Xưa nay, nhà thầu KBR (Kellog Brown & Root) độc quyền  nhận thầu cho Lầu Năm Góc. Đây là lần đầu tiên – do sức ép của quốc hội - thế độc quyền  này đã bị phá vỡ tiếp theo sau những cáo giác, theo đó, nhà thầu này đã chi tiêu vô tội vạ, quản lý lỏng lẻo và lợi dụng quan hệ chính trị với Phó Tổng thống  Dick  Cheney, nguyên là một trong các nhà lãnh đạo  Tập đoàn Halliburton, công ty  mẹ của KBR.

Thế nhưng, theo nhật báo The New York  Times, vẫn có những nỗi e ngại người đóng thuế Mỹ sẽ trả giá đắt. Tóm lại, theo thỏa thuận mới, ba công ty  KBR, Fluor Corporation và DynCorp International có thể được trả gấp ba lần so với số tiền từng trả cho KBR mỗi năm kể từ ngày đầu cuộc chiến, do giới quân sự  lơ là trong việc giám sát các hoạt động  của những công ty  này. Điều này đã từng xảy ra trong quá khứ.

Thiên vị gà nhà

Trên thực tế, quả có một cuộc đấu thầu với sự tham gia của 5 công ty. Tháng 6  năm ngoái, quân đội Mỹ  thông báo  3 công ty  KBR, Fluor và DynCorp trúng thầu. Hai công ty  còn lại phản ứng dữ dội. GAO, một cơ quan  kiểm toán độc lập  giúp quốc hội và các bộ ngành giải quyết những vụ kiện  chống chính phủ  liên bang, kết luận rằng quân đội  đã đối xử thiên vị đối với 3 công ty  vừa kể. Quân đội  buộc phải điều chỉnh một vài điểm trong gói thầu nhưng những công ty  trúng thầu vẫn không thay đổi.

Tháng 4 vừa qua, quân đội  thông báo  3 công ty  nói trên lại trúng thầu và ký với họ một hợp đồng mới có giá trị  10 năm cung cấp thực phẩm, chỗ ở và dịch vụ  cơ bản cho trên 130.000 lính Mỹ  tham chiến ở Iraq  trị giá 150 tỉ USD. Đó là lý do  để 3 công ty  và các ông tướng tổ chức một cuộc họp chia phần trong tháng 6  này.

Sở dĩ các nghị sĩ Đảng  Dân chủ đối lập dị ứng với 3 công ty  được coi là ruột rà của Lầu Năm Góc là vì trong quá khứ, những công ty  này từng có “tiền án, tiền sự”.

Thành tích đen

Khi cuộc chiến  Iraq  nổ ra vào tháng 4-2003, Công ty  KBR - một chi nhánh của Halliburton - đã ký được một hợp đồng trị giá 24 tỉ USD  với Lầu Năm Góc. KBR hiện sử dụng 40.000 nhân viên  ở Iraq  và 28.000 nhân viên  ở Afghanistan và Kuwait.

Trong thời gian  qua, KBR đã bị quốc hội và cơ quan  kiểm toán của Lầu Năm Góc chỉ trích nặng nề vì đã từng “chém đẹp” chính phủ  200 triệu USD  tiền cung cấp thức ăn và nước uống cho lính Mỹ  ở Iraq. Kết quả kiểm toán cho thấy lính Mỹ  không được phục vụ thức ăn đàng hoàng, còn nước thì không an toàn. KBR cũng nổi tiếng về chuyện nữ nhân viên  bị các sếp và đồng nghiệp quấy rối tình dục.

Bình luận về thỏa thuận mới mà Bộ Quốc phòng dành cho 3 công ty Mỹ  nói trên, thượng nghị sĩ  Byron L. Dorgan thuộc Đảng  Dân chủ, nhận định: “Đây chỉ là điệp khúc mới của một bài hát  cũ mèm”.

Cũng giống như KBR, Công ty  DynCorp International có trụ sở chính tại Falls Church, bang Virginia, từng có những vụ bê bối khi thực hiện các gói thầu trước đây. Năm ngoái, cơ quan  kiểm toán của chính phủ  phát hiện công ty  này đã chi vô tội vạ 1,2 tỉ USD  khi triển khai gói thầu huấn luyện cảnh sát  Iraq  ký với Bộ Ngoại giao  Mỹ. DynCorp không thể chứng minh đã chi các khoản ấy vào việc gì. Cách đây hai tuần, DynCorp cũng đã bị xử thua trong một vụ kiện  liên quan đến chuyện kỳ thị chủng tộc và vi phạm  hợp đồng với án phạt 15 triệu USD. DynCorp đang kháng án vụ này.

Xe tải của Công ty  KBR hoạt động  tại Iraq

Trước đó, trong một vụ thầu huấn luyện cảnh sát, nhân viên  của DynCorp đã dính líu đến một đường dây buôn gái mại dâm  ở Bosnia vào cuối thập niên 1990.

Công ty Fluor có trụ sở ở Irvin, bang Texas, đã từ chối khéo khi trả lời báo chí  những câu hỏi  chi tiết liên quan đến các gói thầu ở Iraq. Một quan chức của công ty  chỉ cho biết công ty  nhận “cung cấp nhân sự và thiết bị hỗ trợ quân đội Mỹ  khắp thế giới”.

Kê giá cao gấp 10 lần

Đầu năm 2007, phóng viên Armen Keteylan chuyên viết các bài điều tra của đài truyền hình  CBS cho biết Lầu Năm Góc thừa nhận rằng đã có một thời gian  khá dài bộ không thể chứng minh có bao nhiêu tỉ USD  của những người đóng thuế Mỹ được sử dụng như thế nào. Số tiền này có thể đã rơi vào tay các nhà thầu gian xảo. Theo một tài liệu  mà đài CBS có trong tay, cá biệt, Công ty  KBR đã kê giá cao gấp 10 lần dịch vụ  giải trí  dành cho lính Mỹ  ở Iraq.

Tài liệu cho biết KBR đã xuất hóa đơn nhiều lần mỗi khi một người lính sử dụng máy vi tính, máy điện thoại, dụng cụ chơi bóng bàn hoặc bơi lội, khăn tắm và nước đóng chai thay vì chỉ xuất một hóa đơn tổng hợp. Và chính phủ  đã trả hết số tiền này.

Đã có khoảng 80 trường hợp nhà thầu gian lận như vậy bị Lầu Năm Góc và quốc hội điều tra. 26 trường hợp đã được chuyển đến Bộ Tư pháp  để xử lý. Thế nhưng chỉ có vài người bị khởi tố và một vài triệu USD  được thu hồi. Điều đáng nói là, theo nhà báo  Keteylan, từ tháng 4-2003 đến cuối năm 2006, không có một nhà thầu quân sự  nào hoạt động  ở Iraq  bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Người ta đang chờ xem cuộc họp chia phần giữa ba nhà thầu Mỹ nói trên với các quan chức quân sự  sẽ kết thúc như thế nào. Theo dư luận  Mỹ, khó mà hy vọng có sự chuyển biến đáng kể nào trước khi Mỹ chưa có tổng thống  mới.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Những gói thầu béo bở và đáng ngờ này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Những gói thầu béo bở và đáng ngờ bạn tại đây.