Việt Nam! Từ Huyền thoại  đến Hiện đại, chặng đường dài của một dân tộc  được gói gọn sinh động trong không gian trưng bày đặc biệt tại Bảo tàng văn minh châu Á  ở Singapore. Hơn 200 hiện vật được bố trí theo 4 chủ đề nối nhau qua trình tự thời gian, từ khi tổ tiên người Việt  phân định "sông núi nước Nam" và trải qua 1.000 năm đô hộ của phương Bắc, sang giai đoạn độc lập  và ra đời của nước Đại Việt, rồi cuộc trường chinh bảo vệ và mở mang bờ cõi, cho đến giai đoạn hiện đại phát triển kinh tế. Dọc theo chiều dài hàng ngàn năm ấy, vận nước có lúc thịnh lúc suy, nhưng thời nào cũng để lại những hiện vật mà đến nay nhân loại  tiến bộ vẫn trầm trồ thán phục. 

Cô Heidi Tan, người phụ trách việc nghiên cứu  và sưu tầm hiện vật cho cuộc triển lãm  này, nói với tôi rằng chiếc trống đồng Đông Sơn là một tuyệt tác bởi những họa tiết tinh xảo trên mặt và thân trống khiến người ta phải ngạc nhiên  khi so sánh với những kỹ thuật  của hơn 2.500 năm trước. Một phóng viên  của hãng tin Bloomberg nhận xét  những con dao đá màu ngọc bích với hơn 2.000 năm tuổi trông giống như mới được làm hôm qua. Nhiều vật dụng, đồ trang trí khác đã phần nào nói lên được sự tinh tế và phong phú trong tâm hồn và phong thái của người Việt  xưa.

Không chỉ có phần sáng tạo của riêng mình, văn hóa Việt Nam  cũng nhận vào mình những tinh hoa của nhân loại, từ Trung Hoa, Ấn Độ  cho đến các quốc gia  vùng Đông Nam Á, để ngoài niềm tự hào Đông Sơn chúng ta cũng có một bề dày văn hóa Sa Huỳnh, Óc Eo, sự đa dạng về tôn giáo và triết học, hệ thống  khoa bảng và chữ viết... Cái hay của người Việt  là sự cải biến theo tâm thức và sự tinh tế của riêng mình để tạo nét độc đáo khác biệt. Heidi so sánh sự khác nhau giữa con rồng của người Trung Hoa với con rồng mảnh mai, uốn khúc trong tư thế bay lên, phổ biến trong các công trình đền đài của người Việt  thời nhà Lý. Cái tên Thăng Long  ra đời cũng trong ý nghĩa đó. Hay chim thần Garuda, vị thần bảo vệ theo tín ngưỡng trong văn hóa Champa, của người Việt  được tìm thấy ở Bình Dương  thể hiện sức mạnh và uy nghi hơn những bức tượng truyền thống  của người Indonesia.

Lịch sử cũng ghi nhận một giai đoạn thương mãi thịnh vượng vào khoảng thế kỷ  15 với những sản phẩm  nghệ thuật hàm chứa sự thông minh  và khéo léo của người Việt  vượt biên giới đến nhiều nơi khác trên thế giới. Loại gốm sứ hai màu xanh trắng có họa tiết tinh vi và biến tấu theo "khẩu vị" của khách hàng  có mặt khắp trong vùng Đông Nam Á. Trải qua hàng trăm năm vùi dưới lòng đại dương ở Cù Lao Chàm, những tuyệt tác ấy vẫn giữ nguyên lớp mạ vàng, màu men và độ bền bỉ.

Tượng Tăng Tử bằng đồng ở thế kỷ  17 được cất trong nhà kho một bảo tàng ở Việt Nam  - Ảnh: Thục Minh

Kinnara bằng sa thạch ở thế kỷ  11-12 - Ảnh: ACM

Gốm xanh - trắng với những họa tiết tinh xảo ở thế kỷ  15 - Ảnh: ACM

Heidi cho biết, đây là cuộc triển lãm  quy mô nhất từ trước đến nay về một quốc gia  tại bảo tàng này (ACM). Không chỉ nhằm mục đích kỷ niệm 35 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước Việt Nam  và Singapore, cuộc triển lãm  kéo dài hơn 4 tháng trước hết giúp thỏa mãn những người làm công tác  nghiên cứu, bảo tồn văn hóa. Heidi cho biết: "Ở góc độ người làm công tác  bảo tàng, văn hóa và nghệ thuật Việt Nam  rất độc đáo và là đề tài chúng tôi  quan tâm  từ lâu. Chúng tôi  đã tiến hành sưu tầm nhiều hiện vật từ Việt Nam  hàng chục năm qua". 

Trong số hơn 200 hiện vật trưng bày, có khoảng 40 hiện vật của ACM. Số còn lại, ACM mượn từ 3 bảo tàng chính ở Việt Nam  là Bảo tàng Lịch sử  quốc gia, Bảo tàng Mỹ thuật ở Hà Nội  và Bảo tàng Lịch sử  Việt Nam  ở TP.HCM, cũng như từ nhiều nhà sưu tầm cá nhân  trong, ngoài nước. "Có rất nhiều hiện vật quý chúng tôi  tìm thấy trong nhà kho của những bảo tàng. Chúng bị lãng quên và hư hỏng. Thật đáng tiếc". Nói rồi Heidi chỉ cho tôi bức tượng Tăng Tử, một trong 4 môn đệ nổi tiếng của đạo Khổng mà các nhà sưu tầm và khách tham quan rất lấy làm thú vị. Tượng được đúc bằng đồng, khoảng thời Hậu Lê, bị sứt mẻ do không được bảo quản cẩn thận trong nhà kho.

Tôi đoán, cái không gian trưng bày đặc biệt tại ACM rộng chừng 200m2. Chừng ấy thôi mà nó chứa được cả 2.500 năm lịch sử  dân tộc  Việt Nam  với cách bố trí thật thông minh  và sáng tạo. Trình tự thời gian  được sắp xếp theo chiều dọc, trong khi sự tương đồng, tương tác giữa các dòng văn hóa được thể hiện song  song. Đập vào mắt người xem  khi bước vào gian trưng bày là một chiếc cầu gỗ, bên trái là con mương nước xanh trong, bên phải là đồng lúa xanh rì thấp thoáng những bóng cau. Cả bề dày văn hóa 2.500 năm được giấu đằng sau một mái ngói và những bức rèm tre. Một phong cảnh làng quê yên bình du dương những làn điệu độc tấu dân ca Xe chỉ luồn kim, Người ơi người ở đừng về, nhã nhạc cung đình... dẫn người xem  vào thế giới  của lịch sử  và sáng tạo.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Việt Nam câu chuyện 2.500 năm này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Việt Nam câu chuyện 2.500 năm bạn tại đây.