Ngày7/5 tới, Tổng thống  Nga  Vladimir Putin sẽ chính thức bàn giao vị trínguyên thủ quốc gia  Nga  cho người đã giành chiến thắng trong cuộc bầucử ngày 2/3 vừa qua, ông Dmitri Medvedev.

Cũng trong ngày đó, theo tiếtlộ của thủ lĩnh đảng Nước Nga  thống nhất, Chủ tịch  Duma Quốc gia  NgaBoris Gryzlov, vị Tổng thống  mới sẽ ngay lập tức đề cử ông Putin vàochức Thủ tướng  LB Nga  và việc này sẽ được Duma Quốc gia  Nga  thông quavào ngày hôm sau (8/5).

Như vậy là cùng lắm ông Putinchỉ phải "về hưu" độc có một ngày! Trên chính trường thế giới, sự thayđổi vị trí công tác  ngoạn mục như thế của một người từng là nguyên thủquốc gia không nhiều.

Phần lớn các cựu nguyên thủquốc gia sau khi hết nhiệm kỳ lãnh đạo của mình, dù vẫn tài cao và tuổichưa nhiều, nhưng đều phải tìm một công việc  khác nằm ngoài chínhtrường. Và vì thế, việc đảm bảo một cuộc sống  bình thường cho các VIP"hết quan hoàn dân" là cả một câu chuyện dài đối với nhiều quốc gia.

Riêng ở Mỹ, trong giai đoạnđầu lập quốc, người ta đã không bận tâm ngay tới việc này vì thời đó,hình như tất cả các chính trị gia ở nước này đều nghĩ rằng, một khiTổng thống đã hết nhiệm kỳ rồi thì mặc nhiên phải trở thành một côngdân bình thường như mọi công dân khác và muốn làm gì hay sống thế nàothì tùy sở thích cá nhân. Vị Tổng thống  Mỹ đầu tiên George  Washingtonđã nghĩ và làm đúng như thế.

Tại thời điểm ông Washingtonlà nguyên thủ quốc gia, mặc dầu luật pháp Mỹ chưa hạn chế số lượngnhiệm kỳ mà một công dân Mỹ có thể giữ chức Tổng thống  nhưng ôngWashington sau hai nhiệm kỳ liên tục làm Tổng thống  đã tự nguyện vềvườn năm 1797, theo đúng nghĩa đen của từ này.

Ông quay lại sống ở trang trạicủa mình tại Mount Vernon (bang Virginia) và chuyên tâm làm công việcđồng áng, mặc dầu rất nhiều lúc phải bận bịu với những đoàn khách khôngngớt đổ về đây để bày tỏ tình cảm tốt đẹp với vị cựu nguyên thủ quốcgia.

Herbert Hoover.

Trước Washington, trong lịchsử La Mã  cổ đại cũng có một vị vua tên là Gaius Aurelius ValeriusDiocletian cũng đã tự nguyện thoái vị vào năm 305 để trở về nhà làmvườn ở quê hương (thuộc khu vực  nước Croatia hiện nay). Khác với Washington, vua Diocletian đã sống trong cảnh khép kín, không chịu giao tiếp với thế giới  bên ngoài.

Năm 313, các quan trong triềutới xin gặp vua để mời ông thêm một lần ra trị vì thiên hạ để trăm họđỡ khổ hơn thì ông đã từ chối bằng một câu nói nổi tiếng: "Giá các vịnhìn thấy tôi đã trồng được loại bắp cải tuyệt vời như thế nào thì hẳnquý vị sẽ không ngốc nghếch  đến mức xin tôi bỏ vườn nhà ra đi để làmvua!".

Vị Tổng thống  đầu tiên củanước Mỹ tự coi mình là người làm vườn bẩm sinh. Và ông đã làm được khánhiều việc không chỉ cho trang trại cá nhân  mà cho cả nền nông nghiệpMỹ. Ngày 4/7/1798, Washington cực chẳng đã mới lại quay về làm viên chức nhà nước  trong một thời gian  ngắn.

Đó là khi quan hệ giữa Mỹ vàPháp trở nên căng thẳng đến mức ngỡ như chiến tranh  sắp sửa bùng nổ vàvị Tổng thống  Mỹ thứ hai  là ông John  Adams buộc phải mời Washington  làmTổng Tư lệnh quân đội Mỹ  vì theo ông này, Washington  là "một người cótài thao lược và kinh nghiệm  chiến đấu, có nhân cách hoàn hảo, nhấtđịnh sẽ thống nhất  được lòng dân Mỹ và tập hợp được sức lực của toànthể các thuộc địa (những vùng lãnh thổ  tập hợp lại thành nước Mỹ) tốthơn bất kỳ ai khác trong liên minh này".

Đồng ý nhận chức Tổng Tư lệnhquân đội, nhưng Washington  đưa ra một điều kiện là ông chỉ xung trậnnếu quả thực nước Mỹ  bị xâm lược  và trong trường hợp đó, ông phải đượcquyền chọn lựa Bộ Tham mưu cho mình chứ không phải vị Tổng thống  đươngnhiệm. Tuy nhiên, vụ việc rồi cũng được tháo gỡ và chiến tranh  đã khôngbùng nổ giữa Mỹ và Pháp.

Tới đêm 14/12/1799, Washington đã từ trần, cũng ở trang trại của mình tại Mount Vernon. Washingtonđã trở thành tấm gương sáng đối với các thế hệ Tổng thống  ở Mỹ: Khôngham danh lợi nhưng sẵn sàng quay trở lại chính trường một khi đất nướcthực sự cần mình. Và cũng sẵn sàng sống đời bình lặng của một dânthường nếu không ai yêu cầu mình phải gánh vác trọng trách gì khác thế.

Trong lịch sử  La Mã  cổ đạicũng có một vị vua như thế. Đó là Lucius Quinctius Cincinnatus, mộtngười tài cao đức trọng đến mức Hội đồng trưởng lão thành Rome có lầnphải mời ông nhận lấy toàn quyền cai trị để đánh đuổi những bộ lạc bênngoài tới đe dọa La Mã. Hoàn thành sứ mệnh đánh bại cường địch củamình, Cincinnatus 14 ngày sau đã thoái vị và trở về vui thú với luốngcày ruộng lúa…

Tất nhiên, không phải vị Tổng thống  Mỹ nào cũng có được cách hành xử như Washington. Và các nhà khai quốc ở Mỹ rốt cuộc cũng phải đưa ra vấn đề đãi ngộ sao cho thỏa đáng đối với các cựu Tổng thống.

Alexander Hamilton (một trongnhững nhà khai quốc, Bộ trưởng Tài chính  đầu tiên của Mỹ) đã rất lolắng bởi việc "một con người  đầy tham vọng, từng làm việc  ở giữa nhữngcông dân xuất chúng nhất của đất nước, biết chắc sẽ có ngày sẽ phải rờibỏ đỉnh cao muôn trượng này và cuộc sống  của ông ta sẽ thay đổi khônggì cưỡng nổi, dù đã có công trạng gì đi chăng nữa… sẽ có thể thử épbuộc kéo dài quyền lực của mình".

"Liệu có tốt hơn cho hòa đồngxã hội hay sự ổn định của chính phủ, - Hamilton đặt ra câu hỏi  đầy tínhbiểu tượng - nếu lang thang ở khắp đất nước  sẽ là khoảng nửa tá người,khi nào đó đã được công nhận là đủ tài để giữ chức vụ cao nhất quốcgia, còn hiện nay như những bóng ma ngồi nhìn ngắm những thứ mà họ đãkhông thể sở hữu lâu hơn được?".

Đó quả thực là một thử tháchnặng nề đối với không ít người. Cũng phải nói thêm rằng, trước đời Tổngthống Mỹ thứ 34 (tướng Dwight D. Eisenhower), các cựu Tổng thống  Mỹkhông hề có lương hưu và nếu khi “về vườn” rồi, họ không có của nả gìtích trữ thì bắt buộc phải tìm kiếm  một kế sinh nhai nào đấy cho quangày đoạn tháng.

Vị Tổng thống  Mỹ thứ 13, ôngMillard Fillmore, người đã cố gắng  đưa vấn đề trả lương hưu cho các cựuTổng thống ra Quốc hội nhưng không thành công, đã nhấn mạnh rằng, nhiềuvị Tổng thống  Mỹ đã bỏ dở công việc  kinh doanh  rất phát đạt để nhậnnhiệm vụ cai quản quốc gia.

"Đó là nỗi nhục quốc thể, ôngFillmore viết, - khi phó mặc cho số phận các cựu Tổng thống, nhữngngười từng giữ cương vị cao trong chính phủ. Lỡ đâu có vị phải đứng rabán hàng tạp hóa ở một nơi thâm sơn cùng cốc nào đó để kiếm tiền  sinhsống lần hồi".

Trong thời hiện đại, chính ôngBill Clinton sau khi hết hai nhiệm kỳ cai quản Nhà Trắng  cũng đã khôngcó nhà riêng để chuyển về (trước đó, khi nắm giữ những chức vụ nhà nướckhác nhau, ông Clinton toàn sống trong các dinh thự công). May mà có một người bạn thân cho ông vay tiền mua nhà riêng!

Vị Tổng thống  Mỹ thứ 24 Grover Cleveland,có lần từng chua chát thốt lên: "Đơn giản nhất là các vị Tổng thống  nênchết ở cuối nhiệm kỳ của mình, thế là chẳng ai phải lo lắng  gì nữacả!".

Cleveland sau khi về hưu đã đilàm nhiều việc, từ giảng dạy ở bậc đại học, viết báo đến làm Chủ tịchHiệp hội các công ty  bảo hiểm  nhân mạng với mức lương 25 nghìn USD  mộtnăm. Khi chết đi, ông Cleveland đã để lại một cơ ngơi trị giá khoảng 250 nghìn USD.

William Howard Taft.

Vị Tổng thống  thứ 27 WilliamHoward Taft cũng từng chua chát nói, một liều thuốc độc có lẽ là"phương án giải quyết tốt nhất và sau đó thì hài cốt của vị  Tổng thốngvừa bước sang thế giới  bên kia một cách không đau đớn, sẽ được đưa vàongọn lửa hỏa táng". Không phải ai trong số các vị cựu Tổng thống  Mỹcũng chịu yên phận "hết quan hoàn dân".

Một số người như Martin VanBuren, Millard Fillmore, Grover Cleveland và Theodore Roosevelt, saukhi nghỉ ngơi một thời gian  lại cố gắng  ra ứng cử thêm một lần nữa vàochức Tổng thống.

Phần nhiều những cố gắng  nàylà công dã tràng, chỉ riêng ông Cleveland là thành công  và được ghi vàosử sách như vị Tổng thống  thứ 22 và 24 của nước Mỹ  sau khi giành đượcthắng lợi trong các cuộc chạy đua vào Nhà Trắng  ở các năm 1885 và 1893.

Vị Tổng thống  Mỹ thứ 10, ôngJohn Tyler sau khi hết nhiệm kỳ làm nguyên thủ quốc gia  lại được bầulàm thành viên  Hạ nghị viện phe Liên bang nhưng chưa kịp họp cuộc nàođã qua đời ngày 18/1/1862 tại khách sạn, nơi ông tạm trú để chờ khaimạc kỳ họp mới.

Vị Tổng thống  Mỹ thứ 17 AndrewJohnson sau khi hết nhiệm kỳ làm nguyên thủ quốc gia  đã không chỉ mộtlần ra tranh cử vào Quốc hội nhưng phải tới lần thứ ba  mới đắc cử vàoThượng viện (đầu năm 1875). Tuy nhiên, ông ở trên ghế thượng nghị sĩkhông lâu thì qua đời vào ngày 31/7/1875…

Trong lịch sử  nước Mỹ, vị cựuTổng thống lập nên danh vọng xuất sắc  nhất sau khi rời Nhà Trắng  là ôngTaft. Ông Taft cũng có thử thêm một lần tranh cử vào Nhà Trắng  (năm1912) nhưng đã thất bại và đã nhận lời vào giảng dạy về luật quốc tếtại Trường Đại học  Yale từ năm 1913 tới năm 1921.

Cũng năm 1921, ông đã đượcTổng thống Warren Harding bổ nhiệm vào chức vụ trọn đời là Chánh  ánTòa án tối cao. Tuy nhiên, ông Taft đã xin từ chức vì lý do  sức khỏetháng 2/1930 và chỉ gần một tháng sau, đã qua đời. Ông đã di chúc lạicho vợ ông hưởng phần lớn số tài sản  trị giá 475 nghìn USD…

Ông Taft đã sống được thêm 27năm sau khi rời khỏi Nhà Trắng. Về việc này, ông chỉ có thua hai cựuđồng cấp là Gerald Ford  (30 năm) và Herbert Hoover (31 năm)…

Bạn có ý kiến gì về bài viết Về hưu mỗi người một kiểu này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Về hưu mỗi người một kiểu bạn tại đây.