9h tối, khi chúng tôi  có mặt tại chợ đầu mối hoa quả Long Biên, trời đã nổi gió khá lạnh và mưa lất phất. Ngồi thu lu bên mái hiên của một ki-ốt hoa quả, chị Phụng (quê ở Hưng Yên) cùng với hơn chục chị em “đồng nghiệp” kéo xe khác đang tranh thủ lúc rỗi việc để lót dạ bằng những chiếc bánh mỳ nóng mới ra lò.
 

Những người phụ nữ  kéo xe thuê ở chợ hoa quả Long Biên oằn mình kéo theo gánh nặng mưu sinh. (Ảnh C.Thanh)

Vừa nhóp nhép nhai bánh mỳ, chị Phụng vừa vui miệng kể: “Chị đã kéo xe thuê ở chợ này được hơn 12 năm rồi. Ở đây việc lúc nào cũng sẵn, đó là chưa kể những ngày lễ, xe hoa  quả ùn ùn về chợ, phu phen làm không hết việc. Có khi các chủ hàng còn phải tranh nhau thuê phu kéo để bốc dỡ hàng thật nhanh.

12 năm nay, nhờ trời mà chẳng mấy khi ốm đau cho dù có khi kéo xe cả ngày, cả đêm, kéo cả trong những ngày mưa rét. Cũng nhờ trời mà từ ngày mới vào nghề tới nay, thu nhập  cũng tạm đủ sống dù vật giá ngày càng cao. Mỗi tháng trừ hết cả tiền ăn, tiền ở, chị cũng chỉ để ra được vài ba trăm bạc gửi về quê”.

Mỗi thùng hàng chỉ được trả tối đa 1000 đồng.Đội phu kéo xe thuê tại chợ Long Biên hình thành đã hơn chục năm nay. Toàn chợ có khoảng gần 300 chiếc xe kéo, trong đó hơn một nửa là lao động  nữ, nhiều người vẫn còn rất trẻ.

Thậm chí có không ít người còn đưa cả gia đình  từ quê lên chợ làm phu, thấp thoáng dưới bóng những thùng hoa quả chất cao có cả bóng dáng những em nhỏ đang còng lưng phụ bố mẹ đẩy xe.

Vũ Thị Hoa (15 tuổi, quê ở Ninh Bình) bỏ học theo bố mẹ ra Hà Nội đẩy xe thuê từ khi mới hơn 10 tuổi.

Xoè bàn tay  cáu bẩn và đầy vết chai cho chúng tôi  xem, Hoa thủ thỉ: “Ban ngày em đi học ở lớp tình thương, ban đêm ra thay mẹ, đẩy xe hàng cùng bố. Em mong sao kiếm thêm được ít tiền để đỡ đần cho bố mẹ”.

Chợ Long Biên hoạt động  cả ngày, nên lúc nào đội phu xe cũng thường trực trong trạng thái sẵn sàng. Chị Mây (23 tuổi, quê ở Ba Vì, Hà Tây) cho biết: “Ngày trước, mỗi gói hàng vác vai chỉ được có 300-500 đồng, giờ vào ngày rằm - mùng một cũng chỉ được trả 1.000 đồng, còn ngày thường vẫn chỉ vài trăm. Ngày nào ít hàng, lại tranh thủ đi nhặt vỏ thùng hoa quả người ta bỏ đi để về bán giấy vụn, cũng thêm được vài chục nghìn mỗi tháng".

Vì cuộc mưu sinh, những nữ phu xe ở chợ Long Biên đã bỏ qua sự an toàn sức khoẻ để kiếm càng nhiều tiền càng tốt. Điều đó đã dẫn đến việc không ít người sau một thời gian  làm phu đã bị gãy, rạn xương, chấn thương bả vai và chấn thương cột sống.

Nguy hiểm hơn, dù biết cơ thể đã có phản ứng với các chấn thương kể trên nhưng nhiều nữ phu xe vẫn buộc phải lờ đi và tiếp tục oằn lưng vác hàng kiếm sống, để rồi đã có người sớm trở thành phế nhân.

Trường hợp của chị Sinh ở Thanh Hoá là một ví dụ điển hình. Vốn là người có tiền sử về chấn thương cột sống, giãn dây chằng nhưng vì quá mải mê kiếm sống nên chị Sinh đã không nhận thấy rằng cột sống và dây chằng ngày một đau nhức hơn.

Đến một ngày, tấm thân mỏng manh đã sụp đổ và biến chị Sinh thành người tàn tật, đến cả việc tắm rửa và vệ sinh cũng phải nhờ con gái  giúp đỡ.

Không chỉ đối mặt với sự suy sụp về sức khoẻ, nữ phu xe ở chợ Long Biên còn phải đối mặt với tình trạng đánh nhau vì tranh chấp  mối chuyển hàng giữa các nhóm "đồng hương" cho dù chợ này chẳng mấy khi thiếu việc.
 

Không những phải chật vật mưu sinh, những lao động  ngoại tỉnh ở chợ hoa quả Long Biên còn phải chịu đựng sự phân biệt đối xử của số ít người tự nhận mình là "người thành phố".

 Chị Thuỳ (40 tuổi, quê ở Hưng Yên) cho biết: "Hồi mới vào chợ làm, tôi đã nhiều lần bị các đàn chị giật tóc, xé áo chỉ vì "bọn nhà quê mà dám tranh việc với người thành phố". "Sao nguy hiểm vậy mà các chị vẫn bám lấy chợ? Sao không về quê làm ruộng có hơn không?", "Về nhà trông vào mấy sào ruộng thì sống sao nổi. Ở đây nếu biết "khôn khéo" thì cũng chỉ cực nhọc chút thôi..." - Nói đến đây, chị Thuỳ bỏ lửng câu chuyện và liếc về phía những người phụ nữ  đang phì phèo hút thuốc trong quán nước cách đó chừng chục bước chân.

Còn chị Tâm - quê ở Yên Bái thì nói vẻ bất cần: "Gọi là đồng hương  cho oai thôi chứ cũng dân tứ chiếng, may lắm thì cũng là người từ Sóc Sơn - Đông Anh, cũng bỏ đồng bỏ ruộng đi vác hoa quả thuê thôi chứ cao sang gì đâu mà họ bày đặt chuyện quê với tỉnh".

Chị Tâm kể tiếp: "Mấy bà chủ hàng cũng vậy, cứ mỗi khi chị em tôi có sơ ý làm rơi một thùng hàng hay dỡ hàng trên xe xuống chậm là y như rằng, câu cửa miệng của các bà ấy bao giờ cũng là: "Cái bọn nhà quê này, chả được cái tích sự gì!". Thử hỏi, nếu không có người nhà quê chúng tôi  thì ai sẽ bốc dỡ hàng cho các bà ấy?". Việc không thiếu nhưng những lao động  ngoại tỉnh vẫn phải rất khéo léo để có thể nhận được suất chuyển hàng.

 Bỏ quê ra Hà Nội kéo xe thuê, không ít nữ phu xe đã mang theo cả con cái "cho yên tâm". Và hậu quả là những đứa trẻ mới hơn chục tuổi đầu, đang trong độ tuổi ăn học, đã sớm phải toan tính chuyện mưu sinh. Theo chân bố mẹ sống kiếp phu phen, phải may mắn lắm thì một số ít các em mới được theo học những lớp học tình thương. Số còn lại hoàn toàn cắt đứt với chuyện học hành để nuôi giấc mơ  tồn tại ở đất Hà thành.

Ngay cả với những đứa trẻ may mắn được theo học các lớp học tình thương nằm ngay sau chợ Long Biên thì việc đến lớp học chỉ đơn giản để biết tính tiền giúp bố mẹ. Và lí do quan trọng  nhất để những đứa trẻ này được đến lớp buổi tối là việc học ở lớp tình thương được miễn phí  hoàn toàn.

Chị Đặng Thị  Hậu, quê ở Hà Nam, có 2 con trai  đang theo học lớp tình thương tâm sự: “Cũng muốn cho các cháu đi học tử tế cho bằng bạn bằng bè, để được đi xa, được làm cao, nhưng chúng tôi  không có tiền. Vả lại bố mẹ không có hộ khẩu thành phố  thì ai người ta nhận con mình vào học ở các trường tử tế”.

Chung lưng đẩy xe với bố mẹ để kiếm đủ tiền trang trải cho cuộc sống  đắt đỏ ở đất Hà thành  khi giá cả leo thang chóng mặt, những đứa trẻ con của những phu xe ở chợ Long Biên có lẽ cũng biết phận "nhà quê" của mình nên hằng đêm, chúng cặm cụi đẩy xe cùng bố mẹ và nhặt nhạnh từng đồng tiền ít ỏi để tồn tại. Những đồng tiền ấy chỉ giúp chúng những bữa ăn tạm đủ no, những manh áo tạm đủ ấm và tích cóp chút ít phòng khi đau ốm.

Trước gánh nặng cơm áo, những đứa trẻ ấy khi lớn lên sẽ bình thản "thừa kế" chiếc xe kéo của cha mẹ, để tiếp tục oằn lưng kéo xe hằng đêm. Với những đứa trẻ ấy, “được đi học bằng chúng bạn” dường như là không thể. Còn bố mẹ chúng, những phận người từ lâu đã gắn chặt với danh hiệu... "người nhà quê", gắn chặt với những xe hàng trĩu nặng, chỉ còn biết mong sao những vòng bánh lăn xe sẽ lăn thật đều...

Bạn có ý kiến gì về bài viết Bài 4 : Chuyện "nhà quê" ở chợ hoa quả Long Biên này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Bài 4 : Chuyện "nhà quê" ở chợ hoa quả Long Biên bạn tại đây.