Đạo làm thuốc là một nhân thuật chuyên bảo vệ sinh mạng con người, phảilo cái lo của người, vui cái vui của người, chỉ lấy việc cứu sống mạngngười làm nhiệm vụ của mình không nên cầu lợi kể công

Pháthuy truyền thống  của Tuệ Tĩnh, ông đã sưu tầm phát hiện thêm 300 vịthuốc nam (Lĩnh Nam bản thảo) đồng thời tổng hợp thêm 2854 phương thuốckinh nghiệm phổ biến cho nhân dân áp dụng "Hành giản trân nhu và Báchgia trân tàng". Ông cũng đã có những sáng tạo đặc sắc trong việc vậndụng lý luận y học vào thực tiễn Việt Nam.

Những lời rǎn của Hải Thượng Lãn Ông

Cáiquý nhất trong việc đào tạo  lớp lương y mới, Lãn Ông chú trọng xây dựngy đức người thầy thuốc, ông thường nói "Đạo làm thuốc là một nhân thuậtchuyên bảo vệ sinh mạng con người, phải lo cái lo của người, vui cáivui của người, chỉ lấy việc cứu sống mạng người làm nhiệm vụ của mìnhkhông nên cầu lợi kể công"...

"Thườngthấy kẻ làm thuốc, hoặc nhân bệnh cha mẹ người ta ngặt nghèo, hoặc bắtbí người ta lúc đêm tối, trời mưa, có bệnh nguy cấp; bệnh dễ chữa bảolà khó chữa, bệnh khó chữa bảo là không chữa được, giở lối quỉ quyệt ấynhằm thoả mãn yêu cầu, rắp tâm như thế là bất lương. Chữa cho nhà giàusang, thì tỏ tính sốt sắng, mong được lợi nhiều, chữa cho nhà nghèo hènthì ra ý lạnh nhạt, sống chết mặc bay. Than ôi, đem nhân thuật làmchước dối lừa, đem lòng nhân đổi ra lòng buôn bán. Như thế thì ngườisống trách móc, người chết oán hờn không thể tha thứ được...

"Nghềlàm thuốc là nhân thuật, thầy thuốc hẳn phải lấy việc giúp người làmđiều hay. Cứu được một người thì khoa chân, múa tay cho mọi người biết)nhỡ có thất bại thì giấu đi. Thường người ta hay giấu các điều xấu củamình mà không đem sự thực nói với người khác. Riêng tôi dám nói làthoát khỏi những thói đó chǎng, là vì tôi không theo con đường  khoa cửnối dõi nghiệp nhà, chuyển hướng ra làm thuốc nên chỉ muốn hết sức làmnhững việc đáng làm, may ra khỏi hổ thẹn với đất trời, đâu dám e ngạisự chê khen, để phải hối hận với bổn phận...

"Nghĩthật sâu xa, tôi hiểu rằng thầy thuốc là người bảo vệ sinh mạng conngười. sống chết trong tay mình nắm, họa phúc trong tay mình giữ. Thếthì đâu có thể kiến thức  không đầy đủ, đức hạnh không trọn vẹn, tâm hồnkhông rộng lớn, hành động  không thận trọng mà làm liều lĩnh học đòi cáinghề cao quí đó chǎng".

8 tội người thầy thuốc cần tránh:

1- Có bệnh xem xét đã rồi mới cho thuốc, vì ngại đêm mưa vất vả không chịu thǎm mà đã cho phương, đó là lội lười.

2-Có bệnh cần dùng thứ thuốc nào đó mới cứu được nhưng sợ con bệnh nghèotúng không trả được vốn nên chỉ cho thuốc rẻ tiền, đó là tội bủn xỉn.

3- Khi thấy bệnh chết đã rõ, không bảo thực lại nói lơ mơ để làm tiền, đó là tội tham lam.

4- Thấy bệnh dễ chữa nói dối là khó chữa, dọa người ta sợ để lấy nhiều tiền, đó là lội lừa dối.

5-Thấy bệnh khó đáng lẽ nói thực rồi hết lòng cứu chữa nhưng lại sợ mangtiếng không biết  thuốc, vả lại chưa chắc chắn đã thành công, không đượchậu lời nên không chịu chữa đến nỗi người ta bó tay chịu chết, đó làtội bất nhân.

6- Có trường hợp ngườibệnh ngày thường có bất bình với mình khi mắc bệnh phải nhờ đến mìnhliền nghĩ ra ý nghĩ oán thù không chịu chữa hết lòng, đó là tội hẹp hòi.

7-Thấy kẻ mồ côi goá bụa, người hiền, con hiếm mà nghèo đói  ốm đau cho làchữa mất công vô ích không chịu hết lòng, đó là tội thất đức.

8- Lại như xét bệnh còn lơ mơ, sức học còn non đã cho thuốc chữa bệnh, đó là tội dốt nát.

HảiThượng Lãn ông đã đề ra 9 điều dạy trong "Y huấn cách ngôn" để dǎn dạyngười thầy  thuốc mà hiện nay vẫn còn nguyên giá trị, thí dụ:

-Phàm người mời đi thǎm bệnh, nên tùy bệnh kíp hay không mà sắp đặt thǎmtrước hay sau. Chớ nên vì giàu sang hay nghèo hèn mà nơi đến trước, chỗtới sau hoặc bốc thuốc lại phân biệt nơi hơn kém.

-Khi đến xem bệnh ở nhà nghèo túng, hay những người mồ côi, goá bụa hiếmhoi, càng nên chǎm sóc đặc biệt; vì những người giàu sang không lokhông có người chữa; còn người nghèo hèn, thì không đủ sức đón đượcthày giỏi, vậy ta để tâm một chút, họ sẽ được sống một đời, còn nhữngngười con thảo, vợ hiền, nghèo mà mắc bệnh, ngoài việc cho thuốc màkhông có ǎn, thì vẫn đi đến chỗ chết.

-Khi chữa bệnh cho ai khỏi rồi, chớ có mưu cầu quà cáp, vì những ngườinhận của người khác cho thường hay sinh ra nể nang, huống chi đối vớinhững kẻ giàu sang, tính khí thất thường mà mình cầu cạnh thường hay bịkhinh rẻ. Còn việc tâng bốc người ta để cầu lợi thường hay sinh chuyện.Cho nên nghề thuốc là nghề thanh cao, ta càng phải giữ khí tiết chotrong sạch.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Lê Hữu Trác này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Lê Hữu Trác bạn tại đây.