Sau cuộc tìm đường  về nước nhọc nhằn, phần lớn cô dâu Đài Loan  phải đối mặt với một thực tế xót xa, cay nghiệt hơn: Không thể ly hôn để xây dựng  hạnh phúc  mới. Những rào cản pháp lý vô tình đẩy những thân phận vốn thiệt thòi trong hôn nhân  và cuộc sống  đến đường cùng. Những phụ nữ  lấy chồng Đài Loan  chóng vánh, không vì tình yêu  kết hôn  dễ dàng bao nhiêu thì ly hôn lại khó khăn, cay cực bấy nhiêu.

Chồng giấu bản án

Nguyễn Hồng Cúc (thị xã Ngã Bảy, Hậu Giang) xem như chắc chắn không thể ly hôn sau khi bỏ chồng ngoại về nước. Cúc kể: “Năm 2006, khi 19 tuổi, em dính vào cuộc hôn nhân  không tình yêu  với người đàn ông  Đài Loan  41 tuổi chỉ qua lời mai mối của người bà con. Em khăn gói sang xứ người sống được vài tháng nhưng không hợp nên tụi em ly dị”.

Việc ly hôn của Cúc được công nhận tại Đài Loan. Cúc được về nước nhưng người chồng nhất định không chịu giao bản án. Do đó, Cúc nhiều lần đến các cơ quan  pháp luật  Việt Nam  xin hợp thức hóa việc ly hôn nhưng đều không được. Theo thủ tục, Cúc chỉ cần cầm bản án  có hiệu lực phía Đài Loan  đi hợp thức hóa lãnh sự ở Văn phòng  Kinh tế-Văn hóa Đài Bắc tại TP.HCM, sau đó làm thủ tục ghi chú tại Sở Tư pháp  tỉnh Hậu Giang là coi như hoàn thành việc giải quyết ly hôn tại Việt Nam. Không ít lần Cúc viết thư, gọi điện thoại  năn nỉ chồng gửi các giấy tờ cần thiết về Việt Nam  để ly hôn nhưng đều vô vọng vì người chồng làm lơ.

Chán chường, gần năm nay Cúc bỏ quê lên TP.HCM làm công nhân  may. Cúc gạt nước mắt: “Em chỉ mong muốn có một người thương yêu, có một mái ấm gia đình  và những đứa con như bao phụ nữ  khác mà cũng không được”.

Theo đăng ký tại Sở Tư pháp  tỉnh Hậu Giang, từ tháng 1-2004 đến tháng 3-2008, toàn tỉnh có 5.868 phụ nữ  kết hôn  với người nước ngoài, trong đó gần một nửa lấy người Đài Loan.

“Làm sao cứu con tôi?”

Mỹ An Hưng B - xã nghèo vùng sâu của huyện Lấp Vò (Đồng Tháp) là nơi có số phụ nữ  lấy chồng ngoại đứng hàng nhất, nhì tỉnh. Ngó vào bản danh sách do Phó Chủ tịch  xã Nguyễn Văn Khanh cầm, người đọc phải giật mình. Tính đến cuối năm 2005, có gần 500 phụ nữ  nơi đây lấy chồng ngoại, chủ yếu là lấy người Đài Loan. Ông Khanh kể: “Xã có nhiều cô dâu Đài bị ngược đãi phải quay về lắm!”.

Theo đơn kêu cứu gửi UBND  xã, chúng tôi  đến ngôi nhà lá nhỏ, rách nát của bà Nguyễn Thị Đậm tận ấp An Quới. Người mẹ già này chiều nào cũng bắc ghế ra cửa ngồi ngóng đứa con gái  út Phạm Thị Mơ trở về. Năm 2000, Mơ lấy một người Đài Loan  tên Chen Yung Sung (PV viết theo tên trong hồ sơ) vì muốn kiếm chút tiền trả nợ và nuôi người cha nay ốm mai đau. Nhưng Mơ chỉ để lại được hơn triệu đồng  vì nhà trai chỉ cho có vậy. Cuối năm 2006, cha Mơ bạo bệnh qua đời. Mơ biết tin và trốn về chứ gia đình  chồng nhất định không cho.

Ngôi nhà tồi tàn của cha mẹ cô Màu ở huyện Long Phú, Sóc Trăng. (Ảnh: Thanh Tùng)

Tranh thủ dịp này, Mơ đã nhiều lần đi các nơi tư vấn để xin ly hôn với người chồng Đài Loan  để ở hẳn Việt Nam  chăm sóc mẹ già. Nhưng do trốn về vội vã và chẳng có giấy tờ gì trong tay nên tòa tỉnh không thể nhận đơn. Nhớ con, Mơ đành quay lại Đài Loan. Cô bị gia đình  chồng đánh đập vì dám trốn về. “Có một lần nó lén gọi điện thoại  về kêu khóc thảm thiết. Tui thì không biết  làm sao cứu nó” - bà Đậm khóc. Sau lần đó, Mơ không còn gọi điện thoại  về nữa. Bà Đậm hốt hoảng cầu cứu khắp nơi nhưng vốn là nông dân  chân chất nên bà cũng chẳng biết nhờ ai ngoài UBND  xã.

Chồng chết mà không thể lấy chồng khác

Tại nhà của Lê Thị Màu (huyện Long Phú, Sóc Trăng), cha mẹ cô đang dặm lại phần mái nhà bị dột. Đầu 2002, cô được mai mối cho một người đàn ông  Đài Loan  khỏe mạnh  gần 50 tuổi. Nhưng trong ngày cưới  cô mới biết chú rể  là một người bị bệnh Down, mặt mũi méo xệch. Chẳng biết bằng cách nào mà người ta lo được giấy tờ cho Màu lấy anh chồng này. Sang Đài Loan, Màu phải hầu hạ như kẻ ăn người ở cho người chồng bệnh và đứa cháu chồng sáu tháng tuổi.

Hai năm sau, người chồng qua đời thì cha chồng của Màu bắt đầu ve vãn cô. Màu đành kể lại cho mẹ chồng. Vì sợ mất chồng, mẹ chồng đã bí mật cho Màu trốn về nước, không mang theo mảnh giấy lộn nào, kể cả giấy báo tử của chồng. Trước khi lên máy bay, người ta còn phải chích cho Màu một mũi thuốc trợ sức vì cơ thể cô quá xanh xao, yếu ớt.

Chồng chết mà không thể kết thúc chuyện hôn nhân  vì không giấy tờ chứng minh cho cơ quan  thẩm quyền Việt Nam  nên Màu lại bỏ quê như một cuộc trốn chạy, lên quận 10 (TP.HCM) làm công nhân. 

Theo luật sư  Lê Văn Bình (Đoàn luật sư  TP.HCM), nếu người chồng Đài Loan  chấp nhận những “nhờ vả” của người vợ Việt Nam  thì việc ly hôn vắng mặt người chồng sẽ dễ hơn. Trước hết, người vợ soạn thảo  đơn gửi cho chồng ở Đài Loan  ký với nội dung: Chồng đồng ý ly hôn vắng mặt; nguyện vọng của chồng về con chung và tài sản  chung (nếu có)... Đơn phải được dịch sang tiếng Hoa. Người chồng sẽ điền các thông tin  cần thiết, có chứng thực chữ ký  tại cơ quan  có thẩm quyền, dấu xác nhận của cơ quan  ngoại giao Đài Loan  rồi gửi về Việt Nam.

Nhận lại đơn, người vợ đến Văn phòng  Kinh tế-Văn hóa Đài Bắc tại TP.HCM làm thị thực (đem theo hộ chiếu bản gốc và thẻ cư trú), rồi đến Sở Ngoại vụ TP.HCM hợp pháp hóa lãnh sự (đem theo giấy chứng nhận đăng ký kết hôn  và sau cùng đến phòng công chứng để dịch toàn bộ sang tiếng Việt. Khi đã có đơn xin ly hôn vắng mặt hợp lệ từ phía Đài Loan, người vợ nộp kèm đơn xin ly hôn của mình bản chính giấy chứng nhận kết hôn, bản sao sổ hộ khẩu, CMND, giấy khai sinh con (nếu có)... cho TAND  cấp tỉnh nơi cư trú để xin ly hôn.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Hành trình cơ cực này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Hành trình cơ cực bạn tại đây.