Đặc điểm của gián

Giánlà loài côn trùng có đôi cánh ôm kín lưng, kích thước  khác nhau tùytheo loài, có thể dài từ 2 - 3 mm đến 80 mm, thân có màu nâu sáng hoặcđen; chúng ít khi bay nhưng có khả năng bò rất nhanh. Trên thế giới  cókhoảng 3.500 loài gián, trong đó chỉ có một số loài gián nhà thích sốnggần gũi ở những ngôi nhà của chúng ta. Các loại gián nhà thường gặp làgián Mỹ (Periplaneta americana), gián Úc (Periplaneta australasiae), gián Đông Phương (Blatta orientalis), gián có băng vàng, nâu (Supella longipalpa), gián Đức (Blattella germanica).

Giánsinh trưởng qua 3 giai đoạn: trứng, thiếu trùng và con trưởng thành.Tùy theo điều kiện nhiệt độ và độ ẩm thích hợp, trứng gián có thể nởthành thiếu trùng sau từ 1 đến 3 tháng. Thiếu trùng hay còn gọi là giáncon thường không có cánh và dài chỉ vài milimét. Khi mới nở có màutrắng và đen dần sau vài giờ. Gián con lột xác và lớn lên, phát triểnthành gián trưởng thành từ sau vài tháng đến hơn một năm tùy theo loài.Gián trưởng thành có thể có cánh hoặc không có cánh.

 Giánnhà thường sống chung với người và gây hại cho con người  ở trong nhàtại những vùng có khí hậu nhiệt đới, ôn đới, ấm áp, ẩm thấp, có thức ănthích hợp. Chúng sống thành đàn và hoạt động  mạnh về ban đêm, còn banngày tìm nơi tối tăm, ẩm thấp để trú ẩn như ở hố hốc, kẽ tường, kẽ cửa,kẽ tủ, nhà vệ sinh, tủ đựng bát đĩa và đồ ăn, nơi để các thiết bịtruyền thanh, truyền hình  và các dụng cụ điện; ống nước và rãnh thoátnước, chuồng gia súc... Trong đêm tối, gián thường bò đi tìm thức ăn ởnhà bếp, tủ đựng bát đĩa và thức ăn, nơi thùng rác, cống rãnh thoátnước... Khi ta bật đèn sáng, gián bị hoảng loạn và chạy loạn xạ trênbát đĩa, đồ dùng nấu ăn, nền nhà... để tìm nơi ẩn náu. Gián là loài côntrùng thuộc loại phàm ăn và ăn tạp vì chúng ăn được tất cả các loạithức ăn của con người, nhưng món “khoái khẩu” nhất đối với chúng là cácloại thức ăn có chất bột và đường như sữa, bơ, bánh ngọt, sô cô la...Khi không có thức ăn ngon, gián cũng có khả năng ăn cả bìa gáy sách, tủđựng đồ đạc và trần nhà có chất bột, thậm chí cả đế giày, tấm lót giày,xác lột và xác chết của chúng, máu tươi, máu khô, phân... và tệ hại hơnnữa là nhấm luôn cả móng chân, móng tay của trẻ em, người ốm, người lớnđang ngủ ngon giấc...

Khigián phát triển quá nhiều và quá đông đúc, chúng có khả năng di cư đếnnơi ở mới bằng cách bò hay bay thành đàn để tìm chỗ sinh sống.

Gián nhà và khả năng truyền bệnh

Giánnhà là loại côn trùng có hại cho sinh hoạt hàng ngày và sức khỏe  củacon người vì chúng có tập tính sống ở những nơi bẩn thỉu, hủy hoại vàlàm thức ăn bị nhiễm khuẩn, đồng thời có thể gặm nhấm làm hư hỏng mộtsố vật dụng như quần áo, vải vóc, bìa gáy sách vở... Chúng vừa ăn vừanôn mửa những thức ăn mà chúng đã tiêu hóa một phần và đào thải phânrải rác khắp nơi. Các chất bài tiết, nôn mửa từ miệng gián, các tuyếntrên cơ thể của gián có mùi hôi đặc biệt, rất khó chịu và đọng lại rấtlâu trên những vật dụng mà nó đã đi qua. Có lẽ bất cứ ai cũng có thểcảm nhận được cái mùi rất đặc trưng của loài gián sống gần gũi và làmphiền hà cho mình, một số người thường bị dị ứng với gián khi có sựtiếp xúc thường xuyên.

Hoạtđộng của gián nhà là bò, chạy tự do từ nhà này sang nhà khác, từ cốngrãnh, vườn tược, hố rác, nhà vệ sinh... rồi vào nhà ở để trú ẩn. Chúngcó thể ăn tất cả những chất thải cũng như thức ăn của con người  nênthường mang và phát tán mầm bệnh tấn công  con người. Gián không phải làtác nhân gây bệnh nhưng nó là trung gian truyền và phát tán một số loạibệnh đã được khẳng định hoặc nghi ngờ vì nó mang mầm bệnh tiêu chảy,kiết lỵ, dịch tả, phong, dịch hạch, thương hàn, virus  bại liệt... Ngoàira, nó còn mang các loại trứng giun đường ruột, gây tác động kích thíchdị ứng, ngứa, viêm da, mí mắt và các rối loạn hô hấp khác tùy theo mứcđộ.

Làm thế nào để phòng, chống gián nhà?

Biệnpháp phòng, chống gián nhà quan trọng  và cần thiết nhất là cải tạo môitrường sống như thường xuyên dọn dẹp vệ sinh sạch sẽ nhà cửa  và làmgiảm nơi trú ẩn của chúng. Biện pháp này có thể bị hạn chế đối vớinhững nhà có trẻ nhỏ và động vật nuôi. Ở những căn nhà  riêng biệt, việcphòng, chống gián thu được hiệu quả dễ dàng hơn là ở những căn hộ liềnkề vì sau khi diệt được gián ở trong nhà, gián ở ngoài nhà có thể bayvào nhà, nơi có nhiệt độ ấm áp. Ở các ống nước, nơi để áo quần, thựcphẩm... là chỗ gián thường xuyên trú ẩn. Trong những ngôi nhà dù rấtsạch sẽ cũng có thể có sự hiện diện của loài gián, nhưng ở đây khôngphải là nơi trú ẩn thường xuyên của chúng vì điều kiện không thích hợp.Khi phát hiện được gián con với các kích thước  khác nhau và nhiều tổtrứng gián thì xác định tại nơi đó có ổ phát triển lâu dài của gián. Ổgián thường tìm thấy ở các kẽ chân tường, kẽ đồ gỗ gia dụng và nhữngnơi trú ẩn tương tự khác. Ban đêm, dùng ánh sáng đèn rọi rất dễ pháthiện được gián nhà. Việc dọn dẹp sạch sẽ, vệ sinh nhà cửa  hàng ngày làđiều cần thiết; thức ăn cần được đậy kín, để trong tủ lưới hoặc tủlạnh, đừng cho các mẩu thức ăn thừa hoặc các chất hữu cơ vương vãitrong nhà; thùng chứa rác phải có nắp đậy kín và thường xuyên đổ rác;nền nhà nên chùi khô ráo. Một vấn đề cũng cần chú ý để khống chế giánxâm nhập vào nhà là kiểm tra các tạp phẩm, khăn trải giường, quần áobẩn, thùng đựng các vật dụng bằng gỗ, giá sách, tủ, giường... để loạibỏ trứng gián và diệt gián trước khi mang vào nhà. Để làm giảm nơi trúẩn, nơi đẻ của gián, cần làm khít các mối nối bị hở ở sàn nhà, khe tủđựng đồ dùng và kẽ cửa; lấp kín các rãnh nước, ống thoát nước, ống dẫnnước uống và đường dây cáp điện...

Sửdụng các loại hóa chất diệt côn trùng phun tồn lưu, phun khí dung, rảihoặc phun dạng bột... để diệt gián gặp không ít khó khăn vì nó có khảnăng kháng hóa chất, chỉ sau một vài lần sử dụng, gián tiếp xúc với hóachất mà không bị chết. Hơn nữa hóa chất diệt có tác dụng xua nên nó sẽtránh và không tiếp xúc. Có thể dùng mồi bẫy gián có chất dẫn dụ hoặchóa chất có tác dụng xua đuổi. Vì vậy biện pháp diệt gián bằng hóa chấtchỉ là giải pháp tình thế tạm thời, cần thực hiện phối hợp với các biệnpháp vệ sinh môi trường, cải thiện điều kiện sạch sẽ nhà ở mới có tácdụng hiệu quả. v

Bạn có ý kiến gì về bài viết Mối nguy hiểm từ gián nhà này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Mối nguy hiểm từ gián nhà bạn tại đây.