Các quasar: “bài kiểm tra cuối cùng” cho thuyết tương đối? - Bản có dấu.
Cac quasar: “bai kiem tra cuoi cung” cho thuyet tuong doi? - Bản không dấu.

Mặc dù từ năm 1919, lần đầutiên tính chất hình học của lực hấp dẫn đã có thể được chứng minh ngaykhi Arthur Eddington phát hiện Mặt Trời có ảnh hưởng chút ít đến đườngđi của ánh sáng tới từ các ngôi sao  khác, lại một lần nữa kết quả đócung cấp một bài kiểm tra thực sự về lý thuyết của Einstein đối vớinhững trường hấp dẫn mạnh

Từ đài quan sát Tuorla ở Phần Lan, Mauri Valtonen giải thích rằng nhữngthành tựu trên đã cung cấp chứng cứ xác thực đầu tiên về sự tồn tại củanhững lỗ đen, vật thể có mật độ khối lượng lớn đến nỗi mà thuyết tươngđối đã dự đoán trước rằng không-thời gian tự uốn cong lại hoàn toàntrên chính nó: “Mộtsố người không ngừng dựa vào khái niệm của lỗ đen, nhưng với quan điểmnghiêm túc, họ phải chứng minh được rằng thuyết tương đối rộng vẫn cònđúng đối với những trường hấp dẫn có cường độ cực mạnh trước khi chắcchắn rằng lỗ đen là có thực”, nhà khoa học  trên khẳng định.

Bài kiểm tra mới đây về thuyết tương đối rộng liên quan đến trung tâmcủa một thiên hà xa xôi, một quasar mang tên OJ827, được biết nhờ phátra ánh sáng cực mạnh theo chu kì gần 12 năm. Năm 1988, Valtonen và vàingười khác đưa ra giả thuyết  rằng hiện tượng trên có thể được sinh rabởi một lỗ đen nặng gấp 17 tỷ lần Mặt trời và quay xung quanh nó là mộtlỗ đen thứ hai  nhẹ hơn khoảng 200 lần. Trong hệ cặp đôi  như thế, theoquỹ đạo, sự chuyển động của lỗ đen nhỏ hơn khiến cho đĩa vật chất xungquanh lỗ đen phát ra năng lượng mạnh nhất tại 2 thời điểm cách nhaukhoảng 12 năm.

Ảnh minh họa Quasar OJ287. (Ảnh: VISPA)

Với việc phác họa hệ đôi này, các nhà khoa học  đã phải kiểm tra thuyếttương đối rộng mà qua đó dự đoán được chu kì của hiện tượng phát nănglượng trên. Trong thời kì này, những mảnh vỡ về sau (có mặt từ nhữngnăm 90) chỉ có thể được dự đoán chính xác  ở mức độ vài tuần, điều đókhông đủ để kiểm tra hiệu quả của thuyết tương đối. Nhưng đầu những nămgần đây, dựa trên nhiều mô hình cải tiến và nhiều năm quan sát OJ287,Valtonen cùng cộng sự đã có thể dự đoán được ngày xuất hiện tiếp theocủa xung ánh sáng: 13 tháng 9  năm 2007, chính xác  đến 1 - 2 ngày.

Để có thể tìm ra xung động, hơn 25 nhà thiên văn họcthuộc 10 quốc gia  đã phải làm việc  chung với nhau. Vì vào tháng 9, ởphía đông OJ287 hiện ra sớm hơn so với Mặt Trời, điều đó chỉ được nhìnthấy trong vòng 30 phút trước khi bầu trời trở nên quá sáng. Họ có thểquan sát theo thứ tự từ Nhật Bản, đến Trung Quốc, tới Châu Âu  và cuốicùng là từ đảo Canarie. Tổng kết lại khoảng 100 cuộc đo đạc đã đượcthực hiện từ ngày 04 tháng 09 đến 20 tháng 10  bởi những nhà thiên văn.

Những khoảnh khắc  rực rỡ nhất của quasar đã được ghi nhận, chứng tỏOJ287 quả thực là một hệ đôi gồm 2 lỗ đen. Hơn nữa khi đo khối lượngkhổng lồ của lỗ đen chính, những kết quả thu được đã chứng minh rằngquỹ đạo của lỗ đen thứ hai  đã bị tiến động 39 độ trong mỗi chu kì củanó. Để so sánh, tác động của Mặt Trời trên vùng không-thời gian lân cậnđã gây ra một tiến động hơn 0.1 độ lên quỹ đạo của sao Thủy trong mộtthế kỉ.

Ngoài ra, các công trình còn cho thấy rằng hệ 2 lỗ đen hao năng lượngkhi phát ra sóng hấp dẫn, đây là 1 tiên đoán cơ bản của thuyết tươngđối cần được kiểm nghiệm trực tiếp. Ngay khi việc phát sáng này ko còntrong mô hình, sự phát sáng của quasar được tiên đoán sẽ tự tái tạo trễnhất là 20 ngày, điều đó cung cấp một bằng chứng gián tiếp về sự xuấthiện của những sóng hấp dẫn. Cũng theo Valtonen, lượng phát xạ từ OJ287là nguồn phát xạ tần số cao về sóng hấp dẫn của vũ trụ và hiển nhiên làmục tiêu tốt nhất đối với giao thoa kế laze như LISA, đặc biệt ở giaiđoạn 2016-2019, thời gian  mà OJ287 sẽ lại “chói sáng” lần nữa.

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Các quasar: “bài kiểm tra cuối cùng” cho thuyết tương đối?!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Các quasar: “bài kiểm tra cuối cùng” cho thuyết tương đối? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Các quasar: “bài kiểm tra cuối cùng” cho thuyết tương đối? bạn tại đây.