Giáo dục pháp luật: nói dễ, làm không dễ

Không ngẫu nhiên mà trong 498 đối tượng chống người thi hành công vụ bị các lực lượng CATP  Hà Nội xử lý trong 5 năm qua, tỷ lệ người có trình độ đại học  vi phạm  thấp nhất: với 7 trường hợp; trình độ trên đại học  không có người nào vi phạm  hành vi này. Điều này cho thấy trình độ học vấn có liên quan đến ý thức xã hội, ý thức pháp luật  và tác động rõ nét đến hành vi của cá nhân. Chính vì vậy mà khi trao đổi với PV ANTĐ, các chuyên gia, điều tra viên đều nhấn mạnh yếu tố đầu tiên, quan trọng  để ngăn chặn hiện tượng chống người thi hành công vụ, là công tác  giáo dục pháp luật. Trung tá  Trương Thọ Toàn - Phó Trưởng phòng  PC14 - CATP  Hà Nội cho biết, các vụ chống người thi hành công vụ mà Phòng PC14 thụ lý thời gian  gần đây, đối tượng phạm pháp  thường tỏ thái độ  ân hận thực sự khi đã... bị tạm giữ.

Trình độ văn hóa thấp, cộng với việc bị ảnh hưởng bởi mặt trái xã hội, hoặc bị xúi giục bởi đám đông, bởi chất kích thích, đó là những tiền đề dẫn đến hành vi chống người thi hành công vụ. Có đối tượng chống người thi hành công vụ gây hậu quả nghiêm trọng, sau khi bị bắt giữ đã “hồn nhiên” tâm sự với điều tra viên: “Cháu phạm tội lần đầu nên có ra tòa cũng chẳng thể xử nặng cháu được”.

Công tác giáo dục giữ vai trò quan trọng  hình thành ý thức chấp hành pháp luật  trong mỗi người dân. Nhưng thực tế, biện pháp thực hiện lâu nay chưa hiệu quả, nặng về hình thức. Có đối tượng hoàn toàn mù tịt về luật; cũng có đối tượng nắm luật lơ mơ nên vẫn cố tình vi phạm. Trung tá  Trương Thọ Toàn nhận xét: “Chúng ta đang thực hiện giáo dục pháp luật  một cách đại trà. Đối tượng được hưởng thông tin, giáo dục ấy mới là học sinh, sinh viên, trong khi những thành phần cần nhận được giáo dục thường xuyên  là lao động  cá thể, không nghề nghiệp, thanh thiếu niên đã bỏ học... lại rất ít được tiếp cận với những thông tin  cần thiết ấy”.

Tác phong - quân kỷ tốt sẽ giảm nguy cơ

“Một chi tiết tưởng như rất nhỏ, nhưng tác động không hề nhỏ đến thái độ, phản ứng của người dân  trong quá trình tiếp xúc với lực lượng chức năng. Đó là tác phong, điều lệnh của người làm nhiệm vụ”, ông Đoàn Văn Báu - giảng viên Khoa Tâm lý trường Đại học  An ninh nhân dân nhận xét.

Có thể thấy, cử chỉ, lời nói không đúng mực của lực lượng chức năng tuy không phải là phổ biến nhưng cũng... không hiếm. Giảng viên Đoàn Văn Báu dẫn chứng, đa số CBCS CSGT, CSCĐ hiện nay tuổi đời còn rất trẻ, nhiều người chỉ mới qua đào tạo  sơ học hoặc trung học, chưa được bồi dưỡng về kỹ năng giao tiếp, vì vậy dễ dẫn đến những trường hợp cư xử không đúng mực với người vi phạm. Và khi người vi phạm  đã có ấn tượng không tốt về lực lượng làm nhiệm vụ, thì một hành vi, cử chỉ không đúng chuẩn mực  sẽ như giọt nước tràn ly, tác động khiến người vi phạm  ức chế, không tự chủ được bản thân  dẫn đến những hành vi bột phát; mức độ thấp nhất là tỏ thái độ  bất hợp tác, cao hơn là có hành vi chống đối lại lực lượng đang thực thi nhiệm vụ.

Đồng quan điểm  với giảng viên Đoàn Văn Báu, một cán bộ Đội Điều tra tổng hợp - CAQ Hoàng Mai cho biết, “quá trình thụ lý các vụ án  chống người thi hành công vụ thời gian  gần đây, không ít trường hợp cơ quan  Công an  nhận ra, lỗi đầu tiên là quy trình  xử lý chệch chuẩn của lực lượng chức năng”.

Liên quan đến quy trình  triển khai công tác  của lực lượng chức năng, một thực tế là nhiều đơn vị, nhiều lực lượng trong khi thực thi nhiệm vụ thường có tâm lý chủ quan, không trang bị đủ phương tiện, công cụ hỗ trợ; không xây dựng  phương án chiến đấu cụ thể mỗi khi xảy ra tình huống chống người thi hành công vụ.

Thượng tá Phạm Văn Hưng - Trung đoàn trưởng Trung đoàn CSCĐ - CATP  Hà Nội khẳng định, CBCS chấp hành nghiêm quy trình  tuần tra kiểm soát là yếu tố hàng đầu ngăn chặn đối tượng có hành vi chống đối. Đứng thứ hai  sau CSGT về số vụ cản trở thi hành công vụ, nhưng lực lượng CSCĐ Hà Nội lại rất ít để xảy ra thương vong, kể cả trong tình huống đối tượng sử dụng hung khí. Quan điểm  chỉ đạo của chỉ huy Trung đoàn CSCĐ là từng tổ công tác  mỗi khi làm nhiệm vụ phải trang bị đủ phương tiện mạnh, phân công vị trí cụ thể trong các tình huống, và phải kiên quyết khống chế, bắt giữ đối tượng chống đối.

Nếu như CSCĐ luôn sẵn sàng ý thức chủ động, chuẩn bị phương tiện mạnh như trên, thì CSGT dù muốn chủ động đến mấy cũng khó. Trong khoảng 2 năm trở lại đây, CSGT là lực lượng chiếm đa số trong các vụ chống người thi hành công vụ đã xảy ra. Nhiều lần tiếp xúc với chỉ huy Phòng và CBCS CSGT làm nhiệm vụ, chúng tôi  nắm được tâm tư, băn khoăn của các anh, đó là quá thiếu những thiết bị, phương tiện để xử lý hành vi chống đối hoặc để phòng vệ cho bản thân.

Mỗi khi ra đường, CSGT chỉ có còi và gậy chỉ huy giao thông làm bằng... nhựa. Trong khi điểm lại các vụ chống lại CSGT cho thấy, đối tượng sử dụng hung khí từ dao, gạch, thậm chí lao cả xe vào lực lượng chức năng. “Nhiều nước trong khu vực, CSGT được trang bị loại thiết bị có tác dụng khi “bắn” vào phương tiện, động cơ điện sẽ ngắt hoàn toàn, đối tượng vi phạm  sẽ không thể bỏ chạy. Trước mắt, nếu không trang bị được phương tiện cho CSGT phòng vệ thì cũng nên có thiết bị để xử lý tại chỗ những trường hợp vi phạm  giao thông. Hiện nay, CSGT hoàn toàn bị động trước các đối tượng cố ý chống đối” - một cán bộ Phòng CSGT nói.

“Rào cản” tâm lý

Khung hình phạt đối với tội danh chống người thi hành công vụ có những tình tiết tăng nặng nghiêm khắc; đối tượng không những bị xử lý về tội chống người thi hành công vụ, mà còn có thể “lĩnh” thêm một vài tội danh khác tùy theo hậu quả hành vi gây ra. Song  có một thực tế là số vụ chống người thi hành công vụ bị đưa ra xét xử  trước vành móng ngựa ít hơn rất nhiều so với số vụ bị CQĐT khởi tố.

Để hoàn thành hồ sơ, truy tố đối tượng về tội danh nêu trên, cơ quan  Công an  phải hết sức vất vả. Những vụ việc mà tỷ lệ thương tích đủ truy tố còn dễ. Với những hành vi như lăng mạ, chởi bới, hoặc thương tích dưới 11%, “rất nhiều đề xuất xử lý nghiêm khắc nào của CQĐT không được quan điểm  của VKS, Tòa án  ủng hộ”, một điều tra viên Phòng PC14 cho biết. Điều này không chỉ khiến đối tượng vi phạm  “thoát” việc bị pháp luật  trừng trị, mà còn tạo tâm lý không tốt đối với lực lượng chức năng.

Một vấn đề tâm lý “đáng ngại” khác là vai trò của dư luận. Trung tuần tháng 2-2008, tại ngã tư Đại Cồ Việt - Lê Duẩn, tổ công tác  Đội CSGT số 4 phát hiện 1 xe máy  chở 3 đối tượng không đeo BKS, không đội mũ bảo hiểm. Khi một chiến sỹ giơ gậy chỉ huy yêu cầu đối tượng dừng xe, đối tượng không chấp hành, bỏ chạy, va vào người chiến sỹ CSGT. Hậu quả là xe đổ, đối tượng cầm lái bị thương ở vùng mặt.

Sự việc này sau đó nhanh chóng được người nhà đối tượng “làm ầm” lên, chụp ảnh “bị hại” và thông tin  đến một số cơ quan  báo chí. Một số người nhà của “bị hại” được gọi ra để làm “nhân chứng”. Và hôm sau, nhiều tờ báo đồng loạt đưa vấn đề “Cảnh sát giao thông đánh người vi phạm Luật  Giao thông”. Đến giờ, vụ việc đã có kết luận chính thức của CQĐT - CAQ Hai Bà Trưng, rằng không có việc CSGT dùng gậy chỉ huy giao thông đánh người. Song, trong khoảng thời gian  sự việc này loan  tải trên các báo, nó đã kịp gây những ảnh hưởng không tốt đến tâm lý và uy tín của lực lượng Công an.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Chống người thi hành công vụ - loại côn đồ mới: Đâu là nguyên nhân? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Chống người thi hành công vụ - loại côn đồ mới: Đâu là nguyên nhân? bạn tại đây.