Tiếp cận mặt bằng giá khu vực

Ở ngoài chợ, trên đườngphố, tại cửa hàng, công sở, không khí xôn xao trước quyết định  tăng giáxăng 31%, ở mức 19.000 đồng/lít.

Tuy nhiên, Tiến sỹ  Lê ĐăngDoanh cho rằng, việc điều chỉnh giá "có thể hiểu được", nhất là trongbối cảnh các nước trong khu vực  cũng vừa có động thái tăng giá xăngdầu. (Trung Quốc tăng 18,6%, Malaysia tăng 48% và Indonesia tăng 28%)

Vớimức giá mới này, giá xăng Việt Nam  đã tiến gần với mức giá của các nướctrong khu vực. (Tại thời điểm này, giá xăng ở Campuchia  23.253đồng/lít; Thái Lan  20.220 đồng/lít;  Lào 19.040 đồng/lít xăng).

"Việc tăng giá là khôngtránh khỏi, ta giữ không được, lỗ quá, không đủ sức chịu nữa nên phảităng", nguyên Bộ trưởng Thương mại  Trương Đình Tuyển nói. "Đây là bướctăng cân nhắc và hết sức thận trọng của Chính phủ, ở trong tình thếbuộc phải tăng".

Số liệu do Bộ trưởng Bộ Tài Chính  công bố tại cuộc họp báo ngày 21/7 cho biết, nếukhông tăng giá, 6 tháng cuối năm sẽ phải bù lỗ thêm 44.772 tỷ đồng,nâng mức lỗ cả năm lên đến 59.519 tỷ. Hiện tại, mức lỗ 6 tháng đầu năm2008 đã là 14.525 tỷ, trong lúc mức lỗ năm 2007  là 7.400 tỷ đồng  vẫnchưa tìm được nguồn để trang trải.

Thế nhưng, côngluận đặt ra câu hỏi: Vì sao Chính phủ  không tăng giá từ từ để ngườidân, doanh nghiệp  chuẩn bị tâm lý, thay vì mức tăng mạnh dễ gây sốc nhưlần này?

"Cũng cần hiểucho cái khó của Chính phủ  để ủng hộ. Nếu tăng ít, vẫn phải bù lỗ lớn,thì đến một lúc nào đó, sớm thôi, sẽ tăng tiếp. Mỗi lần tăng lại là dịpcác bên đẩy giá hàng hóa theo đợt..., sẽ khó khăn hơn cho đời sống nhândân", ông Trương Đình Tuyển lí giải.

"Nhà nước đã tính toánđể việc tăng giá lần này gây hiệu ứng ít nhất, giảm thiểu ảnh hưởng củaviệc tăng giá lên đời sống người dân".

Ông Tuyển cho biết, vớimức giá này, Việt Nam  cũng mới chỉ ở mức "hòa vốn" so với giá xăng dầuthế giới tháng 6, chưa phải mức trung bình 6 tháng đầu năm 2008.

Ngay tại thời điểm địnhphương án tăng giá xăng dầu mới, ngày 17/7, giá xăng được dùng cho tínhtoán đã thấp hơn con số giá thực vào thời điểm ấy là 139 USD/thùng.

Ông Tuyển nói thêm,"Chính phủ đã trì hoãn việc tăng giá xăng khá lâu, giữ giá 3 tuần sovới hướng ban đầu giữ giá các mặt hàng đến hết tháng 6. Đó đã là một nỗlực lớn".

Mặt khác, với mức chênhgiá 7000 - 8000 đồng/lít so với Campuchia, Việt Nam  trở thành nguồncung xăng lậu cho Campuchia. "VN không thể nhập khẩu  giá cao để bán rẻcho dân buôn lậu mãi được", ông Tuyển nói.

Theo ông Trần ĐứcNguyên, nguyên trưởng ban nghiên cứu  của Thủ tướng, từ bài học thuốc lácủa Mỹ và Canada  cho thấy, chỉ khi nào "hết độ chênh về giá mới hếtchuyện buôn lậu qua biên giới".

Năm 1994, do khác biệttrong chính sách thuế, sản phẩm  thuốc lá ở Canada  rẻ hơn Mỹ rất nhiều,gây nạn buôn lậu tràn lan, không cách nào kiểm soát được. Chỉ tới khiCanada điều chỉnh chính sách, nâng giá thuốc lá trong nước tương đươnggiá ở Mỹ, việc buôn lậu mới được ngăn chặn.

Càng kéo dài, lúc buông ra tác động càng sâu đậm !

Tiến sỹ Nguyễn Quang Acho rằng, "việc điều chỉnh giá theo thị trường  là đúng và cần thiếtnhưng lẽ ra phải từ vài năm trước, khi tình hình kinh tế  sáng sủa, đểkìm bớt tăng trưởng thì sẽ tốt hơn".

"Trong bối cảnh hiệnnay, đối với mặt hàng tác động lên hàng chục triệu người như xăng dầu,việc điều chỉnh cần hết sức thận trọng. Việc tăng giá sẽ tốt hơn nếuthực hiện trong bối cảnh lạm phát  đã được kiềm chế. Rất tiếc, tại thờiđiểm này, lạm phát  chưa được kiềm chế, dù có những dấu hiệu tốt lên vềchỉ số kinh tế  vĩ mô, có những chuyển biến tịch cực, nhưng chưa thậtvững chắc, rõ ràng", ông nói.

Tuy nhiên, như phân tích  của mộtchuyên gia kinh tế  khác, "trì hoãn như thế nào thì thời điểm tăng giácũng phải đến, không thể để quá lâu, bởi việc sử dụng các biện pháphành chính, phi thị trường  để "đông giá" không thể kéo dài. Càng kéodài, đến lúc phải buông ra tác động càng sâu đậm".

Nhiều chuyên gia  kinh tế  quốc tế  trước đó đã từng phê phán việc Chính phủ  giữ giá các mặt hàng quá lâu.

Giáo sư David  Dapice, ĐHHarvard trong cuộc trò chuyện với VietNamNet 2 tuần trước cũng từng tưvấn, VN nên từng bước nới giá xăng dầu, tuy không thả nổi. "Giá lươngthực và một số hàng hóa khác đã bắt đầu giảm, VN có thêm khoảng trốngđể cho phép giá xăng dầu tăng từng bước".

Thái Lan  và nhiềunước khác trong khu vực  đã lựa chọn thả nổi giá xăng khi nhận thứcrằng, việc trợ giá chỉ làm biến dạng thị trường, không khuyến khích người tiêu dùng thay đổi theo tình hình mới, và không khuyến khích việc tiết kiệm  năng lượng.

"Nếukhông muốn tăng giá dầu, nhà nước  buộc phải trợ cấp. Điều này sẽ ảnhhưởng đến nguồn vốn mà đáng ra VN có thể đầu tư  cho giáo dục và cáclĩnh vực khác. VN buộc phải quyết định  hoặc là trợ cấp năng lượng hoặclà đầu tư  cho y tế và giáo dục", Giáo sư Dapice nói.

Đứng trước lựa chọn giữangân sách trợ cấp xăng dầu (ước tính trong năm 2008  sẽ ở mức 59.519 tỷđồng) và chi tiêu cho an sinh xã hội, Bộ trưởng Tài chính  Vũ Văn Ninhcho biết, Chính phủ  đã lấy an sinh xã hội  là ưu tiên.

Như ông Ninh lí giải"nếu tiếp tục kìm giá bán lẻ, ngân sách Nhà nước  sẽ gặp khó khăn dotoàn bộ nguồn tăng thu từ dầu thô (khoảng 40.000 tỷ đồng) đã được dốcra để bù lỗ, nguồn vốn để thực hiện an sinh xã hội  sẽ không còn".

Lòng tin và minh bạch thông tin

Vấn đề đặt ra sau quyếtđịnh điều chỉnh giá xăng dầu là, có hay không một mặt bằng giá mới vớicác mặt hàng và liệu nguồn ngân sách tiết kiệm  được giảm nhẹ gánh nặngbù lỗ xăng dầu sẽ được phục vụ cho an sinh xã hội  ra sao?

Theo ông Quang A, "lúc này, vấn đềtâm lý, niềm tin  trở thành một nhân tố quyết định  đến việc hình thànhgiá cả hàng hóa và mục tiêu chống lạm phát  của Chính phủ".

"Chính phủ nên có nhữnglí giải minh bạch về bước đi vừa rồi của mình để nhằm "cứu vãn" và"củng cố" niềm tin  của người dân, DN và người tiêu dùng, vốn bị nhữngchính sách thiếu nhất quán của Chính phủ  trong thời gian  gần đây làmxói mòn".

Ông đơn cử, Chính phủcần làm rõ, việc tăng giá xăng 31% như vậy sẽ tác động như thế nào đếngiá thành vận tải, ảnh hưởng ra sao đến giá lương thực thực phẩm  và cácmặt hàng khác? Nêu biểu tính toán, cung cấp con số và giải thích chongười dân, để họ có lòng tin và có cơ sở soi chiếu vào DN, không để họnhân cớ tăng giá xăng dầu mà "tát nước theo mưa".

"Minh bạch thông tin  là yếu tố đầu tiên và quan trọng  nhất để giữ lòng tin", ông A nói.

Nhà nước cũng cần minhbạch các chính sách và cơ chế hỗ trợ cho người nghèo, người yếu thế...để họ vượt qua khó khăn. Ông Tuyển khẳng định, việc hỗ trợ người dângặp khó khăn là chủ trương của Nhà nước  và Nhà nước  dành túi tiền choviệc đó. Vấn đề còn lại là cơ chế thực thi ở các cấp địa phương, đểngười dân tiếp cận dễ dàng hơn.

Và khi đó, người dân, doanh nghiệp  sẽ cảm thông và chấp nhận chịu đựng khó khăn, hợp lực cùng Chính phủ  vượt bão.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Giá xăng tăng và thách thức lòng tin này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Giá xăng tăng và thách thức lòng tin bạn tại đây.