Đó là trăn trở của bác sĩ (BS) Đỗ Gia Cảnh - Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương (VSDTTƯ) - Người vừa được Viện Tiểu sử Quốc tế  Hoa Kỳ  (ABI) bầu là "Nhân vật của năm 2008" trong lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khoẻ.

Quan trọng hóa vấn đề yêu cầu tài chính?

Có ý kiến cho rằng ngành Y tế dự phòng đang quan trọng  hoá vấn đề dịch bệnh vì muốn Nhà nước  tăng cường kinh phí?

Đó là hai vấn đề. Ngành Y tế dự phòng có quan trọng  hoá vấn đề thì cũng không nằm ngoài mục đích nâng cao ý thức của cộng đồng  trong phòng và chữa bệnh. Để thay đổi phong tục, tập quán của người dân  cần có quá trình lâu dài chứ không phải tống tiền vào là được.

Ví dụ, chỉ riêng tuyên truyền cho thói quen ăn chín uống sôi, rửa tay trước ăn, chúng ta đã làm mấy chục năm nay rồi. Vậy mà cách đây không lâu, khi chúng tôi  tiến hành đánh giá  thói quen người dân  ven biển miền Trung, tỷ lệ người uống nước lã vẫn chiếm 70% - 80%.

Theo ông, mức kinh phí hàng nghìn tỉ đồng mà Nhà nước  dành cho ngành Y tế dự phòng hiện nay đã đủ chưa? Có nên tăng cường nữa không?

Trong điều kiện hiện nay thì chả có ngành nào nói đủ cả, ngành nào cũng kêu thiếu (?!)

Riêng ngành Y tế dự phòng, nếu như chỉ tăng kinh phí mà không có những người được đào tạo  bài bản, am hiểu về chuyên môn phòng dịch thì bao nhiêu tiền cũng không đủ!

Nghiên cứu khoa học  kiểu VN độc nhất vô nhị

32 năm làm khoa học  hẳn cho ông nhiều kinh nghiệm  trong vấn đề hợp tác quốc tế. Đã bao giờ ông bị "mắc bẫy", hay nói cách khác là bị lợi dụng chất xám?

BS Đỗ Gia Cảnh là nhà khoa học  có uy tín trong nước và quốc tế. Ông đã tham gia nhiều công trình nghiên cứu, sản xuất vắcxin tại Việt Nam  và đã hợp tác với các tổ chức quốc tế  triển khai thành công  nhiều chương trình  chăm sóc sức khỏe cộng đồng  tại Việt Nam  như: phòng chống tiêu chảy, nghiên cứu  và thực nghiệm vắcxin mới, đưa vắcxin đến với trẻ em, học sinh, nhân dân vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa.

Hiện ông là Phó Tổng Thư ký  Hội Y tế Dự phòng Việt Nam, Hội viên Liên đoàn Y tế Công cộng  Hoa Kỳ, Hội viên Liên đoàn Y tế Cộng đồng  Thế giới.

Ông đã có 32 công trình khoa học  được đăng tải trên các tạp chí  nổi tiếng thế giới  và ứng dụng vào thực tế.

Tôi rất ít đi nước ngoài  dài ngày, nhưng luôn phối hợp chặt chẽ với bạn bè  quốc tế  qua các phương tiện như: internet, điện thoại, fax... công việc  rất trôi chảy. Trong thời đại toàn cầu  hoá này, không một cá nhân  nào có thể hoàn thiện một đề tài lớn mà phải biết phối hợp tranh thủ thông tin, chất xám, đừng ngồi đợi để xin xỏ hay hỗ trợ. Có lẽ quan niệm vậy nên tôi chưa gặp vấp váp gì cả.

Các công trình nghiên cứu  khoa học  của ông thường liên quan đến các Viện nghiên cứu  khoa học  của Mỹ. Trong khi Viện VSDTTƯ - nơi ông làm việc  - lại có tiền thân là Viện nghiên cứu  của Pháp và rất nhiều đồng nghiệp của ông thích hợp tác với các nhà khoa học  Pháp?

Tôi khâm phục các nhà khoa học  Mỹ. Khi họ đã quyết điều gì thì không một sức mạnh hay thế lực nào có thể ngăn cản được họ. Bài học lớn nhất của họ mà tôi có được là các đề tài nghiên cứu  của họ hết sức thực tế không có đề tài nào mà không gắn thêm phần kinh tế  - y tế.

Đó có phải là bài học mà chúng ta phải học tập, bởi hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu  tốn kém nhiều tỷ đồng  nhưng cuối cùng đắp chiếu hoặc chỉ đem ra giới thiệu  rồi "cất"?

Chả có kiểu nghiên cứu  nào như ở Việt Nam, vừa đá bóng vừa thổi còi. Một đề tài cán bộ khoa học  vừa nghiên cứu  lại vừa tự giám sát, tự xử lý số liệu, rồi hội đồng đạo đức đề tài duyệt lại là cán bộ phụ trách của chính cơ quan  mình, thế thì làm sao chấp nhận được, ai tin?

Đây cũng là nguyên nhân  giải thích hiện tượng lực lượng giáo sư ở nước ta rất hùng hậu nhưng số công trình nghiên cứu  khoa học  được thế giới  công nhân  và được ứng dụng rất ít ỏi.

Không sợ thiếu việc, chỉ sợ thiếu tài

Đánh giá của ông về các nhà khoa học  trẻ Việt Nam  hiện nay?

Rất đáng trân trọng, chúng ta đang có một lớp nhà khoa học  trẻ đã được đào tạo  bài bản ở trong nước và quốc tế. Họ dám nghĩ, dám làm, dám đòi hỏi. Đó là điều nổi trội so với thế hệ xưa của chúng tôi. Chính họ sẽ góp phần không nhỏ làm thay đổi nền khoa học  nước nhà. Tuy nhiên, để thành công  nhanh hơn nữa, các nhà khoa học  trẻ cần cọ xát quốc tế  nhiều hơn, tự tin hơn khi giao tiếp với thế giới.

Đã từng nghe không ít lời kêu ca của các nhà khoa học  trẻ về sự bất công ở nơi làm việc. Thù lao mà họ có được quá ít so với công sức bỏ ra?

Những người kêu ca chưa chắc đã là những người giỏi thực sự. Sự thực là các nhà khoa học  trẻ thành đạt và giàu có ở Việt Nam  ngày càng nhiều. Xã hội  bây giờ sòng phẳng lắm, không sợ thiếu việc, chỉ sợ anh thiếu tài thôi.

Tuy nhiên, tôi có một điều đúc kết từ cả quãng thời gian  làm khoa học  của bản thân: Cuộc đời không phải chỉ là sự nghiệp, tiền bạc  mà cần có cả tình người. Mà làm người thì khó lắm!

Cảm ơn Bác sĩ!

Bạn có ý kiến gì về bài viết “Tiền nhà nước có khi bị phung phí!” này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết “Tiền nhà nước có khi bị phung phí!” bạn tại đây.