Hộichứng suy hô hấp (Respiratory Distress Syndrome) là bệnh lý gây ra dothiếu chất surfactant. Trước đây người ta gọi bệnh này là "bệnh màngtrong" do quan sát thấy màng eosinophile lót trong khoảng phế nang củanhững trẻ tử vong vì bệnh suy hô hấp.

Thànhphế nang bao gồm hai loại tế bào: Tế bào phế nang loại 1 giữ vai tròtrao đổi khí giữa máu mao mạch và khí phế nang. Tế bào phế nang loại 2là nơi tổng hợp và dự trữ surfactant. Các tế bào này bắt đầu biệt hóatừ biểu mô trụ từ tuần lễ thứ 24 của thai và chủ yếu vào khoảng tuần lễthứ 34.

Trongsố 3 trẻ sinh non, khi thai chưa được 34 tuần, sẽ có 1 cháu gặp sự cốnày. Ðối với nhóm trẻ sinh non thai trước 28 tuần, tỷ lệ suy hô hấp lênđến hơn 80%.

Các yếu tố nguy cơ

-Sinh non: Sinh non là yếu tố quan trọng  nhất liên quan đến suy hô hấp.Tế bào phế nang loại 2 có số lượng  ít cho đến tuần lễ thứ 34. Do đó,suy hô hấp ít gặp ở trẻ sinh sau 34 tuần.

Trẻsinh non (nhất là trẻ sinh cực non), do thiếu surfactant và cấu trúcphổi chưa đầy đủ (các phế nang chỉ bắt đầu hình thành từ tuần lễ thứ30); sự trao đổi khí có thể không hiệu quả vì nó xảy ra chủ yếu qua cáctiểu phế quản trong khi các cơ hô hấp chưa phát triển đầy đủ và lồngngực mềm làm phổi dễ bị xẹp.

-Yếu tố di truyền: Khi một bà mẹ sinh con non tháng bị suy hô hấp, cơhội lần sinh sau cũng non và bị suy hô hấp lên đến 90%. Suy hô hấpchiếm tỷ lệ cao ở trẻ da trắng hơn trẻ da đen. Trẻ nam thường gặp và bịsuy hô hấp nặng hơn trẻ nữ.

-Mẹ bị tiểu đường: Ðường huyết của mẹ cao dẫn đến nồng độ Insulin củathai cao. Insulin làm chậm trưởng thành tế bào phế nang loại 2, dẫn đếntần suất sinh trẻ suy hô hấp ở bà mẹ tiểu đường cao gấp 6 lần bà mẹkhông tiểu đường.

-Tổn thương chu sinh: Ngạt và xuất huyết trước sinh làm tăng nguy cơ suyhô hấp. Thiếu oxy máu và toan máu ức chế tổng hợp surfactant. Thiếu oxymáu và tụt huyết áp phá hủy tế bào phế nang loại 1 và mao mạch phổi.Tổn thương hàng rào phế nang - mao mạch dẫn đến phù phổi, từ đó làm suygiảm chức năng surfactant. Hạ thân nhiệt gây thiếu oxy máu và toan máu,do đó cũng ức chế chức năng surfactant.

-Sinh mổ: Sinh mổ khi bà mẹ chưa chuyển dạ kèm tỷ lệ suy hô hấp ở trẻ sơsinh cao. Chuyển dạ phóng thích các nội tiết tố nhóm catecholamin vàsteroid giúp kích thích sản xuất và phóng thích surfactant và gây tăngtái hấp thu dịch phổi qua hệ bạch huyết phổi. Do đó trẻ sinh mổ lúc bàmẹ chưa chuyển dạ sẽ thiếu surfactant và có lượng dịch trong phổi cao.

Giữatháng 1/1986 đến 3/1991, tại BV Northwestern Memorial (Illinois, Mỹ) có1.207 trường hợp sinh mổ vì mẹ có vết mổ cũ và mổ khi chưa chuyển dạ,trong đó có 5 trường hợp suy hô hấp. Tỷ lệ suy hô hấp sau sinh mổ khichưa chuyển dạ là 0,41%. Các trường hợp này phải điều trị tại khoa Hồisức sơ sinh với thở máy.

Trongvài năm gần đây, ở Việt Nam  có tình trạng một số sản phụ mê tín dịđoan, đi xem bói để chọn ngày tốt sinh con và xin mổ chủ động bắt conmặc dù mẹ chưa chuyển dạ. Hậu quả, đã có những trường hợp sau sinh, trẻsơ sinh bị suy hô hấp nặng, phải nhập khoa Hồi sức sơ sinh Bệnh việnNhi đồng 1, có cháu đã tử vong.

Điều trị

Nguyêntắc điều trị trẻ sơ sinh suy hô hấp là điều trị surfactant thay thế,cung cấp oxy qua thở áp lực dương liên tục hoặc thở máy. Bên cạnh đó làcác phương pháp điều trị hỗ trợ như bảo vệ thân nhiệt, dinh dưỡng, hỗtrợ tuần hoàn và điều trị nhiễm trùng.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Vì sao trẻ sơ sinh suy hô hấp và qua đời? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Vì sao trẻ sơ sinh suy hô hấp và qua đời? bạn tại đây.