"Giảm trừ gia cảnh", bài toán cần sớm có lời giải! 

Việc chuẩn bị triển khai thực hiện luật đang khiến cơ quan  thuế lo lắng  vì có khá nhiều nội dung  phức tạp. Ông Nguyễn Đình Tấn - Cục trưởng Cục Thuế TP.HCM - cho biết: "Trong 10 loại thu nhập, có 2 loại theo tôi là phức tạp nhất đó là thu nhập  của hộ kinh doanh  và tiền lương, tiền công bởi 2 loại này được giảm trừ gia cảnh". Việc giảm trừ gia cảnh là điểm rất ưu việt của Luật Thuế TNCN nhưng đây cũng là vấn đề khó khăn khi thực hiện đối với cơ quan  thuế.
 
Trước khi nộp thuế TNCN, người nộp thuế được giảm trừ 4 triệu đồng/tháng đối với bản thân  và 1,6 triệu đồng/tháng đối với người phụ thuộc mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng (mức thu nhập  làm căn cứ xác định người phụ thuộc có thu nhập  thấp theo dự thảo Thông tư hướng dẫn  là 500.000 đồng/tháng trở xuống). Việc xét giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc được tính theo nguyên tắc: trường hợp nhiều đối tượng nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng người phụ thuộc mà không thỏa thuận được với nhau người nộp thuế nào kê khai thì không được tính giảm trừ; đối với việc giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh, em, chú, bác, cô, dì, cháu ruột theo nguyên tắc người phụ thuộc đó phải sống cùng với người nộp thuế. 

Vậy ngành thuế sẽ quản lý thế nào đối với trường hợp nhiều người cùng kê khai 1 người phụ thuộc? Hơn nữa, quy định  "người phụ thuộc phải sống cùng với người nộp thuế" thì mới được giảm trừ xem ra không hợp tình lắm. Theo dự thảo Thông tư hướng dẫn, người nộp thuế có thu nhập bình quân  trên 4 triệu đồng/tháng tạm giảm trừ vào thu nhập  phát sinh hằng tháng. Đầu năm, người nộp thuế phải đăng ký người phụ thuộc được tạm giảm trừ gửi cho cơ quan  chi trả thu nhập  (nếu có thu nhập  từ tiền lương, tiền công) hoặc gửi cho cơ quan  thuế nơi kinh doanh  (nếu có thu nhập  từ kinh doanh). Trong năm, nếu có thay đổi người phụ thuộc so với đầu năm đăng ký thì người nộp thuế khai báo điều chỉnh. Năm 2009  là thời điểm bắt đầu thực hiện Luật Thuế TNCN nên thời hạn để đối tượng nộp thuế hoàn thiện hồ sơ thủ tục đăng ký tạm giảm trừ gia cảnh chậm nhất là ngày 30.6.2009.

Vấn đề chuyển nhượng vốn, bất động sản... 

Bà Nguyễn Thị Cúc  - nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, Chủ tịch  Hội tư vấn thuế Việt Nam  - cho biết: "Ngành thuế hiện nay đang triển khai nhiều công việc  chuẩn bị thực hiện Luật Thuế TNCN chẳng hạn như cấp mã số thuế. Luật Thuế TNCN dựa trên tự khai - tự chịu trách nhiệm của người nộp thuế. Trong vòng 5 năm, cơ quan  thuế có quyền kiểm tra và nếu phát hiện sẽ xử phạt theo pháp luật". So với Pháp lệnh Thuế thu nhập  đối với người có thu nhập  cao, Luật Thuế TNCN mang tính công bằng hơn cho người nộp thuế nhưng kèm theo đó đòi hỏi việc quản lý của cơ quan  thuế phải được tổ chức khoa học  và hiện đại nhằm tránh tình trạng xảy ra gian lận, phiền hà cho người nộp thuế.

Luật Thuế TNCN tác động đến nhiều đối tượng. Người nộp thuế không chỉ là những cá nhân  làm công ăn lương mà còn bao gồm cả các cá nhân  kinh doanh, đầu tư  vốn, chuyển nhượng vốn, bất động sản... Khi Luật Thuế TNCN chính thức có hiệu lực, số lượng  người nộp thuế cả nước sẽ tăng lên 14 - 15 triệu người thay vì 300.000 người như hiện nay (tăng 50 lần), đơn vị chi trả thu nhập  dự tính tăng gấp 2 lần, lên 500.000 đơn vị. Với cách thức quản lý hiện nay sẽ khó có thể kiểm soát được việc thực hiện thuế TNCN nhằm đảm bảo tính công bằng. 

Dự thảo thông tư hướng dẫn  thực hiện Luật Thuế TNCN có quy định: "Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở và tài sản  gắn liền với đất ở của cá nhân  trong trường hợp cá nhân  chỉ có một nhà ở, đất ở duy nhất" sẽ được miễn thuế TNCN. Nếu người nộp thuế không tự giác kê khai thì cơ quan  thuế làm sao kiểm soát được một người có bao nhiêu nhà, đất? Khi Luật Thuế TNCN chính thức có hiệu lực, các hộ kinh doanh  trước đây sẽ chịu chi phối bởi sắc thuế này thay vì Luật Thuế thu nhập  doanh nghiệp  như hiện nay. Thế nhưng do không nắm được doanh số  của các hộ kinh doanh  nên từ trước đến nay, cơ quan  thuế thường ấn định một mức thuế. Vậy khi hộ kinh doanh  chịu thuế TNCN, việc xác định thu nhập  chịu thuế của các hộ kinh doanh  sẽ được thực hiện như thế nào?

Dự kiến năm 2009, ngành thuế sẽ nhập và xử lý khoảng 6,5 - 7 triệu hồ sơ khai thuế, trong đó khoảng 3,5 triệu tờ khai thuế tháng hoặc quý; 1 triệu tờ khai thuế TNCN đối với chuyển nhượng bất động sản, chuyển nhượng vốn, nhận thừa kế, quà tặng...; 2 triệu tờ khai quyết toán năm của cá nhân, 500.000 tờ khai quyết toán của đơn vị chi trả thu nhập. Với số lượng  người nộp thuế tăng quá cao như vậy, việc lựa chọn phương thức xử lý tờ khai như thế nào để không quá tải cũng không hề dễ dàng đối với ngành thuế.

Bạn có ý kiến gì về bài viết "Ngổn ngang" thuế thu nhập cá nhân này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết "Ngổn ngang" thuế thu nhập cá nhân bạn tại đây.