiến trên mọi vùng đấtnước. Giai đoạn sau kháng chiến chống Pháp, khi chất lượng  đào tạo  cónguy cơ giảm sút, Ông nhắc nhở "trường đại học  không phải là trường phổthông cấp 4"; mà là nơi "biến quá trình người học từ chỗ được đào tạothành quá trình người học từ chỗ được đào tạo  thành quá trình họ có thểtự đào tạo". Các quan điểm  về triết lý, giáo dục, đào tạo  cũng như đạođức y học của giáo sư thể hiện rõ trong các diễn vǎn khai giảng mà Ôngđọc hàng nǎm. Trích diễn vǎn đọc ngày 6-10-1947: "Trường ta gắn bó vớivận mệnh của tổ quốc: phục vụ nhân dân, học đi đôi với hành, dạy đi đôivới nghiên cứu  khoa học. Về quan hệ thày-trò thì đó là quan hệ thân ái,đoàn kết cùng giúp nhau học tập tiến bộ, không có chỗ cho sự quỵ lụy, ýthức phê bình phải được đề cao, để hiểu được chân lý. Trường Y khoaphải là chính mình: Hiểu cái thật, yêu cái đẹp, để thực hiện cái tốt".

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Hồ Đắc Di!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Hồ Đắc Di này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Hồ Đắc Di bạn tại đây.