Ông Lê Văn Trung cho rằng nguyên nhân  lún sụt là do khai thác nước ngầm quá mức cho phép. Nhiều cán bộ nghiên cứu  và quản lý tài nguyên  - môi trường  cũng bày tỏ quan điểm  giống như vậy.

Nhà trên “bè đang chìm”

Hiện tượng lún mặt đất của các đô thị nước ta tập trung ở Hà Nội và TP.HCM. Hai TP này có cấu tạo nền đất dưới công trình khá giống nhau. Các TP miền Trung như Huế, Đà Nẵng, Tam Kỳ, Nha Trang, Phan Thiết có nền đất dưới công trình khá tốt.

Tầng khai thác nước ngầm của Hà Nội và TP.HCM là tầng chứa nước Pleistocen (qp1). Nguồn cung cấp nước cho tầng chứa nước này chủ yếu là nước mưa và nước mặt, nhưng mức bù đắp nước của địa tầng này cao nhất vào mùa mưa cũng chỉ được 200.000-300.000 m³/ngày đêm, mà hiện nay ở TP.HCM và Hà Nội đất đang khai thác trên 700.000 m³/ngày đêm, gấp 2-3 lần khả năng bù đắp nguồn nước.

Tầng đất đỡ đại bộ phần nhà từ năm tầng trở xuống (thấp tầng) có móng nông thuộc nền thiên nhiên  nằm trên lớp vỏ đất sét yếu của TP.HCM và Hà Nội. Lớp đất này có chiều dày thay đổi từ 8 đến khoảng 15m từ mặt đất xuống, được nước ngầm đỡ lên với lực đẩy Archimède.

ay hút nước ngầm nhiều, làm chiều cao của lớp nước ngầm bị thấp xuống, mất lực đỡ, làm cho nền lún là qui luật tự nhiên. Nói một cách hình ảnh  thì loại nhà thấp tầng đang ở trên “một cái bè đang chìm”.

Điều đó là đáng lo ngại hơn cả, do đang “nổi” ở tầng đất 40m trở lên. Nơi lún nhanh và nhiều là quanh giếng hút, vì tại đây hình thành phễu hoắm sâu trên mặt nước ngầm.

Loại nhà cao tầng không đáng lo vì cọc (nhồi) của nhà đóng xuống rất sâu (Hà Nội khoảng 40m, TP.HCM khoảng 40-43m) xuyên qua “cái bè đang chìm”.

Khi thi công loại nhà này thường gây nghiêng đổ nhà thấp tầng bên cạnh, còn nó lại chẳng bị làm sao.

Tại TP.HCM, tuy chưa có dữ liệu  hệ thống  nhưng mức lún mặt đất trong những năm qua đã đạt khoảng 0,5m. Mặt đất của Hà Nội cũng bị lún tương tự, và mực nước ngầm của hai TP đã hạ sâu so với 10 năm trước đây khoảng 12m.

Nhà hát Lớn Hà Nội khánh thành năm 1911, không bị lún nứt gì gần trăm năm qua, nay đã bị lún nứt (đã được gia cố, sửa chữa). Trụ sở Tòa án  tối cao tại phố Lý Thường Kiệt tồn tại gần trăm năm, bây giờ cũng bị lún và mới được sửa chữa...

Giải pháp lợi ích kép

Trên thế giới  có những TP lớn như Bangkok (Thái Lan), Thượng Hải  (Trung Quốc), Venice (Ý), Chicago  (Mỹ)... mặt đất nền cũng bị lún.

Chính phủ Thái Lan  đã cấm khai thác nước ngầm gần chục năm trước đây và còn bơm nước sông vào nhằm nâng cao mực nước ngầm để cứu nhà cửa  cho Bangkok.

Từ năm 2002, khi xem xét chiến lược phát triển nguồn nước sạch, chúng tôi  đã nêu phương án cấp nước cho Hà Nội, Hà Tây  và Hòa Bình  từ nguồn nước mặt hồ sông Đà.

Có thể nghĩ đến nguồn nước mặt cung cấp cho TP.HCM bằng nước hồ Dầu Tiếng, hồ Trị An được không?

Việc giảm dần sử dụng nguồn nước ngầm tại TP.HCM là hiện thực, nhưng ngừng ngay là không thể, vì lấy nguồn nước nào cho hơn 6 triệu dân đang sống nơi đây! Trước mắt, biện pháp giảm dần là khai thác nước thô từ các giếng đặt cách TP khoảng 50km trong khi chờ nguồn nước khác.

Hạ mức nước ngầm quá mức còn làm cho mức ngập triều cường thêm sâu. Làm giảm được việc hạ mức nước ngầm sâu gây sụt lún mặt đất cho TP.HCM là có lợi kép. Hãy bình tĩnh và cân nhắc thận trọng, nhưng phải khẩn trương.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Sài Gòn, Hà Nội lún: nhà nào lún trước? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Sài Gòn, Hà Nội lún: nhà nào lún trước? bạn tại đây.