Suydinh dưỡng do thiếu protein và năng lượng có thể gặp bất kỳ ở lứa tuổinào nhưng hay gặp nhất ở thời kỳ sau thôi bú. Ngoài ảnh hưởng tới tốcđộ lớn, thiếu protein nhẹ hay trung bình làm cho trẻ đặc biệt nhạy cảmvới đường hô hấp và đường ruột. Nhiều nghiên cứu  còn cho thấy thiếuprotein trong hai năm đầu của cuộc đời không những đưa tới tình trạngbé nhỏ ở tuổi trưởng thành mà còn làm chậm phát triển trí tuệ.

Thiếuprotein còn ảnh hưởng rõ rệt tới phụ nữ  có thai và cho con bú. Người tathấy có mối liên quan giữa chế độ ăn thiếu của người mẹ với tình trạngđẻ non hay thiếu cân của trẻ sơ sinh. Do bài tiết sữa, nhu cầu củangười mẹ tăng lên rất nhiều. Khi ăn thiếu đạm, protein trong cơ thể mẹbị sử dụng để sản xuất sữa. Nhiều nhà khoa học  cho rằng suy dinh dưỡngdo thiếu protein là một trong những vấn đề sức khỏe  hàng đầu và cấpthiết trong thời đại hiện nay.

Thức ăn cung cấp cho người gồm hai nhóm lớn: nguồn thức ăn động  vật (thịt,  cá,trứng, sữa...), nguồn thức ăn thực vật (gạo, khoai tây, bánh mì, một sốloại rau, đậu đỗ...). Các thức ăn có nguồn gốc động vật có chứa hàmlượng protein nhiều hơn thức ăn thực vật. Hàm lượng protein có trongthức ăn thường được biểu hiện bằng số phần trăm năng lượng mà proteincủa thức ăn cung cấp. Chế độ dinh dưỡng tốt là chế độ trong đó proteincung cấp khoảng 10 - 15% năng lượng.

Thuậtngữ protein có xuất xứ từ tiếng Hy Lạp  “protos” nghĩa là trước nhất,quan trọng nhất. Protein là thành phần cơ bản của vật chất sống, nótham gia vào thành phần của mỗi một tế bào và là yếu tố tạo hình chính.Quá trình sống là sự thoái hóa và tân tạo thường xuyên của protein.

Protein là thành phần nguyên sinh chất tế bào

Ởnguyên sinh chất tế bào không ngừng xảy ra quá trình thoái hóa proteincùng với sự tổng hợp protein từ thức ăn. Protein cũng là thành phầnquan trọng của nhân tế bào và các chất giữa tế bào. Một số protein đặchiệu có vai trò quan trọng  do sự tham gia của chúng vào hoạt động  cácmen, nội tố, kháng thể và các hợp chất khác. Ví dụ globin tham  giavào thành phần huyết sắc tố, miosin và actin đảm bảo quá trình co cơ,g- globulin tham gia vào sự tạo thành rodopsin của võng mạc mắt, chấtnày giúp cho quá trình cảm thụ ánh sáng được bình thường.

Protein cần thiết cho sự chuyển hóa

Mọiquá trình chuyển hóa của glucid, lipid, acid nucleic, vitamin và chấtkhoáng đều cần có sự xúc tác của các enzym mà bản chất  hóa học củaenzym là protein. Các quá trình chuyển hóa của các chất dù là phân giảihay tổng hợp đều cần một nguồn năng lượng lớn, một phần năng lượng đángkể do protein cung cấp.

Protein tham gia vào cân bằng năng lượng của cơ thể

Protein là nguồn năng lượng quan trọng  cho cơ thể, cung cấp khoảng 10 - 15% năng lượng của khẩu phần.

Khi protein thấp có thể bị phù

Proteinđóng vai trò như chất đệm, giữ cho pH máu ổn định do khả năng liên kếtvới H+ và OH-. Các hoạt động  của cơ thể rất nhạy cảm với sự thay đổi pHmáu, vì vậy vai trò duy trì cân bằng pH là rất quan trọng. Protein cónhiệm vụ kéo nước từ trong tế bào vào mạch máu, khi lượng protein trongmáu thấp, dưới áp lực co bóp của tim, nước bị đẩy vào khoảng gian bàogây hiện tượng phù nề.

Bảo vệ và giải độc cho cơ thể

Cơthể con người  chống lại sự nhiễm trùng nhờ hệ thống  miễn dịch. Hệ thốngmiễn dịch sản xuất ra kháng thể có bản chất  là các protein bảo vệ. Mỗikháng thể gắn với một phần đặc hiệu của vi khuẩn hoặc yếu tố lạ nhằmtiêu diệt hoặc trung hòa chúng.

Cơthể có hệ thống  miễn dịch tốt khi được cung cấp đầy đủ acid amin cầnthiết để tổng hợp nên kháng thể. Cơ thể luôn bị đe dọa bởi các chất độcđược hấp thụ từ thực phẩm  qua hệ thống  tiêu hóa hoặc trực tiếp  từ môitrường, các chất độc này sẽ được gan giải độc. Khi quá trình tổng hợpprotein bị suy giảm do thiếu dinh dưỡng thì khả năng giải độc của cơthể giảm.

Là chất kích thích ngon miệng

Dochức năng này mà protein giữ vai trò quan trọng  trong việc tiếp nhậncác chế độ ăn khác nhau. Trong cơ thể người, protein là chất có nhiềunhất sau nước. Gần 1/2 trọng lượng khô của người trưởng thành làprotein và phân phối như sau: 1/3 ở cơ, 1/5 có ở xương và sụn, 1/10 ởda, phần còn lại ở các tổ chức và dịch thể khác, trừ mật và nước tiểubình thường không chứa protein. Protein cần thiết cho chuyển hóa bìnhthường các chất dinh dưỡng khác, đặc biệt là các vitamin và chấtkhoáng. Khi thiếu protein, nhiều vitamin không phát huy đầy đủ chứcnăng của chúng mặc dù không thiếu về số lượng.

Tómlại nếu không có protein thì không có sự sống. Ba chức phận chính củavật chất sống là phát triển, sinh sản và dinh dưỡng đều liên quan chặtchẽ với protein. v

Bảng phân loại thực phẩm  dựa vào giá trị  năng lượng của protein

Bạn có ý kiến gì về bài viết Thiếu chất đạm (protein) có thể làm chậm phát triển trí tuệ này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Thiếu chất đạm (protein) có thể làm chậm phát triển trí tuệ bạn tại đây.