Nhồi máu cơ tim - Bản có dấu.
Nhoi mau co tim - Bản không dấu.

Đại đasố các trường hợp, nguyên nhân  gây ra nhồi máu cơ tim là do sự tắc mộttrong số các động mạch vành nuôi quả tim, do cục máu đông hình thànhtại chỗ khi mảng xơ vữa bị nứt, vỡ ra, vốn thường xảy ra trên nền củabệnh cảnh động mạch vành bị hẹp do xơ vữa từ trước. Một số ít cáctrường hợp khác, nhồi máu cơ tim có thể là hậu quả của tình trạng cothắt mạch vành đáng kể làm ngừng trệ quá mức dòng máu dẫn đến nuôi cơtim.

Tỷlệ bị nhồi máu cơ tim cao nhất ở nam giới tuổi trên 40 (trung niên vàcao tuổi). Tỷ lệ này ở nữ giới theo độ tuổi thấp hơn ở nam song  cũngtăng lên gần tương đương từ 5 đến 10 năm sau mãn kinh. Gần một nửa cáctrường hợp gặp ở độ tuổi dưới ngưỡng 60 - 65. Nhồi máu cơ tim gặp vớitỷ lệ cao hơn đáng kể ở những người hút thuốc lá, béo phì, rối loạn mỡmáu, tăng huyết áp, tiểu đường hoặc gia đình  có người mắc bệnh tim mạchsớm trước tuổi 60. Không ít các trường hợp nhồi máu cơ tim xảy ra ngaycả ở người trẻ hoặc người không hề có bất kỳ yếu tố nguy cơ nào.

Triệu chứng như thế nào?

Triệuchứng điển hình và thường gặp nhất của nhồi máu cơ tim là cơn đau thắtngực với cảm giác đau như bị đè ép, bóp chặt ở giữa ngực, diễn ra trongkhoảng 5 - 15 phút (kéo dài hơn hẳn so với cơn đau thắt ngực ổn địnhthông thường), thường không quá 1 giờ. Cơn đau có thể lan  lên vai, cổ,hàm hoặc lan  dọc theo cánh tay, đặc biệt là tay trái. Có thể có kèmtheo các triệu chứng như vã mồ hôi, buồn nôn, chóng mặt hoặc khó thở.Nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim lại biểu hiện như một tình trạng rốiloạn tiêu hóa, hoặc chẳng hề có triệu chứng (nhồi máu cơ tim thầmlặng), hoặc hết sức đột ngột, biểu hiện bằng biến chứng rối loạn nhịp,ngừng tim hay đột tử...

Chẩn đoán bệnh

Dotính chất thường gặp, nguy hiểm đến tính mạng và diễn biến nhanh chóngcủa bệnh, nên phương châm chủ đạo là tránh tối đa bỏ sót. Cần nghĩ tớinhồi máu cơ tim trước biểu hiện đau hoặc tức nặng ở ngực trái mà khôngbiết do nguyên nhân  nào khác gây ra ở một người lớn tuổi, nhất là khicó các yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch. Khi nghi ngờ, cần vào bệnhviện hoặc cơ sở chuyên khoa để theo dõi ít nhất 12 - 24 giờ nhằm loạitrừ hoặc xác định chẩn đoán. Chẩn đoán nhồi máu cơ tim dựa vào đặc điểmcơn đau thắt ngực, các biến đổi trên điện tâm đồ, các thay đổi về nồngđộ men tim trong máu diễn ra trong quá trình theo dõi (phải làm điệntâm đồ hoặc định lượng men tim trong máu nhiều lần để phát hiện ra cácthay đổi này, khoảng cách giữa các lần tối đa là 6 giờ). Chụp động mạchvành bằng thuốc cản quang có hình ảnh  tắc một đoạn động mạch vành dohuyết khối là biện pháp chẩn đoán chắc chắn. Đối với một số bệnh nhâncó triệu chứng điển hình, nguy cơ biến chứng cao (sốc tim, suy timnặng, rối loạn nhịp. ..), nên chụp động mạch vành ngay để có chẩn đoánxác định và áp dụng các biện pháp điều trị kịp thời. Những bệnh nhâncòn nghi ngờ có thể sử dụng một số biện pháp chẩn đoán khác như siêu âmtim, nghiệm pháp gắng sức, xạ hình tưới máu cơ tim... tùy từng trườnghợp trước khi chụp động mạch vành.

Biến chứng nguy hiểm

Nặngnề nhất và không hiếm xảy ra, đó là tử vong. Những biến chứng tiềmtàng, đe dọa tính mạng, có thể xảy ra bất kỳ lúc nào khi nhồi máu cơtim bao gồm rối loạn nhịp trầm trọng, suy tim tiến triển, sốc tim vàngừng tim... Một vài trường hợp, vùng cơ tim bị hoại tử lớn, gây thủngbuồng tim (vỡ tim) có thể gây tử vong hoặc phải phẫu thuật cấp cứu.Những biện pháp điều trị hiện đại như thuốc tiêu cục máu đông, canthiệp động mạch vành qua da, kết hợp với điều trị nội khoa tích cực từsớm cho phép ngăn ngừa, hạn chế tiến triển và mức độ ảnh hưởng của cácbiến chứng với tiên lượng sống của bệnh nhân trong giai đoạn sớm cũngnhư lâu dài.

Điều trị như thế nào?

Nhồimáu cơ tim là một tình trạng cần cấp cứu. Nguyên tắc chung là tái lậpdòng máu chảy trong đoạn động mạch vành bị tắc càng sớm càng tốt, đểcứu vãn tối đa phần cơ tim thoi thóp do thiếu máu nuôi dưỡng nằm xenlẫn với những vùng cơ tim đã chết vì hoại tử do thiếu máu. Dòng chảyđộng mạch vành chỉ được khôi phục khi loại bỏ được cục máu đông bằngthuốc tiêu máu đông, hoặc sử dụng các biện pháp can thiệp qua da nhưnong bằng bóng và hoặc đặt giá đỡ trong lòng động mạch vành kết hợp vớiviệc hút bỏ cục máu đông... Chỉ có một tỷ lệ rất nhỏ cục máu đông tựtan còn đa số phải được can thiệp. Tuy nhiên hiệu quả của các biện phápnày phụ thuộc rất nhiều vào thời gian  áp dụng điều trị, thuốc tiêu cụcmáu đông chỉ có lợi thực sự khi được dùng ngay trong vòng từ 2 đến 4giờ kể từ lúc khởi phát. Can thiệp động mạch vành qua da cũng chỉ cólợi rõ rệt khi được tiến hành trong vòng 12 - 18 giờ kể từ lúc khởiphát, trừ một số trường hợp can thiệp muộn (trong vòng 36 giờ) vẫn cólợi như đau ngực tái phát sau nhồi máu, sốc tim, suy tim hoặc rối loạnnhịp tiến triển. Một tỷ lệ nhất định các trường hợp muộn không dùngđược thuốc tiêu sợi huyết, thương tổn không phù hợp để can thiệp bằngbóng hoặc đặt giá đỡ thì mổ bắc cầu nối chủ vành cấp cứu là biện phápcuối cùng để mở thông lòng mạch và cứu sống bệnh nhân, dù tỷ lệ thànhcông ở giai đoạn cấp không cao. Như vậy khi đã nhồi máu cơ tim, bệnhnhân cần được điều trị tích cực càng sớm càng tốt, nhất là việc mởthông đoạn mạch bị tắc.

Việcđiều trị các thuốc phối hợp như thuốc ức chế ngưng tập tiểu cầu, thuốcchẹn bêta giao cảm, nitrat, thuốc ức chế men chuyển, thuốc giãn mạch,thuốc giảm đau, thuốc chống loạn nhịp, chữa suy tim... là vô cùng cầnthiết, giúp cơ tim nghỉ ngơi, tăng cường hiệu quả của việc tái lưuthông dòng chảy trong động mạch vành, ngăn ngừa sự lan  rộng và hạn chếảnh hưởng của vùng cơ tim đã chết đối với chức năng co bóp thất trái vàsự sống còn của bệnh nhân, kể cả trong giai đoạn trước mắt cũng như lâudài. Đối với những bệnh nhân không được can thiệp thì điều trị nội khoakhông hề vô tác dụng, mà ngược lại, không ít bệnh nhân vẫn duy trì đượcchất lượng và thời gian  sống. Sau khi sống sót và phục hồi một phần quagiai đoạn cấp, bệnh nhân sẽ có chương trình  phục hồi chức năng phù hợp,điều chỉnh lối sống và chế độ dự phòng cũng như điều trị và theo dõilâu dài.

Nhồimáu cơ tim chỉ là một biến cố, biểu hiện cấp tính của cả một quá trìnhbệnh lý xơ vữa tiến triển âm ỷ tiềm tàng. Các biện pháp điều trị tronggiai đoạn cấp cũng chỉ giải quyết được hậu quả của đoạn động mạch thủphạm tức thời ngay lúc đó mà thôi. Thuốc tiêu cục máu đông không làmgiảm mức độ hẹp của động mạch vành thủ phạm. Can thiệp động mạch vànhqua da hoặc mổ bắc cầu nối trong giai đoạn cấp cứu cũng không phải làđiều trị triệt để, không thể giải quyết được mọi chỗ hẹp và hoàn toànkhông ngăn ngừa được tiến trình xơ vữa đang diễn ra âm thầm. Về lâudài, điều trị nội khoa bằng thuốc kết hợp với những biện pháp dự phòngkhác vẫn là nền tảng cơ bản trong điều trị. Việc can thiệp động mạchvành qua da, mổ bắc cầu chủ vành có thể được tiến hành nhiều lần về sauđể tiếp tục giải quyết những chỗ hẹp khác còn tồn đọng hoặc xuất hiệnmới theo thời gian.

Dự phòng như thế nào?

Điềuchỉnh lối sống thích hợp làm giảm nguy cơ xơ vữa động mạch nói chung vànguy cơ nhồi máu cơ tim nói riêng (kể cả nhồi máu mới hoặc nhồi máulại) bao gồm việc bỏ hoàn toàn hút thuốc lá, tránh ngửi khói thuốc, ănít chất béo, ăn thêm rau quả, giảm cân nặng nếu thừa cân, kiểm soátchặt chẽ huyết áp và đường máu trong giới hạn cho phép. Nhiều thửnghiệm có quy mô rất lớn ở nhiều nước trên thế giới  đã cho thấy việcdùng các thuốc chống ngưng tập tiểu cầu (aspirin...) và các thuốc hạ mỡmáu nhóm statin có hiệu quả tương đối rõ đối với phòng ngừa xuất hiệncác biến cố tim mạch (không những nhồi máu cơ tim mà cả tai biến mạchmáu não...). Ngoài ra, theo dõi sát, điều chỉnh kịp thời, phát hiện từsớm và xử trí triệt để cơn đau thắt ngực cũng có vai trò hết sức quantrọng để hạn chế và phòng ngừa xuất hiện nhồi máu cơ tim.

Hiện tại chưa có bình luận nào về bài viết Nhồi máu cơ tim!

Bạn có ý kiến gì về bài viết Nhồi máu cơ tim này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Nhồi máu cơ tim bạn tại đây.