Năm 2008 được TP.HCM chọn là năm thực hiện nếp sống văn minh đô thị và chặng đường này đã đi hết gần nửa thời gian  nhưng kết quả đạt được vẫn còn hạn chế. Sơ kết, đánh giá  kết quả đạt được 6 tháng đầu năm 2008  - Năm thực hiện nếp sống văn minh đô thị, dù đã triển khai nhiều chương trình  tuyên truyền, vận động, kiểm tra và xử phạt, đã tạo được sự đồng thuận, hưởng ứng của người dân  nhưng kết quả đạt được vẫn chưa cao, chưa tạo được sự thay đổi về nhận thức, thói quen trong sinh hoạt.

Đường phố vẫn nhếch nhác, rác thải vẫn tràn xuống đường, tiểu tiện, phóng uế, khạc nhổ vẫn "công khai" giữa thanh thiên bạch nhật, lòng lề đường vẫn "vô tư" bị chiếm dụng...

Những vấn đề này vẫn tồn tại, chưa có chuyển biến là do sự chỉ đạo thực hiện quá dàn trải, không tập trung, chưa đi vào chiều sâu, chưa quyết liệt. Song song  với việc tuyên truyền còn thiếu tập trung là sự kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm  chưa tự giác, tích cực, chưa nghiêm. Công tác  kiểm xử lý để chấn chỉnh các sai phạm với kết quả bước đầu đã xử lý hơn 1 triệu vụ vi phạm  hành chính nhưng 87% vụ bị xử lý là vi phạm  trong lĩnh vực trật tự giao thông. Còn rất ít vi phạm  về vệ sinh công cộng, nếp sống văn minh... bị xử lý.

Trong đô thị, các mối quan hệ  thường mang tính ẩn danh nên ai muốn làm gì thì làm, không sợ người khác đánh giá  phê bình, nên cần phải có những quy tắc, luật lệ được thể chế hoá mới có thể kiểm soát được.

Trong cuộc tọa đàm về vấn đề văn minh đô thị do Báo Doanh nhân Sài Gòn  Cuối tuần tổ chức đầu năm Mậu Tý, ông Lê Trọng Nhi - chuyên gia  tài chính  cho rằng: "Đô thị không văn minh và chất lượng  đời sống xấu đi là do sự rối loạn và chao đảo về trật tự. Giải quyết vấn đề văn minh đô thị nên phải bắt đầu từ thể chế và định chế - nơi có quyền hạn và chức năng đưa ra những điều chỉnh phù hợp, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của số đông trong xã hội".

PGS.TS Nguyễn Minh Hòa cho rằng: "Trong cách thực hiện nếp sống văn minh đô thị, tuyên truyền, vận động ý thức người dân  là quan trọng, nhưng vấn đề quan trọng  hơn là xây dựng  các thiết chế, định chế cụ thể, tăng cường xử phạt. Bởi có phạt thì người ta mới nhớ, mới sợ mà chấp hành rồi dần dà thành thói quen. Việc này đã được minh chứng khi áp dụng việc bắt buộc đội mũ bảo hiểm  đối với người đi trên mô tô, xe máy  khi tham gia giao thông".

TS. Hòa chia sẻ, để thay đổi, làm chuyển biến một hành vi, thói quen không phải ngày một ngày hai là được mà đòi hỏi phải có quá trình. Không nên quá kỳ vọng sẽ có kết quả tức thời về cuộc vận động nếp sống văn minh đô thị khi những điều kiện căn cơ chưa được giải quyết. Vấn đề về văn minh đô thị theo TS. Nguyễn Minh Hòa có tính lịch sử  và bắt nguồn từ chính sách quy hoạch.

Dựng lô cốt chắn đường, thi công nhếch nhác. (Ảnh: T.Thuấn)

TP.HCM trước đây được quy hoạch cho 1 triệu dân. Khi dân số  phát triển lên 4 triệu sẽ nảy sinh nhiều vấn đề và nay thì dân đã là 8 triệu người thì đường sá, cấp thoát nước... trở nên rối. Chúng ta không nên ảo tưởng sau một thời gian  TP.HCM sẽ như Singapore hay một thành phố  hiện đại nào đó trên thế giới. Chỉ khi nào TP.HCM không còn xe máy, không còn người buôn bán tại mặt tiền đường thì lúc đó thành phố  sẽ đẹp ra, TS. Hòa nói.

Sẽ là ảo tưởng về thành phố  văn minh, hiện đại khi "bước ra ngõ đụng lô cốt, kẹt xe...". Nhan nhản lô cốt được dựng lên khắp các nẻo đường có nơi không còn lối để đi, thi công thì như "rùa bò", nhếch nhác, thậm chí lô cốt dựng lên nhưng không làm gì để rồi khi "tháo ra chỉ thấy chuột và dế..." như công trình dự án vệ sinh Nhiêu Lộc - Thị Nghè.

Sẽ là như "muối bỏ bể" khi hàng loạt các công trình mang tính trọng điểm, ảnh hưởng đến chất lượng  sống của người dân  cứ ì ra mà không bị xử lý, hoặc xử lý không nghiêm.

Một trong những vấn đề cơ bản nữa trong việc thực hiện nếp sống văn minh đô thị, hạn chế, loại bỏ những hành vi thiếu văn minh như phóng uế, xả rác... là việc hoàn thiện cơ sở vật chất, đáp ứng như cầu bức thiết, có thực của người dân.

Theo báo cáo của Ban chỉ đạo hoạt động  Năm thực hiện nếp sống văn minh đô thị TP.HCM, sau 6 tháng thực hiện, TP.HCM có thêm được 17 nhà vệ sinh công cộng  trên địa bàn quận 1 và 20 nhà vệ sinh trên địa bàn thành phố  đã khảo sát xong.

Đầu tư cơ sở vật chất như thế thì thử hỏi sao Chủ tịch  HĐND TP.HCM không than: "Thành phố lớn, hiện đại mà đi đâu cũng thấy nhếch nhác, hôi hám, tiểu tiện bừa bãi..."?

Bạn có ý kiến gì về bài viết Văn minh đô thị: Đô thị đã văn minh? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Văn minh đô thị: Đô thị đã văn minh? bạn tại đây.