Chỉ cần một lần xuất ngoại sang các nước láng giềng như Trung Quốc,Malaysia hay Singapore... cũng dễ dàng nhận ra sự khác biệt  giữa giaothông đô thị ở Việt Nam  và giao thông nước bạn.

Theo con số báo cáo của Bộ Xây dựng, nếu như trong các quận nộithành Hà Nội, diện tích đường chiếm 6,18% thì ở ngoại thành chỉ còn là0,9%. Tại TPHCM, các quận vùng Sài Gòn-Chợ Lớn cũ là khoảng 8-14%, cácquận mới chỉ 0,2-2,8%. Điều đó có nghĩa là tỷ lệ quỹ đất dành cho giaothông đô thị ở các nước phát triển  gấp tới hàng chục lần đối với nhiềunơi ở Việt Nam.

Hạ tầng giao thông thiếu dẫn đến tổ chức vận tải công cộng  gặp nhiềukhó khăn, mặt cắt ngang đường nhìn chung là hẹp. Khả năng mở rộng đườngnội thị rất khó khăn do công tác  giải phóng mặt bằng. Theo thống kê  ởTPHCM, chỉ có 14% số đường có thể vận chuyển xe bus (rộng trên 12m).Giao thông tĩnh như: bến, bãi đỗ xe, trạm dừng... còn thiếu và khôngtiện lợi.

Một vấn đề nữa không thể không nói đến, đó là trong những năm gầnđây, phương tiện cá nhân  tăng nhanh (từ 10-12%/năm), nhất là ở haithành phố lớn là Hà Nội và TPHCM. Trong khi đó, GTCC chưa phát triểnkịp với phát triển đô thị. Ngay như Hà Nội được coi là xã hội  hoá xebuýt khá thành công  nhưng tỷ lệ vận tải công cộng  vẫn dưới 15%, cònTPHCM thì chỉ dưới 10%. Các thành phố  khác còn hầu như chưa phát triểnGTCC. Vì vậy, việc ùn tắc vẫn thường xuyên xảy ra, nhất là các cửa ngõra vào thành phố.

Trong các thành phố  hiện nay thì chỉ có Hà Nội và TPHCM  quan tâm  đếnquy hoạch. Tuy nhiên, ngay trong quy hoạch đô thị của những nơi này,chúng ta chưa có được định hướng rõ rệt về phát triển giao thông đôthị, hầu hết mới chỉ dừng lại ở quy hoạch mạng hạ tầng mà chưa quan tâmđến quản lý nhu cầu vận tải, trong đó có giao thông công cộng.

Theo ông Ngô Thịnh Đức - Thứ trưởng Bộ Xây dựng  - nguyên nhân chínhlà chúng ta chưa có quy hoạch về sử dụng đất một cách chi tiết và đầyđủ ở cả cấp độ trung ương và địa phương. Nhiều dự án quy hoạch vướngGPMB, thiếu vốn... làm cho quy hoạch "treo".

Tiêu biểu như việc xử lý chất thải rắn, mặc dù tỷ lệ thu gom chấtthải rắn chiếm tới 70% nhưng hiện chỉ có chưa đầy 10 thành phố  có bãichôn lấp hợp vệ sinh. Khoảng 30% đường phố có hệ thống  đường cống. Sốđô thị có nhà máy  xử lý nước thải cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Về vấn đề cấp nước, nhiều nơi luôn xảy ra tình trạng thiếu nướcnghiêm trọng, nhất là vào mùa hè ở các thành phố  lớn. Đối với các thịxã và thị trấn, vấn đề sử dụng nước sạch vẫn là một khó khăn, nhiều nơichỉ đạt 10%.

Bên cạnh đó, vấn đề sử dụng đất đô thị đang có chiều hướng không bềnvững đối với an ninh lương thực. Bằng chứng rõ nét và cũng thời sự nhấtđó là sự "ra đi" của đất trồng lúa nước ở Hà Tây. Trước thông tin  HàTây sáp nhập Hà Nội, nhiều người dân  đã "bán tháo" những mảnh đất nôngnghiệp vốn đang làm ăn tốt để lấy được những khoản "kếch xù" do "sốt"giá đất. Và tai hoạ đã ập đến ngay khi họ đã và đang bán đất.

Cầm số tiền lớn như vậy nhưng hàng ngày chính những người nông dânấy đang phải chi trả những khoản tiền lớn do giá thực phẩm  tăng caotrong khi không có việc làm  vì không có đất để trồng lúa. Và quan trọnghơn là đây là nguyên nhân  dẫn đến nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh lươngthực. Bởi vậy mới có chuyện giá gạo từ năm ngoái đến năm nay tăng lêngấp rưỡi, thậm chí gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái...

Theo GS.TS Nguyễn Lân, Tổng thư ký  Hiệp hội  các đô thị Việt Nam,Ngân hàng thế giới  đã đưa ra bốn tiêu chí của thành phố  để phát triểnđô thị bền vững đó là: Cạnh tranh tốt, Cuộc sống  tốt, Tài chính  lànhmạnh, Quản lý tốt. Trong đó, nâng cao chất lượng  cuộc sống  trong thànhphố được hiểu là toàn bộ các vấn đề về: sinh thái, văn hoá, chính trị,xã hội và kinh tế, không để lại gánh nặng đối với thế hệ tương lai.

Bên cạnh đó, Liên hợp quốc cũng đưa ra Quy ước về môi trường  với cácquy định trong sử dụng năng lượng, chất thải, giao thông, cung cấp nướcsạch, thoát nước, thiết kế  đô thị... Nếu căn cứ theo những tiêu chítrong quy ước này thì chúng ta còn lâu mới tiến kịp, nhất là trong vấnđề xử lý giao thông, xử lý chất thải và thoát nước. Nhưng nói như vậykhông có nghĩa là chúng ta sẽ không làm gì cả.

"Xây dựng các đô thị phát triển bền vững là mục tiêu phải hướng tớivà cần có những tiêu chí cụ thể để các đô thị phấn đấu xây dựng. Ở đây,vai trò của chính quyền  đô thị là rất lớn trong việc lãnh đạo điều hànhđể đảm bảo tốt được các vấn đề phát triển đô thị hài hoà, góp phần quantrọng vào sự nghiệp  phát triển đô thị một cách bền vững ở nước ta" -PGS.TS Vũ Thị Vinh - Phó tổng thư ký  Hiệp hội  các đô thị Việt Nam  -nhận định.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Đô thị Việt Nam và những điều nhức nhối này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Đô thị Việt Nam và những điều nhức nhối bạn tại đây.