Đầm nước mặn mang tên nước ngọt

Từcửa Đề Gi đi ngược trở lại về phía bắc chừng cây số có đầm Đạm Thuỷ. Cớsự con cá mai số dzách Việt Nam  bắt đầu từ đây. Gọi tên Đạm Thuỷ nhưngnước ở đây hoàn toàn là nước mặn, bởi thế nên mới có con cá mai múprụp, đánh liêu xiêu cái nhận thức cá mai màn hình  LCD  ở tôi. Giải thíchtại sao đầm nước mặn mà lại đặt tên Hán Việt là nước ngọt, người ta bảophía dưới những vùng các ở khu vực  này có nhiều vỉa nước ngọt, nhờ vậymà vua Gia Long thời bôn đào có lần thoát chết.

Nhiềubút mực đã ca ngợi hết con cá mai Nha Trang  với thương hiệu  gỏi cá HàRa, cá mai Ninh Thuận, cá mai Vũng Tàu, rồi cá mai Phan Thiết, nhưngtất cả những con cá mai đó đều màn hình  LCD  cả, khiến cho tự điển cũngmắc lừa đưa ra định nghĩa: “cá mai có sọc ánh bạc giữa thân giống concá cơm, nhưng mình dẹp, rộng bề ngang hơn cá cơm”. Rồi đây, các nhà làmtừ điển cũng nên đi đến đầm Đạm Thuỷ một lần, ăn con cá mai làm gỏi ởđây, rồi về nhuận sắc lại từ điển.

Muốncảm nhận được cái ngon của gỏi cá mai, phải bắt đầu nâng cấp  thưởngthức của người ăn từ gỏi cá cơm. Tức là cấp độ cơ bản. Tuy nức tiếng làthứ cá nguyên liệu  làm mắm ngon đình đám thế giới, được từ điển tiếngAnh đưa vào trong mục từ anchovies, nhưng gỏi cá cơm so với gỏi cá maichỉ như gà so với phụng. Rồi phải có trình độ ăn gỏi cá mai hạng NhaTrang, Ninh Thuận, Vũng Tàu, Phan Thiết xong mới cảm nhận được cái ngonhơn hẳn, của con cá mai đầm Đạm Thuỷ.

Cái giòn của sự múp rụp

Cũngcông thức ấy, nước chấm xê xích chút đỉnh, người ăn dễ dàng nhận ra cáigiòn của sự múp rụp. Thường, cá mai được cắt đầu và đuôi, chặt vát mộtphần thịt từ cổ xuống hai phần ba thân ở lườn để lấy ruột và xương ra,sau đó tách con cá làm hai mảnh phi lê vẫn còn dính liền nhau.

Ngàyxưa, mỗi khi có mớ cá mai ngon, cả nhà tôi đều phải xăn tay áo lên đểlàm cá, vì phải làm từng con cá nên mất nhiều thời giờ. Sau đó là câychùm ruột sau nhà có dịp để cống hiến. Đứa em tôi nhỏ con hơn được phâncông leo chùm ruột, vì nhánh chùm ruột mong manh. Từng chùm trái đượcsuốt bỏ vào cái rổ, đem xuống để lấy nước tái cá. Ba tôi thường bỏ chùmruột lên một cái dừng, bên dưới là cái cối đá, rồi ông dùng một cái vỏchai để cán lấy nước chùm ruột. Nước rơi xuống cối và xác còn lại ởtrên. Sau khi cho dung dịch chua chát này vào bóp trộn với cá, con cátừ trong xanh ngả sang màu trắng đục. Đậu phộng rang già, giã giập, raumùi các loại trộn cùng với cá. Thế là cả nhà hôm đó có một bữa ăn“hoành tráng”.

Nhưngthời ấy nhà tôi chưa nghiệm ra cách làm nước chấm mùi mẫn như hiện nay.Tức là nước chấm có đậu phộng giã nhuyễn hoặc mè xay, pha với mắm, ớt,tỏi, chanh hoặc me trái tươi, đường. Có nơi còn đệm ít bột mù tạt. Côngthức này làm cho gắp cá mai cùng rau sống, khế, chuối chát “link” vớinhau một cách hoàn hảo.

Xưanhà tôi cũng chưa biết đến món gỏi cá mai nước lèo, nên toàn bộ “xíquách” cá đem bỏ đi, thiệt uổng. Thường thì người ta tận dụng xương vàđầu cá để nấu một tô nước dùng ngọt lừ, không phải son phấn bằng ba cáithứ bột nêm với thành phần chính được khéo giấu giếm là bột ngọt. Khiăn cá, rau sống, bánh tráng với miếng nước thì hạnh phúc  coi bộ ở trongtầm tay. Bây giờ biết thì con cá mai đã ở xa lắm rồi. Cũng có phiên bảntrộn cá với thính bằng đậu nành rang giã mịn, với mè vàng rang chín.

Tấtcả các công thức ấy đem vận vào con cá mai đầm Đạm Thuỷ thì không còngì tuyệt vời hơn. Người dân  Quy Nhơn dường như còn tận dụng ưu thế củacon cá mai đặc sản “điện nước đầy đủ” này, nên không thèm banh con cámai ra làm hai mảnh như các nơi khác. Không cần ngâm phèn như một sốnơi thường làm trước khi bóp gỏi cá mai, con cá mai ở đây cũng giòn,lại có chút bùi và hương vị rất riêng của cá. Dân Quy Nhơn, nhất là“nẫu” ở xứ Đề Gi nằm mút đầm Thị Nại, sánh món cá này ngang với các đặcsản trứ danh như nem Ninh Hoà, hải sâm vây cá Nha Trang.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Miss cá mai Đạm Thuỷ này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Miss cá mai Đạm Thuỷ bạn tại đây.