Trịnh Cung: Sự cao đạo là "tôn giáo" của tôi - Bản có dấu.
Trinh Cung: Su cao dao la "ton giao" cua toi - Bản không dấu.

Sinh năm 1939 tại làng Chụt (Phường Vĩnh Nguyễn, Nha Trang). Tốt nghiệp Cao đẳng  Mỹ thuật Huế  niên khoá 1961 - 1962. Năm 1962: bằng danh dự triển lãm  mỹ thuật quốc tế  lần I Sài Gòn  với tác phẩm  "Mùa thu tuổi nhỏ". Năm 1963: được chọn dự triển lãm  Lưỡng Niên Paris  với tác phẩm  " Người đàn bà ngồi". Từ năm 1970 đến 1973: dạy tại cao đẳng  mỹ thuật Huế  và Gia Định. Năm 1994: Triển lãm  cá nhân  tại Paris. Năm 1996: được mời thỉnh giảng tại Đại học  San Francisco State University. Năm 1998: triển lãm  cá nhân  tại Los Angeles (Mỹ).

- Là một trong những sáng lập viên của hội họa sỹ trẻ trước năm 1975 tại Sài Gòn, ông có thể cho biết bối cảnh ra đời và đóng góp của Hội trong sự phát triển hội hoạ ở phía Nam nói riêng và Việt Nam  nói chung?

- Vào thập niên 60 (của thế kỷ  trước), nền hội hoạ Sài Gòn  được chiếm lĩnh bởi 2 trường phái. Chính thống thì do những người xuất thân từ trường Cao đẳng  mỹ thuật Đông Dương và trường Quốc gia  cao đẳng  mỹ thuật Gia Định. Trường phái thứ 2 là một luồng gió mới phổ biến hội họa hiện đại của một nhóm các họa sĩ Hà Nội  di cư vào Nam năm 1954.

Khi đó một số hoạ sĩ trẻ sinh vào khoảng các năm 1938 - 1942 xuất thân từ hai trường cao đẳng  Mỹ thuật Huế  và trường quốc gia  Cao đẳng  Mỹ thuật Gia Định đã chiếm lĩnh những giải thường hội họa Sài Gòn  từ thập niên 60, mà hầu hết đều theo khuynh hướng hiện đại. Trong số này còn có những hoạ sỹ vừa rời ghế nhà trường khi mới học được hai năm như Nguyễn Trung, Ngiêu Đề. Và họ đã tụ họp lại theo gợi ý của bác sĩ Nguyễn Tấn Hồng và Họa sỹ Nghi Cao Uyên thành lập hội họa sỹ trẻ.

- Nhận định của riêng ông về những họa sỹ xuất thân từ Huế?

- Tôi là người xuất thân từ trường mỹ thuật Huế. Những họa sỹ xuất thân ở Huế  đã trở thành một hiện tượng tài năng nổi bật ngang với Sài Gòn, mặc dù đó là một trường địa phương, nhỏ hơn. Trong số những hoạ sỹ nổi tiếng cùng một thể lệ thi tỉ lệ của nó ngang nhau. Lâm Triết, Đinh Cường, Trịnh Cung của Huế  cùng đạt những giải thưởng hội họa với các hoạ sỹ Sài Gòn  như Nguyễn Trung, Ngiêu Đề, Cù Nguyễn, Nguyễn Phước. Các thế hệ hoạ sỹ sau của Huế  không đáng kể.

- Còn những hoạ sỹ được gọi là bậc thầy của hội hoạ Việt Nam, ông đánh giá  thế nào?

- Hội hoạ Việt Nam  từ khi có trường Mỹ thuật Đông Dương đã cho chúng ta nhiều thế hệ họa sỹ tài danh. Trong số họ, tôi thân phục nhất Nguyễn Gia Trí, Lê Phố, Tôn Ngọc Vân, Nguyễn Phan Chánh và Nguyễn Sáng. Trong tác phẩm  của họ, ngoài sự khéo léo về kỹ thuật  không chê vào đâu được còn có cái hồn rất lớn, có sự gửi gắm, chứa đựng những thông điệp về số phận con người  và sự mỏng manh của cuộc sống, cái đẹp.

Một ví dụ đơn cử giữa Bùi Xuân Phái và Nguyễn Sáng thì sự tài hoa của Bùi Xuân Phái nó rạng rỡ ở khắp mọi tác phẩm  nhưng ông không có tác phẩm  lớn. Trong khi ở Nguyễn Sáng thì sự tài hoa diễn ra âm thầm hơn, nhưng lại chuyển tải được những thông điệp cực kỳ lớn về thân phận nhân loại  và vũ trụ quan. Vì thế, tôi chọn lựa Nguyễn Sáng.

- Ông còn học hỏi được gì từ họ?

- Tôi chỉ thân phục khi tôi học hỏi được từ họ kể cả tấm gương về cuộc đời nghệ sỹ.

- Phẩm chất đích thực của một người sáng tạo theo ông là gì?
 
- Theo tôi là coi hội hoạ trên tất cả mọi thứ ngay từ khi khởi nghiệp. Và để coi được điều này như thế trước tiên phải "ngu" cái đã. Phải thơ ngây trong sự chọn lựa. Không biết  nó về đâu và đừng nghĩ nó sẽ đem đến danh vọng. Thứ hai, phải học phải biết cách say mê những cái bậc thầy đã làm và sau đó phải rời bỏ họ.

Trong con người  hoạ sỹ phải có ba ông thầy: thầy cụ thể là không dạy ở trường, một ông thầy thông qua những tác phẩm  thành đạt trên thế giới  để bổ sung cho sự học ít ỏi ở những ông thầy cụ thể, và cuối cùng phải có ông thầy trong chính con người  của mình. Ông thầy này sẽ giúp ta giữ lại hay bỏ đi những điều không cần thiết hoặc cần thiết. Ông thầy đó như một đèn pha để không lẫn lộn những con đường  khác chỉ dẫn tới sự đắm tàu. Còn nếu chỉ có một ông thầy ở trường học  thì anh chỉ là một thợ vẽ có nghề.

- Người ta hay nói với dân tộc  tính trong nghệ thuật. Với tranh trừu tượng, người ta có thể tìm thấy dân tộc  tính không?

- Điều này tôi muốn nói tới Zao Wou Ki, là nếu ông ấy chỉ vẽ thuỷ thái hoạ Trung Hoa thì không bao giờ ông ta được đứng trong hàng ngũ của những bậc thầy hội hoạ hiện đại thế giới. Nhờ chuyển qua trừu tượng, nhưng là trừu tượng của một tâm hồn Trung Hoa nên ông đã được lịch sử  hội họa thế giới  xếp cùng với các bậc thầy như Picasso... Đó là họa sỹ châu Á  duy nhất được xếp vào danh sách những họa sỹ đương đại tiêu biểu của thế giới  bằng sách vở chứ không phải là những bài báo có tính thương mại. 

Họa sĩ Trịnh Cung cùng vợ và con

 - Hội hoạ Việt Nam  trong bối cảnh hội nhập hiện nay được ông đánh giá  thế nào trong thị trường  tranh thế giới?

- Quá trình hội nhập với Quốc tế, thực sự là nhanh hơn tôi tưởng. Tuy nhiên nó lại không có nền tảng vì thiếu sự học hỏi nghiêm túc. Vội vã xây những nhà cao tầng mà hạ tầng cơ sở không vững chắc. Vì quá hào hứng khi đường mở cửa nên như một người bị nhịn đói lâu ngày, trước những bữa ăn đã bị bội thực. Tài năng của họ lẽ ra đã cung cấp cho xã hội  những tác phẩm  chắc hơn và có giá trị  hơn nhiều như hiện nay.

Thị trường có thể đem lại cho người ta sự giàu sang, nhưng cũng vì thị trường  này mà những Van Gogh, Modighiani của Việt Nam  đã bị tiêu huỷ. Loại thị trường mỹ  thuật Việt Nam  hiện nay chỉ là thị trường  đẳng cấp nghiệp dư, chỉ thành công  ở Hà Nội, Singapore, Thái Lan, Hồng Kông. Chúng ta chưa có thể hội nhập thị trường  châu Âu, New York  vì thiếu yếu tố thế giới.

- Sự sống, cái chết và sự sáng tạo  trong suy nghĩ và kinh nghiệm  của ông?

- Sự sáng tạo  cũng giống như người phụ nữ  có buồng trứng rất tốt, nhưng chỉ có thể thụ thai với tinh trùng tốt thì mới sinh ra những đứa con tuyệt vời. Những điều từ bên ngoài (cuộc sống - vũ trụ) là những tinh trùng và sự chọn lựa để thụ thai là khả năng tiếp nhận, khả năng chọn lựa của người nghệ sỹ 

Khái niệm sống - chết đối với người sáng tạo không đơn giản như một khái niệm sinh học. Nếu sống mà không làm được gì, vẽ được gì thì cũng như chết. Mà nếu làm được rồi thì cái chết cũng không làm anh mất đi. Phải biết đón nhận cả hai phía. Đôi khi thậm chí phải biết chọn lựa cái chết như một ý nghĩa về tự do lớn nhất của con người.

- Nếu có người cho rằng ông "cao đạo", ông nghĩ gì về điều này?

- Tôi rất muốn cao đạo, nhưng vì tôi cao đạo dởm nên người ta đã thấy. Tôi dùng sự cao đạo để làm kỷ luật cho con đường  nghệ thuật mà tôi đã trải qua trên 40 năm. Và đó là tôn giáo của tôi. Tôi chỉ khắt khe với chính tôi. Đó là sự khắt khe của một tu sỹ theo dòng khổ tu.

Nhân đây cho tôi gửi lời xin lỗi tất cả những ai mà sự cao đạo của tôi vô tình làm tổn thương đến họ.

 

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Trịnh Cung: Sự cao đạo là "tôn giáo" của tôi!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Trịnh Cung: Sự cao đạo là "tôn giáo" của tôi này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Trịnh Cung: Sự cao đạo là "tôn giáo" của tôi bạn tại đây.