Điều gì đã xảy ra với Microsoft?” Microsoft  đang có “bệnh ”, ông Thành Nghĩa - Trưởng ban tư vấn Hội Marketing Việt Nam  (VMA) “tiên đoán” như vậy trong buổi hội thảo “Chẩn bệnh quản trị  các Doanh nghiệp  Việt Nam” do VMA tổ chức vừa qua.

Bất kể doanh nghiệp  nào, dù lớn hay nhỏ, dù thành công  hay đang rất thành công  cũng ẩn chứa bên trong những mầm bệnh của quản trị. Với kinh nghiệm  tư vấn hơn 50 doanh nghiệp  trong và ngoài nước, đã từng đóng vai trò CEO  cho một số công ty, 2 "bác sĩ" (ông Thành Nghĩa & ông Phụng Hào thành viên  lãnh đạo Ban tư vấn VMA) muốn chuyển tải những băn khoăn, bức xúc đã đúc rút của mình để bày tỏ cùng các Doanh nghiệp  tham dự:

Ông Thành Nghĩa cho biết: Trong một lần gặp gở để tìm hướng tư vấn cho một Công ty  sản xuất bao bì có trong tay một số vốn đáng kể vài trăm triệu đô la ông giám đốc  cho chúng tôi  một bài toán như đánh đố: các anh hãy chỉ cho tôi một hướng đi. Câu chuyện này đã làm anh em  trong Ban tư vấn hết sức ngạc nhiên  xen lẫn thất vọng.

 Một người tự hỏi không biết  sẽ phải làm gì với doanh nghiệp  và ông giám đốc  này? ông sao quá mạo hiểm và thờ ơ khi có thể bỏ ra hàng trăm triệu đô la mà không biết  mình là ai và mình sẽ làm gì? Chúng tôi  kết luận: “Không có chiến lược".

Câu chuyện doanh nghiệp  thiếu chiến lược là câu chuyện dài, không thể kể hết. Trong quá trình tư vấn, ông Nghĩa đã thống kê  được rằng có đến 85% Doanh nghiệp  Việt Nam  (DNVN) không có chiến lược hoạt động  quá hai năm. Hầu hết họ chỉ xác định sản phẩm  hoặc dịch vụ  của mình là gì, khi khách hàng  yêu cầu, doanh nghiệp  vô tư" cung cấp như những người rất giỏi chuyên môn.

 Một năm sau nhìn lại ôi thôi không biết  doanh nghiệp  mình đang ở đâu, sản phẩm  thực thụ của mình là gì và con số kết quả kinh doanh  sao vẫn còn buồn thế, mặc dù đã cố gắng  hết sức trong công việc.

Vậy bệnh" quan trọng  đầu tiên doanh nghiệp  không nên mắc phải, đó là phải xác định mình là ai? Và sẽ trở thành người như thế nào trong tương lai gần và tương lai xa hơn nữa

Quy định sản xuất hay cung cấp dịch vụ  sẽ chỉ ra rất rõ ràng rằng: mỗi nhân viên, phòng ban sẽ hoạt động, kiểm tra và báo cáo như thế nào cho có hiệu quả.

 Theo lý thuyết, nếu xây dựng  được đúng quy trình  đó, con người  trong tổ chức làm việc  sẽ rất nhịp nhàng, ăn ý. Bài học thành công  của mô hình Quản lý chất lượng  đồng bộ TQM (Toàn Quality Management) tại Nhật Bản  hay hệ thống  quản lý và đo lường chất lượng  ISO  đã chứng minh rất rõ hiệu quả vô hình của nó.

Tuy nhiên, tại nước ta khi xu thế hô hào áp dụng ISO  được đẩy lên cao trào thì thực chất mô hình này có làm đúng theo tinh thần của nó hay không Thực tế đã quá rõ:

Các DNVN làm việc  rất tùy hứng, không trật tự, và không tự chịu trách nhiệm cho phần việc của mình. Mạnh ai nấy làm, ganh đua tranh giành để rồi hiệu quả là thước đo của chung. Tôi cũng đóng góp một phần nhưng không rõ đó là phần nào.

Ảnh hưởng dây chuyền  theo hệ thống  đó, những người làm quản trị  cũng quên luôn quy trình  kiểm tra, báo cáo. Hiệu quả công việc  được hiểu là đã hoàn thành còn chất lượng  đạt yêu cầu đến đâu doanh nghiệp  không hề có một tiêu chí nào có thể đo lường được.

Và cuối cùng không có cơ sở nào cho việc xây dựng  những bài học kinh nghiệm  đắt giá về sau. Ta cứ làm rồi ta sửa. Như vậy, doanh nghiệp  đã mắc thêm một 'lệnh bệnh" hiểm nghèo trong kinh doanh  - "Không có quy trình  sản xuất”.

Ông Lý Trường Chiến -với tư cách là đại diện VMA tham dự trong buổi hội thảo cũng đã góp ý một định nghĩa rất hay về "thông lượng của doanh nghiệp" ông ví thông lượng như một nút thắt cổ chai.

 Nước đang chảy đều gặp phái bộ phận nào có thông lượng bé nhất cổ chai), tự động năng suất lao động  cuối cùng của doanh nghiệp  cũng sẽ giảm theo.

Vì vậy, doanh nghiệp  cần xác định được cho mình một quy trình  làm việc, sản xuất và quản lý hợp lý, rõ ràng. Từ đó, doanh nghiệp  chắc chấn sẽ dễ tìm ra bộ phận nào có "thông lượng" thấp để thông ống cho toàn bộ hoạt động  của doanh nghiệp”

Lại là một hậu quả nữa từ "không có quy định": những con số kinh doanh, thống kê  về tài chính  ghi nhận thiếu, hoặc không chinh xác để tìm ra điểm khuyết", đánh giá  chu trình hoạt động kinh doanh  của doanh nghiệp.

Thông thường, khi bắt đầu công tác  tư vấn cho một đơn vị, các nhà tư vấn thường đi một vòng, tiếp xúc, ghi nhận thông tin  từ tất cả thành viên  trong tổ chức. Tiếp đến đánh giá  quá trình và tiềm năng dựa trên các con số nhất định (tất nhiên là do doanh nghiệp  cung cấp) để xác định hiệu quả kinh doanh.

 Tuy nhiên, do "quy trình sản xuất không hoàn hảo, thiếu minh bạch" trong các chứng từ sổ sách tài chính, nhà tư vấn không thể có đủ thông tin  để giải quyết vấn đề. Và cuối cùng đành phải kết luận, vấn đề nằm ở đâu đấy trong tổ chức, nhưng thực tế nhìn chung các bộ phận đều có "bệnh".

Một điểm nữa của sự thiếu minh bạch về tài chính  sẽ làm mọi người hồ nghi lẫn nhau trong cùng một tổ chức.

Sếp giấu giếm con số với nhân viên  là tự giảm đi quyền được biết, được hiểu và được thông cảm  cùng doanh nghiệp  của họ. Tất nhiên, những cái được coi là bí mật kinh doanh  không phải bàn ở đây mà những bí mật tài chính  cần được xem như là bí quyết, là "bùa" để giám đốc  tìm ra phương cách quản lý, giải quyết Công ty  vượt qua khó khăn, qua khủng hoảng chứ không phải chỉ là các con số mơ hồ.

Nếu như được công khai, minh bạch về tài chính  các nhân viên  sẽ thônga cảm cùng với cấp trên về thời kỳ khó khăn, thắt lưng buộc bụng, từ đó nhân viên  tự khắc sẽ cố gắng  phấn đấu để vượt qua.

 Đó là một ví dụ rất giá trị  cho thấy tầm quan trọng  của sự minh bạch trong tài chính  doanh nghiệp

Trong các buổi hội thảo trước do VMA tổ chức cũng đã có rất nhiều câu hỏi  và vấn đề được bàn cãi xung quanh vấn đề nhân sự: thực trạng thừa mà vẫn thiếu như hiện nay".

 Các Công ty  luôn có mơ ước họ sẽ tìm được một vị cứu tinh với một lý lịch trích ngang bài bản để có thể vực dậy toàn bộ doanh nghiệp  mình, đưa doanh nghiệp  mình cất cánh, thông qua các dịch vụ  săn đầu người (headhunter).

Điều đó đúng, các nhà tư vấn kết luận, song  sự đúng phải nằm trong phạm trù phù hợp: có nghĩa là nhân sự mới phải thực sự "hợp" với doanh nghiệp  về nhiều mặt: cái tâm, cái đức và cái tài, ông Nghĩa cho rằng:

Các Công ty  nghĩ rằng nên tìm một chuyên gia  nước ngoài  về điều hành Công ty  Việt Nam  là rất sai lầm, bởi họ không hề biết về bản chất  Việt Nam, không thông thạo tiếng Việt  và đó là những rào càn rất lớn trong kinh doanh, ông cho rằng sẽ lý tưởng hơn nếu có thể chọn những Việt kiều có tâm, có đức. Họ hội đủ kiến thức  từ các nước phát triển  mà không phải mất nhiều thời gian  để thích nghi, để làm quen với văn hóa và tiếng Việt.

Rất nhiều trường hợp tại các Công ty  săn đầu người như PriceWaterHouse, Enrt & Young cho hợp thấy: "Nhân tài đang là một vấn nạn". Câu đầu tiên khi được hỏi, ứng viên sẽ hỏi rằng: “Tôi sẽ được trả bao nhiêu ?

 Những lợi ích khác của tôi là gì?” mà họ không nghĩ sẽ có một cách tiếp cận khác thông minh  hơn: “ Tôi sẽ cố gắng  hết sức để mang về doanh thu  là 1 tỷ USD…”

Cũng chính từ cách rập khuôn sáo rống, một bộ máy tổ chức không phù hợp cũng dược các doanh nghiệp  du nhập vào Công ty  mình mà không có sự lý giải. Rút cuộc lại một sự không phù hợp nữa sảy ra, Công ty  cảm giác có sự trùng lắp, chỗ dư, chỗ thiếu mà không biết  nguyên nhân  do từ đâu.

 Và thế là quy trình  sản xuất kinh doanh  bị gãy đổ theo những cải tổ điên rồ.

Marketing cũng lại là một vấn nạn nữa trong bách bệnh quản trị  doanh nghiệp. Nhà nhà làm marketing, người người làm marketing, doanh nghiệp  cũng vậy. Họ thấy đối thủ  mình làm, mình không làm là mình yếu thế.

 Do chiến lược và kiến thức  định vị thị trường
yếu, sản phẩm  tự dưng chuyển thể sang một hình ảnh  lạ lùng không nhất quán. Và đặc biệt chưa doanh nghiệp  nào thực hiện đo lường hiệu quả của hoạt động  marketing sau khi thực hiện.

Tiền vẫn tốn mà hiệu quả không biết  được bao nhiêu.

Tóm lại, bệnh doanh nghiệp  là một hiệu ứng dây chuyền, bệnh chỗ này sẽ rất dễ lây lan  sang các chỗ khác. Vì vậy ông Lê Phụng Hào rút thành một hình ảnh  khái quát rất “đắt” dành cho doanh nghiệp:

 "Không sợ bệnh, chỉ sợ thấy bệnh mà không chữa, bệnh trở thành tật lúc đó vô phương cứu chữa"

Bạn có ý kiến gì về bài viết Bách bệnh quản trị doanh nghiệp này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Bách bệnh quản trị doanh nghiệp bạn tại đây.