Về lịch sử, chiếc bánh có nguồn gốc từ đâu vẫn cònnhiều tranh cãi, nhưng lí do được chấp nhận nhiều nhất là để cúng tưởngnhớ Khuất Nguyên - một nhà thơ nổi tiếng và được mọi thế hệ người TrungHoa kính trọng.

Nguyên liệu đầu tiên để làm bánh bá trạng phải kể đếnlà đậu phộng luộc, được chế biến khá công phu. Hạt đậu phộng phải làhạt tròn to, cỡ đầu ngón tay út trở lên, ngâm mềm và đem luộc với nướccó bỏ các vị thảo dược (tùy theo từng gia đình  mà có các bí quyết giatruyền riêng). Khi đậu mềm sẽ được vớt ra, để ráo. Người ăn sẽ cảm nhậnđược vị bùi, béo của đậu phộng, vị mặn của thuốc bắc và mùi thơm củathảo dược. Nếu làm không khéo, đậu sẽ có vị chát đắng, rất khó ăn!

Bánh bá trạng bắt buộc phải có đậu phộng. Bánh bá trạng mà không có đậu phộng là biết ngay đồ... dỏm!

Vỏ ngoài của bánh gồm có nếp và đậu phộng, người làmbánh sẽ cân nhắc lượng đậu phộng và "ngắm nghía" để đậu phộng được dàntrải đều quanh chiếc bánh khi thành phẩm.

Nhân bánh là "bản tình ca" của các thứ: lạp xưởng, tômkhô, nấm đông cô (có nơi thì cho nấm mèo), trứng vịt muối và thịt heo.Thịt heo để làm bánh là phần thịt đùi (có da, mỡ và nạc). Sau khi rửasạch và thấm khô nước, thịt sẽ được thái thành những miếng vuông vức(như người ta cắt thịt để kho tàu).

Thịt ướp phải vừa ăn, không mặn, không lạt (như bánhchưng), có mùi thơm (mùi thơm này là mùi chủ đạo của chiếc bánh) và mộtmùi mà ai cũng biết đó là mùi ngũ vị hương! Tôm khô, lạp xưởng, nấmđông cô đều được sơ chế trước khi làm bánh (mỗi gia đình  sẽ có cách sơchế riêng và đây cũng được xem là bí quyết gia truyền, chỉ truyền chocon cháu trong nhà muốn theo nghề của tổ tiên).

Lá để gói bánh là lá tre, nhưng hiện nay thông dụngnhất là gói bằng lá dong, vì tính tiện dụng của lá dong và một phầncũng là do lá dong không làm thay đổi mùi vị của bánh sau khi nấu. Láphải được rửa sạch, trần sơ, lau khô, ủi thẳng trước khi gói. Chiếcbánh bá trạng có ngon và chiếm được cảm tình hay không là phụ thuộchoàn toàn vào sự khéo léo của đôi tay người gói.

Do thành phần nhân bánh khá nhiều nên bánh bá trạngthường to, có cái to cỡ bàn tay  người lớn xòe rộng, chính vì thế màngười gói phải chặt tay để bánh không bị bung trong quá trình nấu vànước không thấm vào bên trong.

Sau khi gói bánh, khâu cột bánh cũng là vấn đề khókhăn, vì phải cột làm sao để bánh có hình dáng như chiếc bánh ú: nhôcao và xòe rộng, đây cũng là hình ảnh  đại diện cho tư tưởng “nở hậu”của người Hoa.

Kỹ thuật cột dây của bánh bá trạng cũng khác so vớicách cột của bánh tét. Chỉ với 1 sợi dây quấn tròn quanh thân bánh vừatạo dáng vừa giúp bánh không bị bung. Nếu cột quá chặt tay, khi nấubánh, nếp sẽ bung ra bên ngoài, rất mất thẩm mỹ, còn nếu cột không chặtthì nước sẽ thấm vào bánh, ăn không ngon và để không được lâu. Từ trướcđến nay, khâu cột bánh luôn do bàn tay  khéo léo, uyển chuyển của phụ nữđảm nhận.

Khi thưởng thức bánh, người ăn sẽ cảm nhận được vịngọt của nếp, vị béo của đậu phộng, vị mặn của tôm khô, mùi thơm củalạp xưởng và sự hòa quyện của thịt heo, trứng muối. Nếu đi xa, chỉcần mang theo một chiếc bánh là đủ no cả ngày. Một chiếc bánh bá trạngcỡ nhỏ có trọng lượng khoảng hơn 200gr.

Do tính đặc thù nên bánh bá trạng thường chỉ xuất hiệnvào dịp tết Đoan Ngọ (cũng như truyền thống  cúng bánh chưng của ngườiViệt). Ngoài bánh ú lá tre thì bánh bá trạng là 1 phần không thể thiếuđể cúng trong dịp này. Bánh được cúng thành từng cặp. Do nguyên liệulàm bánh thuộc hàng "xịn" nên giá thành bánh khá cao, 1 cặp bánh giákhoảng 120.000đ (dành cho bánh loại lớn).

Để ăn đúng điệu người Hoa thì khi ăn bánh bá trạngphải ăn chung với... đường cát trắng. Thói quen này không phải ai cũngcó thể làm theo được. Nhưng cho dù không ăn với đường cát trắng thìbánh bá trạng cũng đủ ngon để chiếm được cảm tình của người ăn!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Tết Đoan Ngọ ăn bánh bá trạng này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Tết Đoan Ngọ ăn bánh bá trạng bạn tại đây.