Củ Chi: 3 giờ sáng. Mùi sương đêm đẫm ướt và sao còn giăng kín bầutrời. Gà hãy còn rúc trong chồng và đàn lợn đang yên giấc. Cũng như baođêm khác, thím Tám lại bắt đầu một buổi tráng bánh sớm để kịp giao hàngcho thương lái.

Thím vừa biểu diễn, vừa huyên thuyên chuyện trò. Dưới ánh sáng vàngvọt hắt ra từ bóng đèn điện tròn nhỏ bé, những công đoạn làm bánh diễnra đều đặn, không chút sai sót. Thím nhẹ nhàng cho thùng gạo đã ngâmhồi đầu hôm vào máy xay thành bột mịn. Rồi thím tách nước chua, phatrộn bột với nước, ít muối sao cho vừa tráng, phủi sạch bụi trên mấytấm liếp đan bằng tre đều tăm tắp.

Kế đến là chuẩn bị lò tráng. Không ít lần tôi thức thật sớm, mắt hãycòn cay xè, những vẫn cố mở to để ngồi nhìn thím đốt lò và tráng bánh.

Cái lò là tác phẩm  của chú Tám, được đắp bằng đất và chia thành baphần liên thông. Phần đầu là nơi cho củi, rơm hay trấu vào đốt. Phầngiữa là một bệ tròn ôm khít nồi chứa nước, trên phủ vải căng đều đểtráng bánh. Phần cuối cùng là một đoạn dài nối với ống khói phì phò.Khi nước đã sôi già, khói bốc lên nghi ngút, thím bắt đầu màn biểu diễn.

Đến tận bây giờ, tôi vẫn yêu thích tiết mục này. Thỉnh thoảng vềquê, tôi lại nhất quyết ngồi xem cho dù lò rất nóng và mồ hôi cứ thếtuôn ra. Và tôi vẫn không hiểu tại sao thím Tám vừa làm luôn tay vớitốc độ chóng mặt, vừa có thể huyên thuyên kể cho tôi nghe những câuchuyện thời con gái, chuyện về nghề bánh tráng truyền từ đời này sangđời khác trên mảnh đất Củ Chi. Từng động tác thuần thục và dứt khoát đểcho ra đời những cái bánh tròn vành vạnh, mỏng tanh dường như trongsuốt.

Bánh xuất hiện trong các bữa ăn hàng ngày

Tay trái thím giở nắp, tay phải đổ một vá bột từ cái gáo gỗ để bằngrồi tráng thật nhanh, thật tròn trước khi đậy lại. Chớp mắt bánh đãchín. Thím dùng một thanh tre dài, mỏng, vít cho một mép bánh dính vàoống nhôm tròn, lăn nhẹ để gỡ bánh khỏi mặt khuôn vải. Thím tiếp tục đổbột cho một cái khác và đậy nắp trước khi trải chiếc bánh vừa hoàn tấtlên tấm liếp tre sao cho thẳng thớm.

Cuối cùng, thím dùng kéo to, cắt vành bánh tròn đều rồi ràng dây lạithành từng chồng, mỗi chồng đúng một trăm cái. Bánh phải mỏng, bột hơitrong, vị mặn nhẹ, tròn đều, không rách hay thủng lỗ, thương lái mớikhông chê.

Ngày nay, bánh tráng Củ Chi  không chỉ xuôi ngược khắp chốn mà ngheđâu còn xuất khẩu  sang nhiều nước khác. Thế nhưng nhà nào cũng vậy, bánthì bán, vẫn nhất quyết phải dành một ít để trong nhà.

Bánh tráng xuất hiện trong bữa ăn thường ngày, cuốn với thịt luộc,rau sống, cá kho, mắm... Đặc biệt, mỗi nhà không thể thiếu món bánhtráng cuốn bì, cuốn thịt, chả giò trong dịp lễ đám và khi ăn thịt khotrứng, tai lợn ngâm chua lúc đón xuân.

Mỗi nơi, bánh tráng có cách ăn khác nhau

Sau này có dịp đi nhiều nơi, tôi được biết không chỉ vùng Củ Chi  đấtthép quê mình mới có bánh tráng. Mỗi nơi một vẻ, bánh tráng có hương vịvà cách ăn khác nhau. Phong phú, ngon và lạ lắm.

Hễ ai đã đến Trảng Bàng - Tây Ninh  mà chưa từng ăn bánh tráng phơisương, coi như uổng cả chuyến đi. Sau khi phơi khô, người ta nướng sơbánh tráng cho phồng rộp mặt, không được có vết cháy xém nào. Sau đó,người ta phơi qua một buổi sương đêm cho bánh mềm dịu lại, dai dai lạlùng.

Bánh tráng này cuốn với thịt lợn luộc, thái miếng to, cùng rau sốngnhư: tía tô, húng quế, xà lách, hẹ, đọt xoài, đinh lăng... dưa chuột,đồ chua ngọt thì ngon tuyệt.

Tiếp đến, món bánh tráng cuốn muối tôm đã làm say mê đám học sinh,sinh viên và cả mấy bà nội trợ. Món này ăn rất đơn giản, chỉ có bánhtráng, rắc chút muối tôm, hành phi, cuộn lại. Nhiêu đó thôi cũng đủkhiến người ăn, dù nhai đến mỏi quai hàm vẫn không thấy chán.

Hiện tại, món này được nâng cấp  thành bánh tráng trộn để phục vụngười dân Sài Gòn. Nếu chưa từng ăn, mời bạn đến ngay khu vực  hồ ConRùa hay trước cổng Nhà Văn hóa  Thanh Niên, Q.1. Mỗi người bán theo mộtcách khác nhau. Người thì cắt nhỏ bánh tráng, trộn với sa tế, muối tôm,ớt xay, rau răm, trứng cút luộc và nước cốt quất (tắc). Người thì trộnkhô bò, ruốc khô, trứng cút chiên, lạc rang, hành phi, mỡ hành, sa tế,rau răm, muối tôm, nước sốt pha chua ngọt...

Xuôi xuống miền Tây, ắt hẳn bạn sẽ nghe câu truyền miệng: "Bánh tráng Mỹ Lồng, bánh phồng Sơn Đốc".Đây là niềm tự hào của người dân  xứ dừa, Bến Tre. Mỹ Lồng nổi tiếngnhất là loại bánh tráng dừa vừa béo vừa ngọt. Cho bánh lên bếp nướngvàng, nhai giòn rụm, vị ngọt béo khó quên.

Ngoài ra, còn có loại bánh tráng sữa, dùng ăn sống. Loại bánh nàymỏng hơn, mềm mại, thơm nức mùi dừa, hoặc có thêm trứng, lá dứa haythơm mùi sầu riêng.

Đi thêm chút nữa, đến Ba Tri bạn sẽ gặp chợ Sơn Đốc, nơi nổi tiếngvới loại bánh phồng dừa. Làm bánh tráng đã cực, làm bánh phồng còn cựchơn. Phải chọn nếp ngon không lẫn gạo hay tấm, ngâm và nấu nếp chochín. Tiếp đến, nhóm sáu người xúm vào dùng sức đạp chày, quết liên tụccho bột không bị chai, sau đó cán mỏng đem phơi. Nay có máy quết nên đãgiảm được phần nào công sức. Tuy nhiên, nhiều người lớn tuổi  tiếc hùihụi tiếng chày quết bánh nhịp nhàng mỗi đêm như thuở thiếu thời. Đểkhẩu vị thêm phong phú, bánh phồng có nhiều vị như dừa, trứng gà, muốivừng, hành. Khi ăn, nướng bánh vàng trên lửa than, bẻ cái rụp, ăn ngonhết biết.

Đến Hải Phòng, đừng quên ăn bánh đa cua

Còn nhớ thời sinh viên, tôi mê vô cùng món bánh tráng nướng của cácchị bán dạo đến từ miền Trung. Quê nghèo, các chị vào Sài Gòn, mangtrên vai những chiếc bánh trắng to tròn, rắc kín vừng đen, nướng nởgiòn.

Bánh tráng nướng còn góp mặt vào món mì Quảng, món don ngọt lừ haydùng xúc với hến xào... Hôm nào lạt miệng, bạt hãy nhấm nháp bánh tránggừng ngọt ngọt, cay cay và thơm nhẹ mùi gừng tươi hoặc bánh tráng mặnvới con ruốc đỏ và hành lá. Cầu kỳ hơn một chút là chiếc bánh phồng bẻlàm đôi, kéo sợi mạch nha đều lên mặt, rắc chút dừa nạo, ăn vừa ngọtvừa béo thơm.

Có dịp đến Hải Phòng, bạn phải thưởng thức cho bằng được món bánh đacua. Sau khi hoàn tất, người ta cắt sợi bánh tráng, bó thành bó nhỏ.

Khi ăn, phải ngâm nước lã cho mềm rồi chần qua nước sôi. Sợi bánh đacó màu nâu sậm, tuy mỏng, mềm nhưng lại có độ dai và giòn, kết hợp vớirau muống xanh non, gạch cua đỏ, hành lá, chanh ớt.

Và còn nhiều lắm những món ngon từ bánh tráng. Qua bàn tay  khéo léocủa mỗi đầu bếp, bánh tráng lại mang đến những vị ngon, lạ khó quên.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Tròn vành bánh tráng này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Tròn vành bánh tráng bạn tại đây.