Ông đã gắn bó với bờ kênh, thửa ruộng, quen với mùi lúa chín mỗi độ tới mùa. Mái tóc đã lốm đốm ngả màu, nhưng ông và những nông dân  ở đây có được chỉ là cái vòng luẩn quẩn nghèo khó quanh thửa ruộng, góc vườn.

Ở tuổi xế chiều, ông đã viết một bức thư gửi cho Thủ tướng  trình bày những nỗi khó khăn và nguyện vọng của người nông dân  trong thời buổi "bão giá” lao đao này.

* Vì sao ông viết thư gửi Thủ tướng  "kể khổ"?

- Ông Lê Văn Lam: Nhà tui không đến nỗi nào nhưng những nông dân  khác thì khổ lắm. Ở quê tui, hầu hết nông dân  đều mắc nợ ngân hàng. Hạt lúa chỉ giúp họ không đói chứ không làm họ hết nghèo. Hết vụ gặt, nông dân  chen lấn nhau ở ngân hàng  nông nghiệp  để trả nợ. Trả xong nợ cũ lại vay mới để đầu tư  làm vụ kế tiếp.

Ở đây có đến 95% người dân  vay ngân hàng  để sản xuất theo kiểu ăn trước trả sau như thế. Trúng mùa, trúng giá một năm thì người dân  có thể trả hết nợ nhưng làm lúa bấp bênh lắm, năm được năm mất. Năm rồi lúa bị vàng lùn, lùn xoắn lá thất mùa, một số người bị ngân hàng  hóa giá nhà. Muốn khất nợ cũng không được, với lại không dám khất. Mất uy tín, mùa sau ngân hàng  không cho vay lấy tiền đâu đầu tư  sản xuất? Thế là nhiều gia đình  đành bấm bụng đi vay nóng bên ngoài để trả nợ ngân hàng.

Vụ rồi giá lúa tương đối cao nên người dân  cũng đỡ khổ. Lâu lắm rồi người dân  mới bán được giá lúa cao, nhiều người khá hơn nhưng giá cả tăng cao, giá lúa như vậy nông dân  vẫn không còn lời bao nhiêu. Nông dân  chỉ biết cắm đầu vào làm mà chưa biết vụ tới giá lúa bao nhiêu, lỗ lãi thế nào. Nhà ai chỉ có dưới năm công ruộng thì khó mà nuôi được hai đứa con ăn học, nếu không làm thêm nghề gì khác. Có lẽ vì thế mà ở đây có rất ít con em học quá bậc phổ thông. Cả trăm thứ chi tiêu đều chờ vào hạt lúa. Vì vậy cái nghèo cứ luẩn quẩn quanh nông dân.
* Nông dân  bao đời nay vẫn thế, vẫn luôn vất vả. Phải chăng ông muốn chia sẻ  điều gì khác?

- Tụi tui cực quen rồi, có gì mà than, nhưng có những điều bất công làm tui bức xúc lắm. Hiện nay giá gạo xuất khẩu  1.000 USD/tấn thì giá lúa chí ít cũng phải 8.000 đồng/kg, nhưng thực tế chỉ có 5.400 đồng/kg. Phần chênh lệch này đi vào túi ai? Việc Thủ tướng  chỉ đạo ngừng xuất khẩu  gạo đã tạo điều kiện cho các doanh nghiệp  nhân cơ hội này tung tiền mua lúa vào với giá thấp để sau đó khi có lệnh xuất, họ sẽ xuất với giá cao. Họ làm ruộng, cấy lúa trên lưng người nông dân  chúng tôi, nông dân  mấy chục năm làm lúa cũng chỉ đủ ăn là mừng, trong khi các doanh nghiệp  ngồi mát mà thu tiền tỉ.

* Vậy sao nông dân  mình không trữ lúa, chờ giá lên?

- Nông dân  không có khả năng để trữ lúa vì phải bán để trả tiền vay ngân hàng, đầu tư  cho vụ mới. Lúa đem về nhà chưa ấm chỗ đã bị ngân hàng  tới đòi, các chủ cửa hàng vật tư đến nhắc nhở số tiền nợ vụ vừa rồi. Chỉ có các doanh nghiệp  mới có tiền để trữ lúa, chờ giá cao. Ngay thời điểm bây giờ, nếu quyết định  tiếp tục xuất khẩu  gạo thì người dân  chắc cũng không được lợi gì. Hiện tại nông dân  bị các doanh nghiệp  chèn ép quá nhiều.

* Vậy ông muốn gửi gắm điều gì từ lá thư này?

- Tui theo dõi Quốc hội họp, cũng có nhiều ý kiến nói thay cho nông dân  tụi tui nhưng không biết  có thay đổi gì không. Tui là nông dân, tiếng nói có lẽ sẽ không có trọng lượng mấy nhưng có câu châm ngôn: thà bật một que diêm còn hơn ngồi nguyền rủa bóng tối, nên tui phải nói. Nói để người ta hiểu được nỗi khổ và sự không công bằng của người nông dân. Tui đề nghị Chính phủ  tùy vào giá trên thị trường  mà qui định giá sàn mua lúa cho nông dân. Phần lời nên chia đều theo các tỉ lệ cho nhà xuất khẩu, doanh nghiệp  làm hàng, phần còn lại phải mua lúa giá cao cho nông dân. Có như vậy, nông dân  mới đỡ phần thiệt thòi, cuộc sống  mới được cải thiện bởi họ sống chỉ nhờ vào cây lúa vốn quá bấp bênh.

* Ông có thể nói một chút về gia đình  mình?

- Tui hiện có sáu người con và tất cả đều sống tại quê bằng nghề nông. Cha mất khi tui mới 3 tuổi, một mình mẹ làm ruộng nuôi mấy anh em  tui khôn lớn. Hồi đó, tui học xong lớp 5 trường làng thì nghỉ học ra ruộng mò cua, bắt ốc phụ mẹ. Lớn lên, tích góp nhiều năm, tui mua được hơn 10 mẫu ruộng. Đại gia đình  tui hiện có tổng cộng 17 người con, cháu và đều sống nhờ vào 10 mẫu ruộng này. Vào mùa mưa (vụ hè thu), việc thu hoạch lúa rất khó khăn và lúa thường bị mộng do không phơi được nên tui sắm một cái lò sấy để sấy lúa ở nhà. Khi đã xong lúa nhà, tui mua lúa tươi của người dân  về sấy và bán lại cho thương lái. Công việc  đó cải thiện thu nhập  cho gia đình. Lúc trước tui cũng đi ghe mua lúa bán lại cho các nhà máy  xay xát được hơn 10 năm, nhưng rồi lỗ lã nên mấy năm nay bán ghe, không đi nữa, chỉ làm lúa thôi.

* Xin cảm ơn ông.

Kính gửi Thủ tướng  Chính phủ

Trước những khó khăn mà người nông dân  đã và đang gặp phải, tôi xin thay mặt những người nông dân  trình bày với Thủ tướng  những khó khăn cũng như nguyện vọng của người nông dân, rất mong Thủ tướng  và Chính phủ  thấu hiểu nỗi khổ của người nông dân. 

Giá cả vật tư nông nghiệp  luôn tăng cao, tính từ năm 2007  thì giá phân bón đã tăng đến trên 200%. Chi phí sản xuất tăng là thêm một gánh nặng trên vai người nông dân. Chúng tôi  mong Chính phủ  quan tâm  và có chính sách phát triển sản xuất phân bón trong nước để không phụ thuộc vào nguồn phân bón nước ngoài.

Người nông dân  luôn phải lao đao về việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khi thì đào ao nuôi cá, lúc thì bỏ ruộng trồng bắp nhưng hầu như không mang lại hiệu quả, cũng vì người nông dân  thiếu kiến thức  về thị trường  cũng như kỹ thuật  sản xuất. Nếu được, Chính phủ  nên xây dựng  một kênh truyền hình  dành riêng cho nông dân  để phổ biến cho người nông dân  các kiến thức  về thị trường, kỹ thuật  sản xuất, định hướng phát triển và những thông tin  cần thiết.

Do hầu hết chi phí sản xuất đều phải vay nợ nên nông dân  không thể trữ lúa chờ giá tăng, tâm trạng chúng tôi  hiện giờ như đứa trẻ đứng trước mâm cỗ mà không được ăn. Hi vọng Chính phủ  có chính sách để doanh nghiệp  mua lúa cho nông dân  với giá hợp lý nhất. 

Hạt gạo được tạo ra bằng chính mồ hôi, công sức và đôi khi cả nước mắt của những người nông dân  nghèo khó như chúng tôi. Hằng ngày chúng tôi  luôn phải tiếp xúc với các loại hóa chất độc hại, dãi nắng dầm mưa để chăm sóc cho cây lúa, nhưng chúng tôi  không mong gì hơn, chỉ hi vọng nhận được phần mà mình xứng đáng được nhận. Chỉ mong người tiêu dùng hằng ngày ăn cơm hãy nghĩ đến giá trị  của hạt gạo.

Lời cuối cùng tôi xin chúc Thủ tướng  dồi dào sức khỏe  để làm tròn trọng trách lớn lao của mình.

(Trích thư của ông Lê Văn Lam gửi cho Thủ tướng  Nguyễn Tấn Dũng qua cổng thông tin  điện tử  Chính phủ  ngày 4-5)

Bạn có ý kiến gì về bài viết Người nông dân gửi thư cho Thủ tướng này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Người nông dân gửi thư cho Thủ tướng bạn tại đây.