"Giữa căn phòng trong ngôi nhà tôi ở Tây Ban Nha, là một kệ sách lớn. Còn trong hầu hết ngôi nhà ở Việt Nam  của các bạn, trung tâm  của căn phòng là chiếc ti vi màn hình  phẳng to đùng".

Liên tưởng của ông Antonio  Berebguer, Bí thư thứ nhất phái đoàn châu Âu  tại Việt Nam  tại cuộc tọa đàm Đọc: thói quen hay văn hóa, diễn ra tại TP.HCM ngày 13/5 vừa qua, vừa thú vị vừa chua chát.

Ông Antonio  còn dẫn tiếp câu chuyện người dân  Mông Cổ, đất nước  mà theo ông, có trình độ phát triển chậm, tỷ lệ người mù chữ cao, nhưng trong căn lều của những người du mục rày đây mai đó, đều có kệ sách nằm ở vị trí trung tâm, lưu giữ những cuốn sách  viết về tổ tiên, cha ông họ.

"Sách đối với họ là thứ quý giá, thiêng liêng - ông Antonio  nói - tôi đến Mông Cổ đã lâu, nhưng đến giờ này tôi vẫn còn ấn tượng về hình ảnh  những giá sách đó".

Trong khi đó, ở Việt Nam, đất nước  đang phát triển, người ta đã từng phải tổ chức nhiều cuộc hội thảo, tọa đàm nội dung  tương tự cuộc tọa đàm này để loay hoay trả lời những câu hỏi  người Việt  có thích đọc sách, có thói quen đọc sách, có văn hóa đọc sách v.v... hay không.

Theo GS.TS Chu Hảo, văn hóa đọc hình thành từ thói quen đọc, việc lựa chọn loại sách và kỹ năng đọc: "Thói quen ấy phải được dạy từ thuở mẫu giáo nhưng cả nền giáo dục của chúng ta đã bỏ qua. Nhỏ không đọc thì lớn lên, sinh viên  không tiếp cận sách, chỉ đọc những thứ để đi thi, trong khi chương trình  thi lại còn có nhiều cái vô bổ".

Trong những câu chuyện về văn hóa đọc ở Việt Nam, internet  là đối tượng thường xuyên được mang ra chỉ trích và... đổ lỗi. Ông Antonio, một "tín đồ" của sách cũng cho rằng, lướt mạng thì chỉ lĩnh hội được chừng 20% thông tin, kiến thức, không thể đọc hết, đi sâu suy nghĩ và thẩm thấu. 

Do đó, không khó hiểu khi ngay cả người ăn ngủ với máy tính  - Bill Gate qua lời kể của GS Chu Hảo trong một lần diện kiến, đã khuyên giới trẻ  Việt Nam  bốn điều, trong đó có "đọc sách là một kỹ năng cơ bản".

Bà Tôn Nữ Thị Ninh, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban  đối ngoại của Quốc hội đưa ra quan điểm  thoáng: "Nếu giới trẻ  mê lướt web  mà đọc trên ấy các tác phẩm  của Shakespeare chẳng hạn, thì quá tốt ấy chứ. Việc đọc ở đây là như nhau, chỉ khác phương tiện".

Viện trưởng Viện Goethe tại Việt Nam  cũng lạc quan: "Người ta nói giới trẻ  Việt Nam  ngày nay chỉ thích lướt web, còn chuyện cầm một cuốn sách  lên đọc là lỗi thời, là chán ngấy. Tôi thì không lo lắng  lắm về chuyện này. Chúng ta vẫn còn rất nhiều người mê đọc sách. Vấn đề là chúng ta phải nhân rộng thói quen đọc sách, đưa sách tiếp cận với độc giả nhiều hơn".

Tuy nhiên, từ góc nhìn ngược lại của những người tiếp nhận sách và bị xem là lười đọc, không có văn hóa đọc sách, một cử tọa trẻ cho rằng: "Tôi đi làm lương bổng cũng thuộc loại khá, nhưng cũng chỉ thường chờ sách giảm giá để mua, và cũng chỉ mua số lượng  vừa phải. Vậy thì sinh viên, đa số sinh hoạt bằng tiền gia đình, lấy tiền đâu để mà mua sách, mà tham gia cái văn hóa đọc ấy?".

Thế nên, ông Giản Tư Trung, Hiệu trưởng  trường doanh nhân Pace, phải thốt lên: "Chúng ta quyết liệt đưa sách vào cuộc sống, nhưng liệu người ta có quyết liệt tiếp nhận hay không?".

"Tôi không dám nói là lớn hay nhỏ, nhưng rõ ràng thói quen đọc, văn hóa đọc của chúng ta đang có vấn đề" - GS.TS Chu Hảo nói. Nhà nghiên cứu  triết học Bùi Văn Nam Sơn bồi thêm: "Có câu ngạn ngữ: Gieo ý tưởng, gặt hành động, gieo hành động, gặt thói quen, gieo thói quen, gặt tính cách, gieo tính cách, gặt số phận. Vậy muốn thay đổi thói quen, phải thay đổi hành động. Chúng ta cần phải hành động  ngay trước khi quá trễ".

Bạn có ý kiến gì về bài viết Văn hóa đọc, cuộc tranh luận không có hồi kết này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Văn hóa đọc, cuộc tranh luận không có hồi kết bạn tại đây.