Các ngôi sao  chết như thế nàophụ thuộc vào khối lượng của chúng. Ví dụ như Mặt trời của chúng ta sẽphồng lên thành một sao đỏ khổng lồ  trước khi trở thành sao lùn trắng.Những ngôi sao  nặng hơn sẽ nổ thành những vụ nổ sao băng. Phát hiện mớicho rằng những ngôi sao  có khối lượng gấp 20-30 lần khối lượng Mặt trờicó lẽ sẽ không phát nổ mà xẹp xuống thành những lỗ đen.

Công trình này cũng ước lượng rằng những ngôi sao  nhỏ hơn khối lượngMặt trời khoảng bảy lần rõ ràng là có đủ năng lượng để phát nổ thànhsao băng. Nghiên cứu  trên một phần dựa vào công trình nghiên cứu  ảnh vụnổ nhiều ngôi sao  do kính viễn vọng Hubble chụp. Nhóm nghiên cứu  cũngkhảo sát sao băng SN2006bc, được chụp khi nó lụi tàn vài tháng sau vụnổ.

Tìm kiếm tiền  thân của sao băng

Các nhà thiên văn thuộc Đại học  Queen Belfast ở BắcAi-len, do hai nhà thiên văn Stephen J. Smartt và Mark  Crockett dẫnđầu, đã xin truy xuất ảnh của SN2006bc như một phần của dự án kéo dàinghiên cứu những ngôi sao  khổng lồ  phát nổ - sao băng. Chính xác  thìloại sao nào sẽ phát nổ và khối lượng nhỏ nhất của một ngôi sao  có thểsản sinh ra một sao băng vẫn còn là bí ẩn. NASA và những cơ quan  khác thường liệt kê giới hạn khối lượng cho sự hình thành sao băng là tám lần khối lượng Mặt trời.

Là một phần của cuộc tìm kiếm  sao tiền thân sao băngtrong suốt 10 năm, mỗi lần sao băng được phát hiện trong thiên hà lâncận, Smart và cộng sự bắt đầu tìm kiếm  những hình ảnh  của Hubble chụptrước đó về cùng một thiên hà để xác định ngôi sao  sẽ phát nổ sau này.Thường thì họ sẽ tìm một ngôi sao  trong số hàng trăm triệu ngôi saotrong thiên hà. Smart cho rằng điều này cũng giống như ngồi ngày nàysang ngày khác nghiên cứu  kỹ các băng ghi hình chỉ để tìm một khunghình khả nghi.

Nếu các nhà thiên văn phát hiện ngôi sao  tại vị trícủa một vụ nổ sau này, họ sẽ có thể tính toán được khối lượng và loạisao dựa vào độ sáng và màu sắc của nó. Vài ngôi sao  như thế đã đượcnhận diện trước khi chúng phát nổ và nhóm của Đại học  Queen đã nghiêncứu đặc tính năm trong số những sao này.

Những ngôi sao  đỏ siêu khổng lồ  có khối lượng gấp 30lần Mặt trời được cho là sẽ nổ thành sao băng loại II-P, những ngôi saođược hình thành từ sự phân rã nhân sao và các vụ nổ khủng khiếp sau đó.Tuy nhiên, theo phân tích, nhóm phát hiện ra không ngôi sao  nào thậtlớn từng phát nổ, cho thấy rằng những sao đỏ siêu khổng lồ  cókhối lượng vào khoảng 18 đến 30 lần Mặt trời có lẽ đã phân rã để tạothành lỗ đen mà không sinh ra sao băng hoặc một ngôi sao  băng mờ nhạtđến mức không quan sát được.

Những phát hiện về sao băng được công bố chi tiết ở buổi họp quốc gia  của Cộng đồng  thiên văn hoàng gia  ở Belfast.

Vụ nổ của một ngôi sao  khổng lồ. (Ảnh: pufone.org)

Theo Adam Riess, nhà vật lý thiên thể tại Đại họcJohn Hopkins và Viện nghiên cứu  kính viễn vọng khoa học  vũ trụ tạiBaltimore, cơ quan  điều hành những hoạt động  khoa học  của Hubble, “Mốilo ngại chính của tôi là liệu họ có đủ số liệu để khẳng định điều trênchưa. Cũng gần như kết luận rằng không thể có nền văn minh nào tiến bộhơn chúng ta chỉ vì họ chưa tiếp xúc với chúng ta. Một loại lý luận dựatrên sự vắng mặt. Nhưng điều này lại hợp lý.”

Crockett cho biết có thể là những ngôi sao  khổng lồ  thực sự sinh ra những sao băng nhưng đã biến mất mà họ không kịp quan sát “tuy vậy khi những sự kiện trong mẫu quan sát của chúng tôi  gia tăng thì khả năng này lại càng giảm xuống.”

Weidong Li, nhà nghiên cứu  thiên văn học tại Đại học  California, Berkeley, đồng ý rằng gần như tất cả tiền thân sao băng có khối lượng thấp hơn Mặt trời 25 lần, vì vậy nhiều nhóm nghiên cứu  đã đặt câu hỏi  về số phận cuối cùng của những ngôi sao  cực lớn.

“Tuy nhiên, những ngôi sao  cực lớn thường hiếmhơn những ngôi sao  lớn, vì vậy sự thực là chúng ta điều tra khoảng mộttá tiền thân sao lớn không có nghĩa rằng những ngôi sao  lớn hơn khốilượng Mặt trời 25 lần sẽ trở lại thành lỗ đen mà không gây ra vụ nổ saobăng hoặc quá yếu đến mức không quan sát được.”

Thực ra, những sao băng có khả năng là do những ngôisao cực lớn sinh ra đã từng được quan sát, mặc dù tiền thân của chúngthì chưa (vì những khu vực  sao băng chưa được kính viễn vọng Hubblehoặc những kính viễn vọng đặt trên mặt đất khác quan sát). Ông đưa rasao băng SN2006gy làm ví dụ, ông và các cộng sự đã từng thực hiện mộtbài nghiên cứu  về ngôi sao  đó. Li phát biểu với Space.com rằng “Ngôi sao băng này có thể là kết quả một vụ nổ sao băng của một ngôi sao  cực lớn, với khối lượng lớn hơn Mặt trời 60 lần.”

Sao băng SN2006bc. (Ảnh: BBC)

Ảnh chụp sao băng SN2006bc củaHubble cho thấy một góc nhìn rõ ràng, sắc nét một phần của thiên hàxoắn ốc NGC 2397. Thiên hà dạng xoắn cổ điển này có những làn bụi nổibật dọc theo rìa của các vòng xoáy của nó, trong ảnh là những mảng màutối và các đường hắt bóng ngược lại ánh sáng sao. Độ phân giải củaHubble giúp ích cho việc nghiên cứu  từng ngôi sao  trong những thiên hàlân cận.

Nằm cách Trái đất gần 60 triệunăm ánh sáng, thiên hà NGC 2397 là loại thiên hà điển hình của phần lớncác dạng xoắn ốc, với đa số sao đỏ, vàng già hơn ở trung tâm  trong khisự hình thành sao vẫn diễn ra ở các đường xoắn ngoài, màu xanh hơn. Saosáng nhất trong những ngôi sao  xanh trẻ có thể được quan sát từ gócchụp độ phân giải  cao do máy ảnh  tối tân dành cho nghiên cứu  của Hubblechụp (ACS)

Hình ảnh này được chụp vào ngày 14 tháng 09 năm 2006 bằng ACS.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Bí ẩn về những ngôi sao khổng lồ: Chúng có phát nổ hay không? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Bí ẩn về những ngôi sao khổng lồ: Chúng có phát nổ hay không? bạn tại đây.