Hơn 3 tuổi nhưng cháu V.N.M.A. ở quận Phú Nhuận  vẫnkhông nói được một tiếng nào. Mẹ của cháu, bà N.T.A.T., 37 tuổi, kể lúcchín tháng tuổi cháu đã bắt đầu bập bẹ nói "ba ba...". Đó là khoảngthời gian bà còn rảnh để nhận biết điều này. Còn khi ba cháu đi tunghiệp ở nước ngoài, bà còn rất ít thời gian  dành cho M.A..

Bà kể ban ngày đi làm, chiều về đón đứa con lớn, sauđó nấu ăn, tắm rửa cho bé lớn, tối đến lại dạy bé lớn học bài, còn bàcũng tranh thủ đọc thêm tài liệu. Cháu M.A. gần như được "khoán trắng"cho người giúp việc, từ sáng đến tận khi ru cho bé ngủ.

Không chịu nhìn mẹ

Tròn 18 tháng tuổi, bé M.A. vẫn chưa nói được từ nào.Ngay cả những tiếng bập bẹ trước kia cũng mất dần. Nhận thấy con mìnhchậm nói hơn so với lứa tuổi nhưng bà T. cứ tự nhủ "chắc vì ít đượctiếp xúc nên chậm nói". Lại thêm những người xung quanh động viên  "logì, cứ đến 3 tuổi là nói được liền" càng củng cố niềm tin  cho bà.

Tới khi tròn 3 tuổi, M.A vẫn không thể nói được mộttừ, gia đình  mới cho bé đi học mẫu giáo để có môi trường  giao tiếp. Tạitrường, bé vẫn không nói được và chỉ chơi một mình. Ba tháng sau, béđược chuyển vào lớp mầm, cô giáo  bắt đầu dạy học vẽ cuộn chỉ, giọt nướcvà chỉ những phần trên cơ thể thì thấy rõ bé không làm được, không tậptrung, tỏ ra khó chịu. Bé còn không chịu tiếp xúc bằng mắt và khôngnhìn cả ba mẹ.

Lúc này, bà mới đưa con đến Bệnh viện  Nhi Đồng 1. Béđược chẩn đoán chậm nói. Các bác sĩ đã hướng dẫn  bà cách chơi và gầngũi với con. Qua một tuần, bé M.A. đã chịu nhìn mẹ, ba tuần sau bé đãnói những từ đầu tiên "ba ba", "bai bai"... bé dần nhận biết những vậtxung quanh. Đến nay, qua hai tháng điều trị bé đã biết hát, biết diễntả những điều mình muốn. Bà T. bảo trước đây cứ nghĩ trẻ nhỏ chưa biếtgì nên chưa cần sự quan tâm, đâu ngờ... Hiện mỗi ngày bà T. đều sắp xếpcông việc để chơi với con 30-60 phút.

Cho em xin 15 phút

Bác sĩ Phạm Ngọc Thanh cho biết đơn vị tâm lý Bệnhviện Nhi Đồng 1 ít tiếp nhận trẻ chậm nói đơn thuần mà thường kèm theothiếu cả kỹ năng giao tiếp do trẻ không có ai để nói chuyện. Đa số trẻchậm nói được các bậc cha mẹ đưa đến bệnh viện  khi 2-3 tuổi mà chưa nóiđược từ nào, hoặc nhà trẻ không nhận vì không hòa đồng với lớp học.

Bác sĩ Thanh nói dù công việc  có bận rộn đến đâu ngườimẹ cũng nhớ dành hẳn 15 phút mỗi ngày để chơi với trẻ, để trẻ được tiếpxúc và cảm nhận sự yêu thương. Với trẻ chậm nói, nếu phát hiện bệnhtrước 3 tuổi sẽ có kết quả điều trị tốt, thực tế cho thấy nhiều trẻ chỉsau 3-6 tháng điều trị đã nói chuyện được.

Bác sĩ Thái Thanh Thủy, trưởng khoa tâm lý Bệnh việnNhi Đồng 2 TP.HCM, cho biết ngoài nguyên nhân  thực thể do khiếm khuyếtở các cơ quan  phát âm, sự chậm nói của trẻ còn do nguyên nhân  tâm lýnhư gia đình  bỏ bê hoặc quá cưng chiều, hoặc đã xảy ra một biến cố nàođó của gia đình  làm ảnh hưởng đến trẻ.

Để tránh nguyên nhân  chậm nói do tâm lý, theo bác sĩPhạm Ngọc Thanh, khi trẻ được sáu tháng trong bụng mẹ, cha mẹ có thểđặt tên và trò chuyện với trẻ. Trong thời gian  này cũng cho trẻ nghenhững điệu nhạc giao hưởng để trẻ tiếp cận sớm và làm quen với nhiềuloại âm thanh khác nhau, giúp trẻ phát triển trí não. Khi trẻ sinh ra,gia đình nên gần gũi, trò chuyện và chơi trò chơi cùng trẻ. 

THANH PHƯƠNG

Bé lên 3, cả nhà tập nói

Giaiđoạn 2-3 tuổi, đứa trẻ phát triển về tư duy ngôn ngữ  rất nhanh "bé lênba cả nhà tập nói". Chính vì vậy, ở giai đoạn này, vai trò của môitrường ngôn ngữ  gia đình  là cực kỳ quan trọng, đặc biệt là của ngườimẹ. Tuy nhiên, hiện nay các cặp vợ chồng trẻ thường bận bịu với côngviệc.

Saukhi sinh khoảng 4-5 tháng, nhiều người mẹ trẻ đã lao vào công việc  đểbắt kịp tiến độ mà mình gián đoạn thời gian  qua. Thậm chí nhiều bậc chamẹ buổi tối về vẫn không có thời gian  dành cho trẻ. Họ cứ giao toàn bộviệc chăm sóc con cho người giúp việc. Điều đó làm trẻ rất khó khăntrong việc tập phát âm và tìm hiểu ngôn ngữ. Đã có những công trìnhnghiên cứu xác định việc chậm phát triển ngôn ngữ  ở trẻ là do ít đượctrò chuyện cùng cha mẹ và trẻ xem tivi quá nhiều. Đây có thể xem lànguyên nhân hàng đầu về mặt tâm lý dẫn tới việc chậm nói ở trẻ em.

Bêncạnh đó, nhiều trẻ có ba và mẹ nói hai thứ tiếng khác nhau, vô hình tạocho trẻ áp lực khi phải tập phát âm và hiểu hai ngôn ngữ  cùng lúc.Nhiều trẻ không thể tiếp thu ngay được do vậy thường rơi vào tình trạngchậm nói.

Tìnhtrạng chậm nói ở trẻ rõ ràng là một trạng thái rối nhiễu tâm lý vàthường để lại nhiều hậu quả. Thường các em này có trí tuệ phát triểnbình thường, có vốn ngôn ngữ  phù hợp so với lứa tuổi. Tuy nhiên, các emlại không thể biểu hiện hay bộc lộ bằng ngôn ngữ  thông thường. Ví dụ,các em đòi mẹ mua đồ chơi nhưng không thể nói điều đó ra bằng lời.Chính vì vậy, các em hay bực tức và căng thẳng. Theo các nhà nghiêncứu, việc chậm nói và rối loạn hành vi và cảm xúc liên quan với nhau.Bên cạnh, một số em mặc cảm thường thu mình, tránh né và không cởi mở.Điều này ảnh hưởng đến nhân cách của các em sau này.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Cha mẹ bận rộn, con chậm nói này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Cha mẹ bận rộn, con chậm nói bạn tại đây.