Vàng da sơ sinh (VDSS) là tình trạngxảy ra ở tất cả trẻ sơ sinh. Bắt đầu từ cuối ngày thứ hai  đến ngày thứnăm vàng da nhiều nhất, sau đó thường trung bình, đến ngày thứ bảy  thìhết vàng da. Nguyên nhân  do tình trạng lúc trẻ sơ sinh nằm trong bụngmẹ có lượng hồng cầu cao: khoảng 5-6 triệu hồng cầu/mm³  (ở người lớn 3,5- 4 triệu hồng cầu/mm³).

Hồngcầu giống như “chiếc xe” chuyên chở oxy, nên sau khi trẻ tự thở tốtđược, thường đến cuối ngày thứ hai, thì lượng hồng cầu thừa bị vỡ hàngloạt, trong đó có chất bilirubin. Chất bilirubin được chuyển về gan,biến hóa ở đó và thải ra ngoài theo nước tiểu, phân. Thông thường ở trẻthải ra dễ dàng nên sau khoảng bảy ngày không thấy VDSS.

Tuynhiên ở một số trường hợp trẻ tiếp tục VDSS, thường gặp ở trẻ sinh nontháng do gan làm việc  chưa tốt, thải bilirubin không được, trẻ có bướumáu ở dưới da đầu; trường hợp sinh khó phải can thiệp như sinh hút,sinh kềm (có thể do số lượng  hồng cầu bể nhiều hơn), trường hợp mẹ vàcon không cùng nhóm máu.

* Bà mẹ làm sao phân biệt VDSS bình thường và không bình thường?       

-Trẻ vàng da thấy được khi bilirubin khoảng 5 -7 mg%. Được xem là bìnhthường khi ở trẻ đủ tháng có bilirubin < 12 mg% và ở trẻ thiếu tháng< 15mg%, với điều kiện: trẻ bú tốt, nước tiểu vàng, đi cầu phân vàng2-3 lần/ngày.

Ở các trẻ này không cần điều trị,không cần can thiệp. Trường hợp bilirubin vượt các giới hạn nêu trên,bé vàng da nhiều, bú không tốt, ngủ nhiều, nước tiểu trong, đi tiêu ít(một lần/ngày) cần đưa đến bác sĩ chuyên khoa nhi.

Phươngpháp thông thường, hiệu quả nhất hiện nay là rọi đèn cho bé (hầu hếtcác cơ sở điều trị nhi đều có), cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, theo dõinước tiểu có vàng không, đi tiêu có 2-3 lần/ngày không. Nếu rọi đènsớm, chỉ cần rọi ba giờ, nghỉ ba giờ - trong vòng hai ngày tình trạngsẽ cải thiện tốt. Bé sẽ qua khỏi, hết vàng da.

Trườnghợp gia đình  không biết, để bé vàng da nhiều từ 6- 12 giờ thì vàng dasẽ rất nặng, gọi là vàng da nhiễm độc thần kinh. Có trường hợp khôngcòn rọi đèn được, phải thay máu. Việc điều trị khó khăn và để lại dichứng về mắt (cận, viễn, loạn thị về sau), về tai (giảm thính lực),chậm phát triển tâm thần vận động...

* Một số sai lầm của bà mẹ và bác sĩ có khuyến cáo gì?

-Các bà mẹ sau khi sinh con từ ngày thứ hai  cần lưu ý quan sát xem bé cóvàng da hay không. Muốn thấy, cần bế bé ra chỗ sáng, nhìn trên mặt hoặcdùng ngón tay ấn trên trán, mũi rồi bỏ tay ra xem da có vàng không.

Nếucó vàng da nhưng các dấu hiệu khác bình thường như bú tốt, nước tiểuvàng, đi tiêu 2-3 lần/ngày thì cứ theo dõi bình thường đến ngày thứ bảy(nhiều trường hợp vàng da trên bảy ngày nhưng không nguy hiểm nếu thấybé bú tốt, tiêu tiểu bình thường, hoạt động  bình thường).

Nếuthấy bú yếu, ngủ nhiều, nước tiểu trong thì đưa bé đi khám ngay tại cácphòng khám sơ sinh, bệnh viện  có chuyên khoa nhi. Nếu sau 24 giờ mà békhông đi tiêu phân su hoặc sau 48 giờ mà không đi tiểu cũng là bấtthường, cần báo cho nhân viên  y tế biết. Bệnh viện  Từ Dũ luôn sẵn sàngtiếp nhận các trẻ có vàng da được phát hiện chậm trong một tháng đầusau sinh, kể cả ngoài giờ hành chính.

Một số sailầm là các bà mẹ không biết  trẻ vàng da, hoặc sinh về nằm trong phòngkín, thiếu ánh sáng, không phát hiện được. Có người thấy trẻ tiểu vànglại sợ không biết  có bệnh không (trẻ tiểu vàng trong vòng 10 ngày đầusau sinh là tốt).

Sau sinh, từ ngày thứ ba, tưđến ngày thứ 10, 12 mỗi ngày nên phơi nắng bé khoảng 10 phút (buổisáng, khoảng 9g, đưa bé ra gần cửa sổ hoặc cửa ra vào nhưng kín gió,cho bé mặc áo che ngực, để hở mặt, cổ, chân tay) sẽ giúp bé giảm vàngda.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Vàng da sơ sinh - các bà mẹ cần lưu ý này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Vàng da sơ sinh - các bà mẹ cần lưu ý bạn tại đây.