Phơi gốm

Những gian nhà chính được tận dụng để làm gốm

Một nghệ nhân già

Trong bùn đất có trang sức

Nghề gốm mỹ nghệ ngày nay sống được

Những đứa trẻ làng gốm từ nhỏ đã phụ mẹ làm việc  nên nghề được truyền rất nhanh

Disản làng Bàu Trúc nào chỉ có gốm và nắng. Di sản còn là những ánh mắttruyền đời trong kham khổ vẫn ngưỡng vọng gì đó ở tương lai.

Mườinăm trước, cái nôi gốm cổ nhất Đông Dương này xơ xác, bụi bay bợt cảbóng người, thi thoảng trong đám bụi người ta thấy một bà cụ già độitrên đầu ngất ngất mấy lu thạp ra chợ bán. Bước chân trần sột soạt trênrơm rạ và gai góc nghe nhói rát. Cái hình ảnh  ấy đẹp và trừu tượng nhưmột triết ca nhưng lại vừa gần đến nỗi đưa tay ra là chạm thấy. Nhữnglu, thạp, nồi niêu gia dụng một thời bế tắc cúi đầu trước sức tấn công“phủ đầu” của công nghiệp  nhôm nhựa! Thời ấy, đi khắp từ Bình Dương  lênLâm Đồng, từ Sài Gòn  ra Nha Trang, đâu đâu cũng thấy những người đàn bàChăm uể oải tảo tần với hàng đống hàng ế ẩm còn chất đầy xe tải bênnhững bãi chợ gió bụi ngờm ngợm mắt người.

Nhưngđó là chuyện của ngày hôm qua. Cái lung linh khổ hạnh cùng những kỷniệm gieo neo ấy cũng thuộc về quá vãng. Lớp nghệ nhân một thời đội gốmđi hàng vài mươi cây số để ngủ bến xe bãi chợ bây giờ lưng đã còng songsong mặt đất, có người không còn trí nhớ để kể cái gian nan hôm qua.

Ký ức làng gốm mười năm với những nhân vật  chính có già nua nhưng đã thay tình tiết và cách kể.

Nhữnglớp sinh viên  mỹ thuật từ TP.HCM được gởi về đây thực tập đã cứu nghềgốm, làm cho cái nghề thức thời hơn trong bối cảnh gốm gia dụng đanggặp khó khăn (những năm 1995 – 2000). Thời điểm ấy, cậu sinh viên  SỹHoàng đến nhà bà Đàng Thị Vệ và sống như con cái trong nhà, anh hướngnghề gốm của bà Vệ ra thị trường  với những thiết kế  mỹ thuật dùng vàoviệc trang trí nội thất, ngoại thất. Thời ấy, Nguyễn Văn Tuyên, ngườiPhan Rang, làm designer cũng về chọn làng gốm để thể nghiệm sản phẩmcủa mình. Gốm mỹ thuật Chăm từ đó cất mình lên khỏi vũng bùn khổ ải.Nhiều người sấp ngửa với nghề truyền thống, suýt bỏ nghề đã kịp quaylại và thấy rằng thì ra chuyện giữ gìn cái nghề gia truyền không hẳn làquá khó trong điều kiện mới.

Kháchdu lịch vào làng nườm nượp. Ánh mắt cô thiếu nữ Chăm nhìn ông khách balô không còn dè dặt. Bàn tay  của những phụ nữ  Chăm trộn đất bây giờ đãthấy vòng vàng trang sức. Và bước chân những người đàn bà vẫn theo mộtquỹ đạo vòng tròn quanh khối đất rồi như phù phép, biến đất thành mộttác phẩm diệu kỳ. Kỹ thuật  sản xuất gốm không bàn xoay cộng với việcnung gốm bằng rơm khô đã khiến cho diện mạo gốm Chăm phong phú về sảnphẩm, hoạ tiết. Ngày trước, đất sa khoáng ở sông Dinh, sông Quao cònnhiều, gốm Bàu Trúc luôn ánh lên nhiều óng ánh như được rây vàng trênnền màu hoả biến độc đáo. Ngày nay, đất sa khoáng ít hơn, những mẻ gốmnày để dành xuất ngoại.

GốmBàu Trúc được phát hiện. Vào làng bây giờ thấy trẻ con đi học nhiềuhơn, nụ cười  người già vẫn phảng phất những ngày kham khổ hôm qua.

Nhữngshop gốm Bàu Trúc, Đàng Xem, Đàng Thị Tám đến nhà trưng bày triển lãmhiện nay hàng ngày có khách du lịch  vào ra đang làm cho mỗi đứa trẻsinh ra và lớn lên ở đây ý thức được rằng chúng đang sống mạnh mẽ trênvùng đất di sản. Người ta kể nhiều câu chuyện vui: nghệ nhân làng gốmbây giờ đi khắp thế giới  để biểu diễn  nghề. Người ta tự hào giới thiệugốm cho du khách bằng sự hiểu biết và cảm xúc trực tiếp  của một ngườilàm ra và hiểu “tâm tính” của gốm.

Vàvới bạn, một du khách, còn chần chờ gì không chọn lấy một vài món hàngcho vào ba lô trong một lần ghé qua sau khi tắm trong không gian vănhoá ở cái nôi gốm cổ nhất Đông Dương này.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Bàu Trúc hai chiều thời gian này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Bàu Trúc hai chiều thời gian bạn tại đây.