Hai hien tuong oxi hoa trong dai duong co dai giai thich su lan toa cua dang song phuc tap - Ban co dau.
Hai hien tuong oxi hoa trong dai duong co dai giai thich su lan toa cua dang song phuc tap - Ban khong dau.

Ngay nay chung ta su dung khioxi voi rat nhieu muc dich. Nhung oxi chi moi xuat hien tren bau khiquyen cua trai dat cach day 2,5 ti nam va cach day 600 trieu nam oxitrong khi quyen moi chi chiem mot ti le vo cung nho so voi ngay nay. Turat lau, cac nha dia chat va cac nha sinh hoc tien hoa da nghien cuu  sutang len cua loai khi can cho qua trinh ho hap, cung nhu qua trinh oxihoa sau do tai nhung vung bien sau co lien quan mat thiet den su tienhoa cua he thong  sinh hoc hien dai.

De chung minh moi lien he giua tien hoa sinh hoc vabien doi moi truong, nhom cac nha khoa hoc  quoc te  thuoc dai hoc  congnghe Virgina, dai hoc  Maryland, dai hoc  Nevada tai Las Vegas va hocvien khoa hoc  Trung Quoc  da nghien cuu  nhung bien doi dia hoa hoc va suphan bo nhung lop tram tich co tu 635 den 551 trieu nam truoc duoc luugiu tai Doushantuo Formation (khu vuc deo Yangtze – mien nam TrungQuoc).

Theo Kathleen A. McFadden – tien si dia sinh hoc taidai hoc cong nghe  Virginia dong thoi la tac gia  chinh tren to PNAS,hang trieu nam truoc khu vuc  deo Yangtze chinh la bien ca. De xac dinhduoc vao thoi diem nao luong khi oxi dat du muc phuc vu cho doi songsinh vat duoi bien, cac nha nghien cuu  da dat ra cau hoi: “Nhung bangchung dia hoa hoc nao da duoc ghi lai tren nhung phien da?” (theo loiShuhai Xiao – pho giao su nganh dia chat hoc tai dai hoc  cong ngheVirginia).

Tronganh (tam nhin chieu rong vao khoang 0,15 milimet) la mot hoa thach cuate bao nhan hoan chinh duoc bao quan dac biet tai khu DoushantuoFormation – Nam Trung Quoc. Phan tich  cac du lieu  dia hoa cho thay suda dang hoa tu rat som cua cac te bao nhan chuan co the lien quan denqua trinh oxi hoa theo giai doan dien ra tai cac dai duong vao kiEdiacara. (Anh: Shuhai Xiao)

Cac nha khoa hoc  dua ra gia thuyet  rang da tung ton tai rat nhieu cacbon huu co trong long dai duong khi ti le oxi con thap.Khi ti le oxi tang len, mot phan cacbon huu co bi oxi hoa thanh cacbonvo co – trong do lai co mot phan duoc bao ton duoi dang canxi cacbonattren nhung phien da. Ganging Jiang – tro ly giao su dia chat hoc thuocdai hoc Nevada tai Las Vegas kiem dong tac gia  cua nghien cuu  – chobiet: “Chung toi xac dinh dau tich dong vi cacbon cua ca cacbonhuu co va cacbon vo co trong nhung lop dat da co xua tu do suy luan racac hien tuong oxi hoa”.

Cac lop tram tich tai Three Gorges Dam co tuoi tho den hang trieu nam. McFadden cho biet: “Chungtoi xem xet tung lop dat da, do dac va xac dinh tinh chat cua no; saudo cu mot vai fit chung toi  lai lay mot mau dat da nho”. Ba da thu thapduoc 200 mau dat da, chung duoc gui den 3 phong thi nghiem khac nhau."

Cac nha nghien cuu  da rua sach roi nghien cac mauthanh bot, sau do cho phan ung voi axit de giai phong khi cacbonic tumuoi cacbonat. Phan can duoc dot chay de lay khi cacbonic tu vat lieuhuu co. McFadden noi: “Chung toi dung quang pho ke de do luong khicacbonic duoc giai phong; tu do biet duoc ti le dong vi cacbon huu cova muoi cacbonat co trong mau dat da”.

“Su du thua tuong doi dong vi cacbon 12 vacacbon 13 khong phan huy theo thoi gian  cung cap cho chung ta mot hinhanh ve cac qua trinh lien quan den moi truong  dien ra trong tu nhientai cac thoi diem khac nhau duoc ghi lai trong cac lop dat da”.

Mau dia tang hoc ve cac dong vi cacbon da chi ra chocac nha nghien cuu  thay rang dai duong truoc kia da tung thieu oxi tramtrong khi dong vat con chua xuat hien; nhung no da duoc cung cap oxi tuhai su kien rieng biet.

McFadden noi: “Su kien dau tien duongnhu it anh huong den tru luong cacbon huu co lon trong sau tham longdai duong, nhung cung gay ra nhung anh huong dang ke den cac dang songcuc nho. Su kien thu hai  xay ra vao khoang 550 trieu nam truoc; tuynhien no lai gay ra sut giam doi voi tru luong cacbon huu co. Dieu docho thay rang dai duong bat dau bi oxi hoa sau rong ngay truoc khi tienhoa xay ra cung nhu la su co mat da dang cua nhung dong vat dau tientren trai dat”.

McFadden noi tiep: “Doushantuo Formation co giunhung hoa thach quy gia. Do do chung ta co the nghien cuu  nhung nhomhoa thach chu yeu, khi nao chung xuat hien va khi nao tuyet chung, dongthoi thay duoc moi quan he  giua cac hien tuong oxi hoa va cac nhom sinhvat”.

Alan J.Kafman – dong tac gia  cua nghien cuu  thuoc dai hoc  Maryland – cho biet:“Nghien cuu da ho tro cho quan diem  rang su song va moi truong  cungtien hoa trong giai doan phat trien du doi nay cua trai dat”.

Cac nha nghien cuu  da phan tich  cac mau hoa thachlay tu Doushantuo Formation (tu cac dang song cuc nho xuat hien 635trieu nam truoc cho den cac loai tao xuat hien 551 trieu nam truoc).Nhin vao nhung du lieu  tu 4 dia diem  co nhung ho so dong vi tuongduong, cac nha khoa hoc  cho rang hien tuong oxi hoa dau tienkhien cac sinh vat cuc nho phat trien, mot vai dang trong so do duoccho la phoi phat trien thanh nhung dong vat dau tien. Su kien oxi hoalan hai xay ra dong thoi voi su gia tang chong mat cua cac loai tao cocau truc phuc tap. McFadden noi: “Ca hai hien tuong oxihoa deu xay ra cung luc voi tinh da dang tang len cua nhom hoa thachtai long chao Doushantuo voi so luong  cac loai gan nhu gap doi”.

Keo theo sau su kien oxi hoa thu hai, tu 550 den 542trieu nam truoc, la su gia tang toan cau  cua cac sinh vat ki Ediacara(cac dang song sieu nho co cau truc phuc tap) – su kien nay moi dayduoc dat ten la Cuoc Bung No Avalon. Do la thoi gian  chung ta co nhungdong vat dao hang dau tien cung voi nhung dong vat sinh khoang hoatrong cac ho so hoa thach. Dong vat sinh khoang hoa la nhung sinh vatdau tien co xuong ben ngoai, hay con goi la mai.

Tuy nhien, dong co cua hai hien tuong oxi hoa nay van chua duoc lam ro. McFadden phat bieu:“Cac hien tuong phat hien thay trong long dai duong co lien quan denoxi trong khi quyen phan ung voi tram tich trong long dat. Dat da traiqua mua nang co the giai phong cac ion hoa tan nhat dinh (vi du nhusunfat) roi cuon chung ra song suoi. Cac ion nay lai duoc dua den daiduong noi chung co the duoc vi khuan su dung de oxi hoa nguon cacbonhuu co co trong long dai duong sau tham”.

Bai "Hien tuong oxi hoa va tien hoa sinh hoc ki Ediacara”do Kathleen A. McFadden viet. Dong tac gia  co: Jing Huang va Xuelei Chuthuoc vien Dia ly va dia vat ly – Hoc vien khoa hoc  Trung Quoc, GanqingJiang, Alan J. Kaufman, Chuanming Zhou va Xunlai Yan thuoc Vien Dia lyva co sinh vat hoc Nanjing – Hoc vien khoa hoc  Trung Quoc; cuoi cung laShuhai Xiao. Tham khao bai viet theo dia chihttp://www.pnas.org/cgi/content/abstract/0708336105v1. Bai viet se duocdang tai tren so ra ngay 4 thang 3  (so 9, phan 105 – trang 3197-3202).

Nghien cuu hop tac nay duoc chuong trinh  Co sinh vatva dia chat NSF, chuong trinh  Sinh hoc ngoai trai dat NASA, Quy khoahoc tu nhien  quoc gia  Trung Quoc, vien nghien cuu  cong nghe  toi han vakhoa hoc ung dung  Virginia, Quy tien hoa trai dat va mot so quy khactai tro.

Hien tai chua co binh luan nao ve bai viet Hai hien tuong oxi hoa trong dai duong co dai giai thich su lan toa cua dang song phuc tap!

Ban co y kien gi ve bai viet Hai hien tuong oxi hoa trong dai duong co dai giai thich su lan toa cua dang song phuc tap nay? Hay goi suy nghi, binh luan, danh gia, loi khuyen ... cua ban ve bai viet Hai hien tuong oxi hoa trong dai duong co dai giai thich su lan toa cua dang song phuc tap ban tai day.