Hầm vàng của người Chăm còn sót lại tại Bông Miêu

Cối, máng, bồn đá đãi vàng của người Chăm tại bãi đá Chăm

Muốnthăm Thác Trắng – Hầm Hô phải đặt chân đến Bông Miêu (Tam Lãnh, PhúNinh) – nơi núi đá đang lưu giữ 10 tấn vàng (theo Địa lý kinh tế  ViệtNam, 2002), nơi từng đi vào ca dao như một nỗi u hoài non nước Từ ngàyTây lại Cửa Hàn – Đào sông Câu Nhí, bòn vàng Bông Miêu. Phải đi lạitrên con đường  mòn thời phu đào vàng thế kỷ  19, sau đó thì cắt rừng.Thác đổ qua Dốc Dẻo xuống con suối Hầm Hô. Đồng hành với thác có bãiđá, dân gian gọi là bãi đá Chăm.

Sựkỳ bí nằm ở đây. Trên bề mặt của các tảng đá có những hốc lõm vào hìnhtròn, bầu dục kéo dài thành một vệt từ Hầm Hô lên đỉnh Giỏ Ô. Nhữngnghiên cứu gần đây thì quả quyết đó là dụng cụ đãi vàng bằng đá củangười Chăm vào thế kỷ  10 – 15, chứ không phải dấu chân voi khổng lồ  nhưtruyền thuyết. Người Chăm đã đục những tảng đá tạo nên hệ thống  cối,máng, bồn rồi lợi dụng nước của Thác Trắng, Hầm Hô đãi vàng. Người talấy những miếng đá có vàng (vàng gốc) tại Bông Miêu đưa vào cối (sâu0,5m, đường kính 0,5m) trên đỉnh thác để giã, nghiền ra quặng, sau đóđưa xuống máng ở lưng chừng thác để nhờ nước đãi bớt phần đá, cuối cùngđưa xuống bồn ở Hầm Hô, nơi đây nước chảy hiền hoà hơn, để lọc ra vàng.Công nghệ tuyển vàng bằng nước này của người Chăm sau đó người Việt  kếthừa. Hiện tại ở Thác Trắng – Hầm Hô có chừng 120 dụng cụ đãi vàng củangười Chăm như vậy.

Ngoàihệ thống dụng cụ đãi vàng, người Chăm còn lưu lại ở Bông Miêu hệ thốnghầm lò do chính họ đào để lấy vàng tại núi Kẽm. Khác với hầm vàng củangười Pháp có hình chữ nhật, cao 2,5m và rộng 2m, hầm vàng của ngườiChăm có hình tròn, nhỏ (đường kính 1,2m) nhưng mà sâu hun hút, khôngbiết đâu là điểm cuối cùng. Người Pháp có sử dụng một số hầm vàng củangười Chăm (mở rộng thêm ra) bây giờ vẫn còn tại Bông Miêu. Trong nhữnghầm vàng này cứ 1km có một hội trường  rộng rãi để họp, có hội trường  đểphu làm vàng nghỉ ngơi, có hội trường  để đặt máy thổi khí, có hộitrường để đặt máy phát điện... Vào “tổ mối” khổng lồ  trong lòng núi nàymới thấy sự kỳ vĩ của công sức con người  trong việc khoét núi lấy vàngcần mẫn suốt 10 thế kỷ  qua của cả người Chăm lẫn người Việt. Hệ thốngcối, máng, bồn đá bên dòng Thác Trắng – Hầm Hô chỉ là một “dấu chân”của quá khứ còn sót lại để gợi nhắc về những biến thiên, dâu bể của mộtchặng đường lịch sử…

Đếntháng 6.2008 này khả năng con đường  mòn lên Thác Trắng – Hầm Hô nơi códấu “voi đi” sẽ được thảm nhựa xong để đón chào những du khách.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Kỳ bí dấu “voi đi” này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Kỳ bí dấu “voi đi” bạn tại đây.