Một căn bệnh kì lạ ở loài dơi - Bản có dấu.
Mot can benh ki la o loai doi - Bản không dấu.

Tất cả chúng rồi sẽ chết khi đêm xuống. Ông Hicks –một chuyên gia  nghiên cứu  động vật có vú thuộc cơ quan  Bảo vệ môitrường của bang New York  – cho biết: “Dơi không bay vào ban ngàyvà chúng cũng không bay vào mùa đông. Những con dơi mà bạn nhìn thấyngoài kia là những con dơi đang chết”. Dơi sống theo bầy đàn rấtlớn. Trong một thảm họa khốc liệt vào bậc nhất ảnh hưởng đến số lượngdơi ở Hoa Kì, trung bình có đến 90% số dơi ngủ đông trong 4 hang độngvà mỏ tại New York  đã chết từ mùa đông năm ngoái.

Các nhà sinh học nghiên cứu  động vật hoang dã đanglo ngại đến sự sụt giảm đáng kể số lượng  đàn dơi tại 15 hang động vàhầm mỏ trên địa bàn bang New York  cũng như ở các địa điểm  khác thuộcbang Massachusetts và Vermont. Những con dơi chết đều gầy khác thường,một số con còn bị lốm đốm nấm trắng trên mình. Các chuyên gia  nghiêncứu dơi lo sợ căn bệnh có tên Hội chứng mũi trắng đang gieo rắc chết chóc cho những loài vật kiểm soát côn trùng có hại.

Các nhà khoa học  vẫn chưa xác định được liệu nhữngcon dơi bị chết do virus, vi khuẩn, chất độc, tác nhân từ môi trường,rối loạn trao đổi chất hay do nấm. Một số con bị mắc bệnh viêm phổi,nhưng căn bệnh này cùng với dấu hiệu bị nấm chỉ là những triệu chứngthứ yếu.

                                                                                                                 

Những con dơi mắc bệnh kì lạ lốm đốm vết nấm trắng trên mình (Ảnh: Al Hicks)

                                          Paul Cryan – một nhà sinh thái học nghiên cứu  dơi cộng tác với chương trình  Khảo sát địa chất Hoa Kì – cho biết: “Đâycó lẽ là một câu đố hóc búa và cũng kì lạ nhất mà chúng tôi  gặp ở loàidơi. Và cũng đáng chú ý là chúng tôi  hiện vẫn chưa tìm ra được đầumối”. Merlin Tuttle – chủ tịch  nhóm nghiên cứu  và giáo dục quốc tế  Bảo tồn loài dơi tại Austin, Tex., nói rằng: “Nhữnggì chúng tôi  có thể nói được bây giờ chỉ là căn bệnh này là một trongnhững mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với các loài dơi Bắc Mỹ so vớinhững gì chúng tôi  có được qua ghi chép từ trước đến nay. Chúng ta cầnphải luôn thận trọng và hành động  tức thì”

Vào tháng này, ông Hicks đã đưa cả nhóm nghiên cứuthuộc cơ quan  Bảo tồn môi trường  đến nơi ngủ đông của 200.000 con dơinhững năm gần đây, chủ yếu là loài dơi nâu nhỏ (Myotis lucifugus), loàidơi Indiana (Myotis sodalis) có tên trong danh sách động vật bị đe dọaliên bang. Bên cạnh đó còn có sự góp mặt của loài dơi chân nhỏ Myotisleibii có mật độ lớn thứ hai  thế giới.

Hicks đề nghị không công bố vị trí của khu mỏ vì losợ rằng du khách có thể làm lây lan  bệnh dịch, gây hại đến những condơi và cả chính bản thân  họ. Nhưng cũng có những vị khách không cầnphải nghe những lời chỉ dẫn. Hôm trước, ông Hicks đã nhìn thấy tám condiều hâu lượn lờ xung quanh một khu mỏ khác, chờ những con dơi bay rađể chén chúng.

Trong căn hầm ẩm thấp, Hicks cùng mọi người đã đếmsố lượng dơi có mũi trắng trong 100 con và thu được tỉ lệ khoảng 50%.Ông cho biết tất cả những con dơi mũi trắng này chỉ có thể sống đượcđến tháng tư. Hicks là người đầu tiên nghiên cứu  về cái chết ở loàidơi. Theo thông tin  từ phía ông, có tới hơn 10 phòng thí nghiệm tại HoaKì đang cố gắng  tìm câu trả lời cho bí ẩn này.

Tháng 01 năm 2007, một người khai thác mỏ đã thuậtlại một hiện tượng lạ: những con dơi với số lượng  lớn bất thường đã baygần khu vực  cửa vào một cái hang lớn gần Albany. Tháng 03 và tháng 04,hàng nghìn con dơi chết được tìm thấy ở ba cái hang và khu mỏ khác. Mỗihang đều có số lượng  dơi chết hoặc đang còn sống bị nấm chiếm một nửa.

Một hang có số lượng  dơi là 15.584 con vào năm 2005;con số này là 6.735 vào năm 2007; ước tính cho đến mùa đông năm nay sốlượng dơi chỉ còn khoảng 1500 con. Hang khác có số lượng  dơi là 1.329con vào năm 2006 nhưng đã giảm xuống chỉ còn 38 con vào mùa đông nămnay. Một số nhà sinh vật học lo sợ rằng năm nay có thể có đến 250.000con dơi sẽ chết.

Kể từ tháng 09 năm 2007  – thời điểm ngủ đông của dơi bắt đầu, người tađã tìm thấy những con dơi đã chết hoặc đang hấp hối tại 15 địa điểmthuộc bang New York. Hầu hết các địa điểm  này đều có những người đếnthăm đã từng sống tại 4 địa điểm  mùa đông năm trước. Điều đó khiến cácnhà nghiên cứu  nghi ngờ rằng có thể chính con người  đã lây bệnh choloài dơi.

                                                                                                                 

Những con dơi chết trên tuyết một cách bí ẩn (Ảnh: Micheal J.Okoniewski/ The New York  Times)

                                         

Thông tin về căn bệnh từ các bang lân cận vẫn cònrất thiếu thốn. Susi von Oettingen – nhà sinh học nghiên cứu  động vậtbị đe dọa thuộc Ngành cá và động vật hoang dã Hoa Kì – cho biết: “TạiBerkshires thuộc bang Massachusettes, chúng tôi  thu được thông tin  vềnhững con dơi chết tại các địa điểm  mà trước đó chúng tôi  không biết  cóhiện tượng ngủ đông xảy ra. Do đó, có thể trên thực tế tồn tại nhiềuđiểm ngủ đông của loài dơi hơn những gì chúng ta nhận thấy”

Tại Vermont, Scott Darling – một nhà sinh vật họcnghiên cứu động vật hoang dã thuộc Ngành cá và động vật hoang dã – cũngcho biết: “Con số cuối cùng thu được là có khỏang 20 địa điểm  tạiNew York, 4 tại Vermont và 2 tại Massachusetts. Chúng tôi  ước tính sốlượng dơi thuộc những địa bàn bị nhiễm bệnh này khoảng trên dưới500.000 con. Chúng tôi  không thể đếm được những con đã chết, vì chúngđều bay ra ngoài rồi chết ở đó, bên cạnh đó còn rất nhiều con đang hấphối. Chúng tôi  cũng đã nhận được trên 90 thông báo  từ người dân  ởVermont”

Con người có thể không mắc nạn dịch này. Nhưng NewJersey, New York  và Vermont đều khuyên người dân  tránh xa những hangđộng có dơi sinh sống. Du khách đến các hang động, khu mỏ bị nhiễm bệnhbuộc phải được khử trùng quần áo, giày ủng, dây thừng và các dụng cụkhác kể cả chiếc xe chuyên chở.

Một trong những cái hang bị nhiễm bệnh là nơi cư trú khi đông về củamột phần ba đàn dơi Indiana từ Virginia cho đến Maine. Những con dơiIndiana có mũi hồng, mình dài hai inch, và nặng khoảng một phần tưounce (khoảng 7g). Chúng là loài đặc biệt thích sống theo cộng đồngthường tập trung với nhau trong hang với mật độ 300 con trên một fitvuông.

Theo ông Hicks, “thật nực cười là trước thờiđiểm năm ngoái, phần lớn thời gian  tôi bỏ ra là nhằm loại bỏ tên loàidơi ra khỏi danh sách động vật bị đe dọa” kể từ khi số lượng  loài dơi tại bang Indiana tăng lên từ 1.500 con vào những năm 1960 đến 52.000 con.

Bà Von Oettingen cho biết: “Từ góc độ của mộtnhà sinh học, tôi thấy hiện tượng này quả thật là đáng sợ và khủngkhiếp. Nếu chúng ta không thể ngăn chặn nó, chúng ta sẽ phải chứng kiếnsự tuyệt chủng của những loài sinh vật đã có tên trong danh sách và cảnhững loài chưa hề được đưa vào danh sách này nữa”

Cư dân sống gần khu mỏ và hang động trong địa bàn đãthông báo với cơ quan  bảo vệ động thực vật hoang dã của bang đặt tạirất nhiều địa điểm  bị bệnh dịch khi họ phát hiện thấy những con dơichết trong tuyết, bám vào những ngôi nhà hay thậm chí còn đang baytrong bão tuyết.

Các nhà sinh học lo ngại rằng nếu những con dơi đangbị một thứ bệnh truyền nhiễm phát sinh từ trong hang hoặc đâu đó lấy đisinh mạng, thì căn bệnh đó có thể phát tán rất nhanh bởi loài dơithường di cư hàng trăm dặm về nhiều hướng đến nơi sinh sống vào mùa hècủa chúng – những nơi đó còn được gọi là nơi dành cho các bà mẹ. Tạiđây, những con dơi cái sẽ sinh một con dơi con mỗi năm, góp thêm mộtthử thách cho vấn nạn sụt giảm số lượng. Theo ông Hicks, những con dơicái đang chăm sóc con non có thể ăn lượng côn trùng một ngày bằng mộtnửa trọng lượng của nó.

                                                                                                                 

Nhà sinh vật học Ryan von Lindin (cùng với Tina Kelley/ The New York  Times) tại một khu mỏ thuộc Adirondacks (Ảnh: Al Hicks)

                                         

Các nhà nghiên cứu  từ các cơ quan  như Viện kiểm soátvà phòng chống bệnh dịch, Trung tâm  chăm sóc sức khỏe  động thực vậthoang dã quốc gia  thuộc chương trình  Khảo sát địa chất Hoa Kì, Đại họcBoston, cơ quan  Y tế bang New York  và thậm chí cả Thế giới  động vậtthuộc Disney  cũng quan tâm  đến vấn đề. Một số đưa ra ý tưởng chăm sócnhững con dơi hoang dã gầy mòn nhằm giúp chúng tồn tại trong những tuầncuối trước khi xuân đến. Một số lại muốn cài những cái cảm biến nhiệtđộ trên mình con dơi để kiểm soát mức độ thường xuyên chúng thức dậy.Số khác thì lại tạo những hình ảnh  thân nhiệt của những con dơi ngủđông.

Các nhà nghiên cứu  khác lại băn khoăn liệu có phảinhững loại thuốc trừ sâu  mới được giới thiệu  có liên quan đến virusWest Nile nguy hiểm hàng đầu cũng đóng góp vào đại dịch này hay không.Ngoài ra, hướng chú ý của họ cũng tập trung vào chất độc hoặc nguồnthức ăn của loài dơi đang giảm đáng kể.

Tiến sĩ Thomas H. Kunz – giáo sư sinh học thuộc Đạihọc Boston  – nói rằng cấu tạo cơ thể của loài dơi cũng sẽ được nghiêncứu, một phần là để xác định tỉ lệ lớp mỡ trắng và mỡ nâu. Thú vị hơnlà nhằm nghiên cứu  lớp mỡ màu nâu nằm giữa hai xương dẹt ở vai của dơicó vai trò giúp chúng giữ ấm khi chúng bắt đầu tỉnh giấc vào tháng 04sau thời gian  ngủ đông kéo dài. Tiến sĩ Kunz cho biết: “Dường nhưnhững con dơi mũi trắng không có đủ lớp mỡ cần thiết, dù là nâu haytrắng, để có thể thức dậy. Chúng chết ngay tại chỗ ngủ của mình, vàchúng không có khả năng để thoát ra khỏi trạng thái mê mệt”

Các máy quay  của nhóm nghiên cứu  đã cho thấy nhữngcon dơi trong hang bị đánh thức phải mất nhiều giờ hơn để tỉnh, mỏAdirondack cũng gặp trường hợp như thế. Tiến sĩ Kunz nhấn mạnh rằng nếudơi cái trở nên quá gầy mòn, nó sẽ không có đủ hooc-mon cần thiết đểthúc đẩy quá trình rụng trứng và sinh sản. Trong quá trình tìm kiếmnguyên ngân gây ra đại dịch, các nhà nghiên cứu  đã bị cản trở do thiếukiến thức ranh giới về các thói quen ví dụ như những con dơi nên tăngtrọng lượng thêm bao nhiêu vào mùa thu, chúng ngủ đông ở những chỗ nàovà có bao nhiêu con dơi sống trong khu vực.

Tiến sĩ Elizabeth  Buckles – trợ lý giáo sư tại Cornell đồng thời là cộng sự trong nghiên cứu  về dơi – cho biết: “Chúngtôi sẽ phải tìm hiểu rất nhiều về loài dơi theo một phương thức toàndiện mà có rất ít loài động vật được nghiên cứu  kĩ càng như thế. Mặc dùviệc nghiên cứu  là tốt. Nhưng thật không may lại phải tiến hành trongtình cảnh như thế này”

Số lượng dơi chết quá lớn gây ảnh hưởng đến cả hiệuquả kinh tế. Một nghiên cứu  về loài dơi không đuôi Brazil  tại tây namTexas cho thấy với sự góp mặt của mình, những con dơi đã tiết kiệm  chonông dân trồng bông từ 1/8 đến 1/6 giá trị  mùa màng nhờ ăn những côntrùng có hại. Ông Darling, nhà sinh học nghiên cứu  động thực vật hoangdã tại Vermont, phát biểu: “Logic chỉ ra rằng khi nửa triệu condơi có khả năng biến mất trong khu vực  này thì sẽ xuất hiện hiện tượngphân nhánh về sự phong phú của côn trùng trong mùa hè tới”

Khi ông Kicks đi sâu vào trong hang, mật độ nhữngcon dơi treo mình trên vòm hang tăng lên. Giống như những chùm quả, nằmtĩnh lặng đến nỗi trông chúng dường như đã chết. Ở một số nhóm đôngđúc, chỉ có những cái mũi hay khuỷu tay động đậy. Một số con còn vòngcánh xung quanh con gần nhất với nó. Cái bụng trắng của chúng chúcxuống dưới. Khi chúng tỉnh dậy, chúng phát ra một âm thanh chói taigiống như ai đó nghiến răng vậy.

Thềm hang không có xác con vật chết. Theo ông Hicks, những con gấu trúcbắc Mỹ đã đến và ăn những cái xác này. Chúng rắc những viên đá dọc theodấu chân của chúng. Sau sáu giờ đồng hồ  ở trong hang để lấy mẫu vật,đếm những con dơi mũi trắng và chụp ảnh, Hicks cho biết đối với ông,tìm hiểu để có một bức tranh toàn diện cũng là một dạng biện pháp. Ôngcho biết: “Tôichỉ nghĩ là tôi sẽ không bao giờ được thấy cảnh tượng này một lần nữa.Chúng ta là những người cuối cùng được chứng kiến một số lượng  dơi lớnđến thế trong cuộc đời mình"

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Một căn bệnh kì lạ ở loài dơi!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Một căn bệnh kì lạ ở loài dơi này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Một căn bệnh kì lạ ở loài dơi bạn tại đây.