Một số luận điểm về Trung Quốc - Bản có dấu.
Mọt só luạn diẻm vè Trung Quóc - Bản không dấu.

Chính sự e ngại trước ba thực thể chính trị đó là động cơ khiến các cây bút tài danh nhất của phương Tây đưa ra những phân tích thời sự.

Bài viết của của Michael  A. Ledeen cũng nằm trong bối cảnh đó và không có gì ngạc nhiên  khi lý lẽ bài Trung của ông lên cao hiếm thấy.

Trước khi đi vào hai dòng luận điểm đánh giá  chính trị toàn cầu  đầu thế kỷ  XXI, cần phải bác bỏ quan điểm  coi Trung Quốc  là chế độ phát xít.

Không phải như vậy

Tác giả đã không sai khi mô tả các yếu tố nổi bật của chủ nghĩa dân tộc  Trung Hoa hiện đại dưới lá cờ của đảng cộng sản.

Có những ý kiến khác đã cho rằng chính quyền  TQ chuyển sang thành một chế độ cánh hữu trên thực tế (a de facto right-wing regime).

Tác giả Trung Quốc sống tại Canada, giáo sư Triệu Nguyệt Chi, thì cho rằng Trung Quốc theo "chủ nghĩa tư bản nhà nước."

Kể cả khi ta coi hệ thống này là thiên hữu thì cũng có ít nhất ba điểm khiến nó không phải là phát xít.

Đầu tiên, hệ thống  chính trị này không mang tính phân biệt chủng tộc.

Dù chủ nghĩa dân tộc  Đại Trung Hoa có thể gây ra va chạm ngoại giao nhưng trong Trung Quốc  không có sắc dân nào bị chính thức loại trừ như người Do Thái ở các nước phát xít châu Âu  trước đây.

Hơnnữa, sau khi dần hạ bệ vị trí độc tôn của Mao Trạch Đông, Trung Quốckhông còn chủ nghĩa sùng bái cá nhân  (cult of personality).

Quả thật là Đặng Tiểu Bình được đề cao nhưng hình bóng của ông ta không đóng một vai trò như Mao hay Mussolini hay Hitler.

Điểm thứ ba, Trung Quốc  không phủ nhận chủ nghĩa tự do kinh tế  như các chế độ phát xít Ý và Đức.

Trái lại, tự do kinh tế  kèm với việc kiểm soát chính trị (đã dễ thở hơn trước rất nhiều) được nhà nước khuyến khích.

Ông Đặng Tiểu Bình không chú ý đến ý thức hệ mà nêu cao mặt thực tiễn của cải cách kinh tế

Ta cũng không thấy xu hướng quốc hữu hóa các đại doanh nghiệp  nhân danh chủ nghĩa tập thể như ở Đế chế Đức những năm 1930-40.

Về mặt văn hóa, một thành tố quan trọng  của chủ nghĩa phát xít, như nhà văn Umberto Eco nói, là sự bác bỏ chủ nghĩa hiện đại (modernism) để quay về truyền thống.

Trung Quốc hiện nay chỉ phục hồi một phần truyền thống  như Khổng giáo nhằm hỗ trợ cho dự án hiện đại hóa, thậm chí phương Tây hóa trong lối sống và sinh hoạt đô thị.

Ưa nhìn vào quá khứ

Như vậy, vì sao có dạng quan điểm  phê phán Trung Quốc  bằng cách đặt lại các vấn đề của nửa đầu thế kỷ  XX?

Ta nhận thấy có một xu hướng tham chiếu các quan hệ quốc tế  bằng sự so sánh với quá khứ, thậm chí cho rằng các mô hình của quá khứ đang trở lại.

Tớiđây cần phải đề cập đến cuộc tranh luận giữa hai tác gia tên tuổi củachính trị học quốc tế: Robert  Kagan và Francis Fukuyama.

 Cả Nga  và Trung Quốc đều có những yếu kém cơ bản về nội bộ như xung đột xã hội  và tính chính danh.
  Francis Fukuyama

Trong cuốn "The Return of History and the End of Dreams" vừa ra mắt, Robert  Kagan, tác giả  thuộc trường phái Tân Bảo thủ Mỹ, hiện là cố vấn  cho John McCain  đặt lại chủ đề thế giới  lưỡng cực.

Theo ông, sự thống trị ngắn ngủi của Hoa Kỳ  sau Chiến Tranh  Lạnh đã không còn.

Washington đang sa lầy ở Iraq  và buộc phải chia sẻ  quyền lực với Trục Độc đoán gồm Nga  và Trung Quốc.

Ông nhận định rằng thế kỷ  XXI sẽ là sân khấu  của cuộc cạnh tranh giữa phe dân chủ và các chế độ độc tài.

Để thắng lợi, Hoa Kỳ  cần liên kết với các nước dân chủ trong một liên minh toàn cầu  để chống lại xu thế vươn lên của những chế độ độc tài.

Francis Fukuyama, người nổi tiếng với cuốn "The End of History" (1992) thì cho rằng Kagan đã sai.

Bình luận sách của Kagan, Fukuyama viết trên tờ The Sunday Time rằng ông không tin là Moscow  và Bắc Kinh  hợp tác trên nguyên tắc.

Chế độ ở Nga  chỉ đặc trưng cho nước Nga  mà thôi và quan hệ với Trung Quốc  cũng chỉ mang tính thời vụ.

Trung Quốc và Nga, theo Fukuyama đều đang trong giai đoạn thử nghiệm  với dự án hiện đại hóa một cách độc đoán nhưng cả hai "đều có những yếu kém cơ bản về nội bộ như xung đột xã hội  và tính chính danh."

Trung Quốc đã bỏ chủ nghĩa Marx-Lenin và kết hợp chủ nghĩa dân tộc  với tính chính danh dựa trên tăng trưởng kinh tế.

Với Nga, Fukuyama cho rằng đây là một quốc gia  đang suy yếu với dân số  mỗi năm hụt đi 750 nghìn người và tính hung hăng của chính trị Nga  chẳng thu hút được bất cứ láng giềng nào, từ Ukraine, Estonia  đến Gruzia.

Tổng kết lại, Fukuyama bác bỏ thuyết về một liên minh đang lên của các chế độ độc đoán và cho rằng thế giới  ngày nay đang tiếp tục phát triển theo hướng đa cực.

Hán Cao Tổ chỉ phong vương trong họ và đề cao ý thức hệ Khổng giáo

Nhưng theo ông thế giới  cũng đang thống nhất  lại bằng thương mại  toàn cầu, bằng đầu tư  và sự giao lưu các ý tưởng.

Bởi thế, nhắc lại mô hình lưỡng cực Chiến Tranh  Lạnh, hay xung đột nhiều chiều như giữa các nước châu Âu  thế kỷ  XIX là không chính xác.

Tham khảo lịch sử

So sánh lịch sử cũng có thể có thêm góc nhìn bổ sung cho việc phân tích các hành vi chính trị hiện đại nhưng không thể thay thế hoàn toàn được các nhận định mới.

Ví dụ nhiều học giả Phương Tây so sánh Trung Quốc ngày nay với thời Tần nhưng theo thiển ý, nước Trung Hoa hiện đại có những nét giống thời Tiền Hán (206–220 trước Công Nguyên).

Hán Vương Lưu Bang sau khi thắng Tây Sở Bá Vương đã thống nhất Trung Quốc và lập chính phủ bình dân đầu tiên.

Xóa chế độ pháp trị kiểu Tần để thay bằng hệ thống phong tước quý tộc Hán Cao Tổ đã dần củng cố một vương triều phong kiến tập quyền.

Khổng giáo được đề cao và trở thành ý thức hệ độc tôn, hỗ trợ cho quyền lực không chia sẻ của những người thuộc dòng họ hoàng đế.

Nước Trung Hoa cộng sản cũng ra đời sau cuộc thư hùng Quốc - Cộng và nhà cầm quyền sau khi thống nhất lãnh thổ đã dùng chủ nghĩa Mao làm ý thức hệ độc tôn.

Việc đặc cách bồi dưỡng “đảng thái tử” (con ông cháu cha) để lãnh đạo kế tiếp ở Trung Quốc cũng gợi lại việc Lưu Bang phong tước trong họ.

Nhưng thời Hán đã tạo ra một đỉnh cao văn minh còn Trung Quốc ngày nay chưa thấy có sự lan  tỏa về văn hóa ra bên ngoài.

Bản thân người Trung Quốc, nhất là giới trẻ đang cố gắng học theo phương Tây về nhiều mặt.

Nói ra như thế để thấy rằng lịch sử dù có điểm giống nhau, thời xưa và thời nay vẫn khác chứ không bao giờ lặp lại.

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Một số luận điểm về Trung Quốc!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Một số luận điểm về Trung Quốc này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Một số luận điểm về Trung Quốc bạn tại đây.