Bộ luật Hình sự (BLHS) hiện hành quy định  hai điều luật về tội phạm buôn bán người. Điều 119, tội mua bán  phụ nữ  được hiểu là những hành vi mua bán  phụ nữ  từ đủ 16 tuổi trở lên.

Điều 120, tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em  quy định: Người nào mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em  dưới bất kỳ hình thức nào sẽ bị phạt tù từ ba năm đến mười năm; phạm tội thuộc một trong các trường hợp như có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, vì động cơ đê hèn, để đưa ra nước ngoài, phạm tội đối với nhiều trẻ em, để sử dụng vào mục đích vô nhân đạo, để sử dụng vào mục đích mại dâm, có tính chất chuyên nghiệp... thì bị phạt tù từ mười năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân...

Tuy nhiên, trẻ em  được hiểu là những đứa trẻ từ khi lọt lòng người mẹ đến 16 tuổi. Nếu bé gái  từ đủ 16 tuổi trở lên là nạn nhân  của hành vi này thì áp dụng điều luật "tội buôn bán phụ nữ" để xử lý kẻ phạm tội.

Như vậy, các văn bản  quy phạm pháp  luật và giải thích luật, thai nhi chưa được coi là trẻ em, chưa được thừa nhận là công dân. Sở dĩ có sự bất cập này do diễn biến thực tiễn nảy sinh hành vi mà trước đó không có, nói cách khác là tồn tại xã hội  đã đi trước ý thức xã hội, ở đây là ý thức của các nhà làm luật.

Tại thời điểm BLHS được soạn thảo, ban hành là vào cuối những năm 90 của thế kỷ  trước, khi đó ở Việt Nam  và những nước lân cận chưa xuất hiện hành vi mua bán  thai nhi. Chỉ từ cuối năm 2007, đầu 2008 tới nay, khi cơ quan  Công an  khám phá nhiều vụ buôn bán thai nhi, vấn đề này mới trở thành điểm nóng gây bức xúc dư luận.

Tuy nhiên, hiện hành vi mua bán  thai nhi cũng bị xử lý theo điều luật "mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em". Nguyên do, dù hành vi trao đổi, gạ gẫm diễn ra khi người mẹ còn mang thai nhưng thời điểm mà đối tượng nhận con và giao hết số tiền lại sau khi sinh (thường sau khi sinh ít ngày hoặc một, hai tháng), tức tội phạm hoàn thành khi đứa trẻ đã sinh ra.

Vụ việc bị bắt quả tang tại thời điểm này nên cơ quan  tiến hành tố tụng vẫn có đủ cơ sở để xử lý về tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em.

Do đó, đối với đối tượng có hành vi mua, bán trẻ em, kể cả thai nhi, hiện các cơ quan  tiến hành tố tụng áp dụng điều luật "Tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em" để xử lý.

Vấn đề đặt ra trong trường hợp này là các hành vi mua bán  thai nhi có liên quan đến ý thức của người mẹ (đây là một điểm khác biệt với hành vi mua bán  trẻ em  do bị lừa gạt, dụ dỗ, khi đó người mẹ cũng là nạn nhân). Vậy, mua bán  thai nhi thì người mẹ mang thai nhi đó là nạn nhân  hay đồng phạm?

Hiện các vụ mua bán  thai nhi được phân loại theo hai nhóm để xử lý: nhóm phạm pháp  do người mẹ nhận thức kém hoặc rơi vào hoàn cảnh  éo le, thế cùng quẫn buộc phải miễn cưỡng (dù không mong muốn) bán bào thai trong bụng mình; nhóm mua bán  vì người mẹ có động cơ tư lợi, để kiếm tiền.

Đối với nhóm thứ nhất, thủ đoạn của bọn tội phạm là tìm cách làm quen với phụ nữ  bị phụ tình hoặc "ăn cơm trước kẻng" dẫn đến có thai, không muốn nuôi con để gạ họ bán con mới sinh hoặc đặt cọc từ lúc người mẹ còn mang thai, hẹn sau khi sinh sẽ nhận con và bàn giao tiền theo thỏa thuận.

Một số vụ được khám phá ở Hà Nội cho thấy, giá bán một thai nhi gái  là 8 triệu đồng, 1 thai nhi trai là 15 triệu đồng, sau đó các đối tượng bán ra nước ngoài  với giá 15 triệu đồng  một bé gái, 25 triệu đến 30 triệu đồng  một bé trai, hưởng lợi nhuận  phi pháp lớn.

Chẳng hạn, vụ Công an  quận Hoàn Kiếm  khám phá đường dây buôn bán thai nhi vừa qua, đối tượng dụ dỗ chị Nguyễn Thị Út, 34 tuổi, trú tại tỉnh Bạc Liêu, khi đó đang có thai 8 tháng. Chị Út bị chồng ruồng bỏ, đang rơi cảnh chán nản, không muốn có con nhưng thai nhi đã lớn, không thể phá bỏ.

Nắm được điểm yếu này, vợ chồng Hiền, Hòa dụ dỗ chị ra Hà Nội, gạ bán thai nhi, đặt cọc tiền đến khi sinh con sẽ nhận. Với giá 8 triệu đồng, 2 đối tượng đã chờ đến ngày chị Út sinh bé trai để thực hiện ý đồ đưa ra nước ngoài  bán kiếm lãi.

Trong vụ án  này, chị Út là người mẹ nhận 8 triệu đồng  để bán con từ khi còn thai nhi. Hành vi của chị Út là phạm pháp, nhưng cơ quan  pháp luật  xem xét trách nhiệm của người mẹ: trong bối cảnh hết sức éo le, không muốn có con do bị phụ tình, lại không thể phá bỏ thai nhi.

Còn với người mẹ tên Nga  khi vụ việc vỡ lở, đã khai báo trước Công an  quận Hoàn Kiếm  rằng: trước đó, chị yêu say mê một người đàn ông  và sống với người này như vợ chồng, định ngày cưới. Khi cái thai lớn gần ngày sinh, bất ngờ gã trốn biệt, tìm hiểu chị tá hỏa khi biết gã đã có vợ. Đang quẫn bách, không muốn nuôi con, bất ngờ chị Nga  gặp một người tên Thinh ở cùng quê, gạ mua cháu bé với giá 3 triệu đồng  cho một người ở Hà Nội, thỏa thuận ngày giao con và người mẹ bị phụ tình này chấp thuận.

Như vậy, vấn đề đặt ra ở tầm lớn hơn, là hệ lụy có tính xã hội. Những cuộc tình chóng vánh, mê muội, những chuyện lừa gạt, phụ tình dẫn tới những cái thai không mong muốn nhưng không thể phá bỏ, người mẹ mang thai bất đắc dĩ ấy tự biến mình thành người bán hàng - thai nhi là hàng hóa. Đây còn là vấn đề thuộc phạm trù đạo đức.

Người mẹ bán con trong bất cứ hoàn cảnh  nào cũng phạm pháp; nếu trong hoàn cảnh  éo le, miễn cưỡng chấp thuận thì thường cơ quan  tiến hành tố tụng không áp dụng bản án  đối với người mẹ mà chỉ xử lý kẻ môi giới, kẻ lợi dụng hoàn cảnh  éo le của người mẹ để trục lợi.

Nhưng bản án  lương tâm với người mẹ thì không thể chối bỏ khi đó là giọt máu của mình, và bài học này là sự cảnh tỉnh với lối sống một bộ phận giới trẻ  dẫn tới có con ngoài mong muốn.

Trong trường hợp, người mẹ cố tình bán con vì hám lợi, vì đồng tiền thì người mẹ cũng được xác định là đồng phạm như những đối tượng mua bán  thai nhi khác. Vấn đề này đã xảy ra ở khu vực  ĐBSCL, có người mẹ bán thai nhi, nhận lấy tiền ăn tiêu rồi đợi ngày sinh hạ để bàn giao đứa con của mình cho kẻ khác. Trường hợp này, người mẹ không có lý do  biện bạch khi phạm pháp  có ý thức chủ quan và động cơ vụ lợi rất rõ. Về mặt đạo đức, đương nhiên không có bất kỳ sự dung thứ nào.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Buôn bán thai nhi: Người mẹ bị xử lý thế nào? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Buôn bán thai nhi: Người mẹ bị xử lý thế nào? bạn tại đây.