Chỉ trong thời gian  gần 2 tháng qua, cá tra nguyên liệu  phải lắm thăng trầm  theo “bão giá”. Hiện nay giá cá đang nhích lên từng ngày, thế nhưng, khi giá cá lên không phải người nuôi cá nào cũng trúng mùa, trúng giá. Cá lên giá, người nuôi cá không có cá bán... Đó cũng là nỗi buồn của người nuôi cá và cũng là nỗi lo của doanh nghiệp  chế biến cá xuất khẩu.

300.000 tấn cá đang thăng trầm...  

Chế biến cá tra xuất khẩu  ổ Cần Thơ Ảnh: V. Kim Trao đổi với ông Phan Văn Danh, Chủ tịch  Hội nghề cá tỉnh An Giang ông cho biết, năm 2007, An Giang thu hoạch hơn 230.000 tấn cá tra. Năm nay, do những biến động về tiền tệ, thị trường, nhất là trong quý I/2008, có thể sẽ ảnh hưởng đến sản lượng cá tra trong năm. Sản lượng cá tra An Giang theo kế hoạch  năm nay là 300.000 tấn, tuy nhiên, năm nay sản lượng này khó đạt.

Theo Hiệp hội  Chế biến và xuất khẩu  thuỷ sản Việt Nam  (VASEP), sản lượng cá tra thu hoạch quý I/2008 tại ĐBSCL đạt thấp. Tình hình này nguy cơ thiếu ca tra nguyên liệu  cho các cơ sở thủy sản  trong nhiều tháng tới là điều chắn chắn.

Cũng theo ông Phan Văn Danh, một số doanh nghiệp  chế biến cá tra xuất khẩu  làm ăn theo kiểu cạnh tranh không lành mạnh, ký hợp đồng xuất khẩu  giá thấp. Trong khi đó, họ thu mua cá tra nguyên liệu  và "đè" giá đối với người nuôi cá. Khi doanh nghiệp  gặp khó khăn về tỷ giá đồng đô la, họ đã hạ giá thu mua nguyên liệu, hạ giá xuất khẩu  xuống nhằm tránh bị lỗ. Hậu quả, người nuôi cá bị lỗ và khó vay tiền tái đầu tư  khiến cho nhiều người nuôi cá không còn mặn mà với nghề nuôi cá nguyên liệu.

Sự thiếu hụt cá tra nguyên liệu  đã thể hiện rõ trong tháng 4/2008. Giá cá tra nguyên liệu  đang tăng lên liên tục, từ giá 13.500 đồng lên 14.000 đồng rồi 15.200 đồng/kg đối với cá tra thịt trắng vào những ngày trung tuần tháng tư.

Còn ông Bửu Huy, Giám đốc  Xí nghiệp đông lạnh AFIEX-An Giang, giá cá bắt đầu tăng do nhu cầu xuất khẩu  tăng và nguyên liệu  chế biến cung không đủ cầu. Nhu cầu tiêu thụ cá tra hiện nay trên thị trường  thế giới  cũng sẽ tăng mạnh, nhất là qua Hội chợ thủy sản  Châu Âu  và Việt Nam  trong 3 tháng tới. Với đà này, nếu doanh nghiệp  chế biến xuất khẩu  ký được những hợp đồng xuất khẩu  cá với giá 3 USD  trở lên và thu mua cá tra loại thịt trắng từ 16.000 đồng/kg trở nên thì người nuôi cá có lời và khuyến khích cá tra phát triển bền vững.

Tình hình khó khăn về tài chính, vốn vay trong tháng 2  và 3/2008 đã khiến nhiều hộ nuôi cá đã ngưng thả giống hoặc cầm chừng cho vụ nuôi tiếp sau. Do tình hình này nên trong thời gian  tới, giá cá tra sẽ còn tiếp tục tăng cao.

Hiện nay, do nguồn vốn vay của những người có quan hệ làm ăn, vay vốn ngân hàng  là khách hàng  cũ được tiếp tục vay tiền để nuôi thúc cá tra, nhiều hộ nuôi cá tra đã không nôn nóng bán và ngóng chờ giá cá tăng, người nuôi cá tra không nên nôn nóng bán tháo cá tra, cá ba sa vì sắp tới, giá bán chắc chắn sẽ tăng cao hơn hiện nay.

Anh Nguyễn Văn Đức, người nuôi 1,2ha cá tra ở ấp Lân Thanh, cù lao Tân Lộc, Thốt Nốt, Cần Thơ cho biết, hiện nay, cá của anh nuôi vào thời kỳ sắp thu hoạch. Tuy nhiên, thấy giá đang lên nên anh ráng "neo" lại, chậm bán để xem giá có tăng thêm nữa không. Theo anh dự đoán, cá này sẽ tiếp tục tăng lên vì hiện nay nguồn hàng khan hiếm. Theo ước tính của anh, nếu giá khoảng 15.500 - 16.000đồng/kg, người nuôi lời trung bình khoảng 1.500 - 2.000 đồng/kg. Năm nay anh thu hoạch khoảng 250 tấn cá. Như vậy, trừ chi phí, ngân hàng, tiền lời kể ra cũng khấm khá.

Theo đánh giá  của giới chuyên môn về cá tra, trong quí II và III/2008, giá cá tra nguyên liệu  thịt trắng loại 1 sẽ vượt ngưỡng 16.000 đồng/kg. Năm 2007, giá cá tra thịt trắng cao điểm lên đến 17.000đồng, vậy thì ai dám chắc năm 2008  giá cá tra thịt trắng không tăng lên giá 18.000 đồng/kg.

Hiện nay thị trường  cá tra đang phục hồi nhanh, vào ngày 27/3 giá cá tra nguyên liệu  thịt trắng loại 1 là 13.500 đồng/kg, thì đến nay giá 15.200 đồng/kg. Việc xuất khẩu  sản phẩm  cá tra tiếp tục thuận lợi, nhiều đối tác của các doanh nghiệp  đang tiến hành nhập khẩu  số lượng  hàng lớn theo chu kỳ tiêu thụ của thị trường. Vì thế, nhiều khả năng, giá cá tra nguyên liệu  sẽ tăng đáng kể trong thời gian  tới.

Theo thông tin  từ các doanh nghiệp  thủy sản  ĐBSCL, các doanh nghiệp đang nhận được khá nhiều đơn đặt hàng từ nước ngoài  nhưng họ cũng đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu. Trong thời gian  tới, cá tra sẽ được người tiêu dùng trên thế giới  chọn làm sản phẩm  tiêu thụ được ưa chuộng nên giá cá tra xuất khẩu  sẽ đẩy lên cao. Tháng 3/2008, giá cá tra philet xuất khẩu  bình quân 2,7 USD/kg thì hiện nay tăng lên 3-3,4USD/kg.

Thu hoạch cá tra (Ảnh: V. Giang)

Sự liên kết này sẽ giúp các doanh nghiệp cùng xây dựng  vùng nguyên liệu, chia sẻ  thông tin, mở rộng thị trường  xuất khẩu, hỗ trợ về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm, môi trường, đào tạo  cán bộ... Từ đó, hướng đến mục tiêu nâng giá trị  các sản phẩm  cá tra của Việt Nam  ở thị trường  xuất khẩu  và đảm bảo giá bán cá tra trong nước ở mức người nuôi có lời.

Tình hình bấp bênh về giá cá tra nguyên liệu  đang đẩy người nuôi cá và doanh nghiệp  đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Ông Phan Văn Danh, chủ tịch  hội nghề cá tỉnh An Giang cũng cho rằng, Chính phủ  cần giao cho Bộ Công thương  xây dựng  giá sàn xuất khẩu  sản phẩm  cá tra, để có biện pháp quản lý và chế tài các doanh nghiệp  chào bán cá theo kiểu cạnh tranh không lành mạnh, có như vậy mới vừa bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp  chế biến cá tra, vừa đảm bảo quyền lợi cho nông dân  nuôi cá.

Theo ông Phan Văn Danh, từ khi Quyết định  346 của Ngân hàng  Nhà nước  có hiệu lực, thiệt hại của người nuôi cá rất lớn, có thể lên đến hàng trăm tỉ đồng vì nhiều người nuôi cá do thiếu vốn nên đã bán cá trong giai đoạn cá xuống giá. Còn người vay mới để nuôi cá thì gặp khó khăn: Ngân hàng  giải ngân nhỏ giọt, người vay phải chịu lãi suất cao từ từ 1,3-1,6% /tháng khiến nhiều người nuôi cá đôi khi thót ruột vì áp lực lãi suất, áp lực về giá cá…..

Theo bà Phạm Thị Diệu Hiền, Tổng giám đốc  Công ty  TNHH Thuỷ sản Bình An, một giải pháp căn cơ, đảm bảo cho doanh nghiệp  phát triển bền vững là việc doanh nghiệp  phải tạo vùng nuôi cá phục vụ nhà máy  chế biến. Hiện Công ty Thủy sản  Bình An đã đầu tư  100ha đất tạo vùng nuôi cá tra, vì vậy, từ nay đến cuối năm 2008  Công ty  sẽ nuôi cá phục vụ nhà máy  chế biến khoảng 40-50% cá nguyên liệu. đây là cách làm mà nhiều Công ty  thủy sản  ở ĐBSCL đang làm.

Theo ông Bửu Huy, Giám đốc  Xí nghiệp chế biến đông lạnh AFIEX- An Giang, từ nay đến tháng 6/2008, có hai hội chợ thủy sản  lớn, một ở Hà Nội và một hội chợ ở Bỉ. Nếu doanh nghiệp  Việt Nam  đồng tâm hiệp lực và giữ giá xuất khẩu  từ 3 - 3,5USD/kg thì việc tạo đầu ra cho cá nguyên liệu  có thể đạt mức 16.000 đến 16.5000 đồng/kg, loại cá tra thịt trắng. Với mức giá này, người sản xuất và chế biến đều đảm bảo có lời, con cá tra có cơ hội phát triển bền vững...

Cho đến giữa tháng 4/2008, cơ bản người nuôi cá và doanh nghiệp  chế biến có thể thở phào nhẹ nhỏm sau sự chao đảo trong cơn bão giá. Tuy nhiên, cơ chế cho vay sản xuất cá tra vẫn chưa ổn định, ngân hàng  thương mại  vẫn còn khó khăn trong xét cho ngư dân vay, các doanh nghiệp  vẫn chưa thống nhất  với nhau trong chào hàng và ký hợp đồng bán cá chế biến theo một qui ước nhất định…

Những vấn đề trên đây nếu chưa được giải quyết xong sẽ đe đoạ đến sự phát triển bền vững của nghề nuôi cá tra và ngành chế biến cá tra xuất khẩu, một ngành công nông nghiệp  mạnh mẽ và nổi tiếng của ĐBSCL

Bạn có ý kiến gì về bài viết Cá tra nguyên liệu sẽ khan hiếm và tăng giá này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Cá tra nguyên liệu sẽ khan hiếm và tăng giá bạn tại đây.